{"id":10398,"date":"2026-09-19T06:52:40","date_gmt":"2026-09-19T05:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/?p=10398"},"modified":"2026-09-19T06:59:04","modified_gmt":"2026-09-19T05:59:04","slug":"mono-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/2026\/09\/19\/mono-2\/","title":{"rendered":"Mono"},"content":{"rendered":"\n

Nie wiadomo kto wymy\u015bli\u0142 szachy monochromatyczne vel jednobarwne. Nazwa jest zreszt\u0105 myl\u0105ca, bo nie chodzi o gr\u0119 np. wy\u0142\u0105cznie bia\u0142ymi figurami i pionkami przez obie strony (tak graj\u0105 niebianie w komedii \u201eSzalona wyprawa Billa i Teda\u201d). Jednobarwno\u015b\u0107 dotyczy wprawdzie figur, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z polami.
Podstawowa zasada brzmi: ka\u017cda bierka mo\u017ce porusza\u0107 si\u0119 tylko po polach takiego koloru, jaki jest kolor pola, na kt\u00f3rym si\u0119 znajduje \u2013 i oczywi\u015bcie atakuje tylko bierki stoj\u0105ce na takich polach. Ruchy kr\u00f3la, go\u0144ca i hetmana na przek\u0105tnych pozostaj\u0105 bez zmian, ale wie\u017ca, skoczek, pionki oraz po\u0142owicznie kr\u00f3l i hetman do\u015bwiadczaj\u0105 restrykcji. W wierszach i kolumnach kr\u00f3l si\u0119 nie przemieszcza, a dla hetmana i wie\u017cy dost\u0119pne jest tylko co drugie pole. Pionek mo\u017ce wykona\u0107 tylko pierwszy ruch i wy\u0142\u0105cznie o dwa pola, a p\u00f3\u017aniej ma tylko mo\u017cliwo\u015b\u0107 bicia (tak\u017ce w przelocie). Skoczki s\u0105 kompletnie bezsilne i pozostaj\u0105 w bezruchu \u2013 mo\u017cna je natomiast zbi\u0107 (np. w ramach promocji pionka). Kr\u00f3le mog\u0105 sta\u0107 obok siebie na polach maj\u0105cych wsp\u00f3lny bok.
Jednobarwne szachy popularyzowa\u0142 Raymond Smullyan w ksi\u0105\u017cce \u201eZagadki szachowe Sherlocka Holmesa\u201d. Nie zajmowa\u0142 si\u0119 jednak rozgrywk\u0105, lecz proponowa\u0142 rozwi\u0105zywanie specyficznych \u0142amig\u0142\u00f3wek \u2013 wymagaj\u0105cych tzw. analizy retrospektywnej. Chodzi\u0142o w nich np. o ustalenie, czy przedstawiona na planszy sytuacja jest mo\u017cliwa, je\u015bli powsta\u0142a w trakcie partii szach\u00f3w monochromatycznych albo jaki jest kolor wskazanej figury w takiej sytuacji. Zadania takie s\u0105 zwykle bardzo trudne \u2013 w przeciwie\u0144stwie do \u201ejednobarwnych\u201d typowych wielochod\u00f3wek.
Sytuacja na poni\u017cszym diagramie jest nieco osobliwa, bo pozycje wie\u017c i kr\u00f3li s\u0105 takie, jak w pocz\u0105tkowym ustawieniu bierek, ale obr\u00f3conym o 180 stopni. To istotne w przypadku wariantu retro tego zadania. Pomijamy jednak taki wariant i traktujemy zadanie jak zwyk\u0142\u0105 wielochod\u00f3wk\u0119, czyli: zaczynaj\u0105 bia\u0142e i przestrzegaj\u0105c regu\u0142 szach\u00f3w monochromatycznych matuj\u0105 czarnego kr\u00f3la w minimalnej liczbie posuni\u0119\u0107 (oczywi\u015bcie przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce obie strony wykonuj\u0105 najlepsze ruchy). W ilu i w jaki spos\u00f3b?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

A gdyby potraktowa\u0107 to zadanie jak wielochod\u00f3wk\u0119 rozwi\u0105zywan\u0105 zgodnie z zasadami zwyk\u0142ych szach\u00f3w. W ilu co najmniej posuni\u0119ciach uda\u0142oby si\u0119 w\u00f3wczas bia\u0142ym zamatowa\u0107 czarnego kr\u00f3la? Wydaje si\u0119, \u017ce nawet sprawnie zaprogramowany solver mia\u0142by problem z tym zadaniem, bo czarne maj\u0105 za du\u017co luzu przed promocj\u0105 bia\u0142ego pionka. Ale mo\u017ce si\u0119 myl\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Komentarze z prawid\u0142owym rozwi\u0105zaniem ujawniane s\u0105 wieczorem w przeddzie\u0144 kolejnego wpisu (z b\u0142\u0119dnym zwykle od razu). Wpisy pojawiaj\u0105 si\u0119 co 7 dni.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie wiadomo kto wymy\u015bli\u0142 szachy monochromatyczne vel jednobarwne. Nazwa jest zreszt\u0105 myl\u0105ca, bo nie chodzi o gr\u0119 np. wy\u0142\u0105cznie bia\u0142ymi figurami i pionkami przez obie strony (tak graj\u0105 niebianie w komedii \u201eSzalona wyprawa Billa i Teda\u201d). Jednobarwno\u015b\u0107 dotyczy wprawdzie figur, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z polami.Podstawowa zasada brzmi: ka\u017cda bierka mo\u017ce porusza\u0107 si\u0119 tylko […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10398"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10414,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10398\/revisions\/10414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}