{"id":21,"date":"2006-10-11T10:52:33","date_gmt":"2006-10-11T08:52:33","guid":{"rendered":"http:\/\/penszko.blog.polityka.pl\/?p=21"},"modified":"2006-10-11T10:52:33","modified_gmt":"2006-10-11T08:52:33","slug":"niewizytowki-willa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/2006\/10\/11\/niewizytowki-willa\/","title":{"rendered":"Niewizyt\u00f3wki Willa"},"content":{"rendered":"

P\u00f3\u017anym popo\u0142udniem w lesie zjawi\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wka, by zabra\u0107 pracuj\u0105cych tam drwali do dom\u00f3w, a do tartaku cz\u0119\u015b\u0107 surowca zgromadzonego na zr\u0119bie. Przy pomocy specjalnego urz\u0105dzenia pr\u00f3bowano wci\u0105gn\u0105\u0107 na samoch\u00f3d ogromny pie\u0144, ale nie sz\u0142o, poniewa\u017c by\u0142 on przywalony drugim masywnym pniem. <\/em>Robotnicy postanowili wi\u0119c zacz\u0105\u0107 od tego drugiego, jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w poprzek drugiego le\u017cy trzeci, r\u00f3wnie wielki. Trzeci za\u015b… przywalony by\u0142 czwartym, a czwarty\u00a0– o ironio\u00a0– pierwszym, czyli tym, kt\u00f3ry zamierzano \u0142adowa\u0107 na pocz\u0105tku. Drwale wypili piwo i odjechali nie za\u0142adowan\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105.<\/em><\/p>\n

Ile co najmniej os\u00f3b wraca\u0142o ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105?<\/em><\/p>\n

Trwaj\u0105ce w\u0142a\u015bnie w Bu\u0142garii 15. \u0141amig\u0142\u00f3wkowe Mistrzostwa \u015awiata to dobra okazja, aby przybli\u017cy\u0107 posta\u0107 inicjatora tej imprezy, Amerykanina Willa Shortza, o kt\u00f3rym ju\u017c parokrotnie wspomina\u0142em. Zacz\u0105\u0142em zagadk\u0105 jego autorstwa\u00a0– jedn\u0105 z kilku, kt\u00f3re Will przes\u0142a\u0142 mi przed wielu laty, gdy przygotowywa\u0142em artyku\u0142 o nim. Zapewne najciekawsza by\u0142a w\u00f3wczas\u00a0– i do dzi\u015b pozosta\u0142a\u00a0– ta sama informacja: Shortz jest jedynym na \u015bwiecie dyplomowanym enigmatologiem.<\/p>\n

Enigmatologia (enigmatology) to neologizm, ale utworzony poprawnie i brzmi\u0105cy tak naturalnie, i\u017c mo\u017cna by przypuszcza\u0107, \u017ce znajduje si\u0119 w s\u0142ownikach, za\u015b jego znaczenia \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107. Przyj\u0105\u0142 si\u0119 za oceanem, cho\u0107 wyst\u0119puje rzadko, bo podobno lepsze jest okre\u015blenie puzzling. U nas pojawia si\u0119 czasem zagadkarstwo, ale g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie historycznym i w odniesieniu do zagadek ludowych oraz literackich. Mamy tak\u017ce szaradziarstwo, dotycz\u0105ce jednak przede wszystkim zada\u0144 s\u0142owno-literowych i kojarz\u0105ce si\u0119 raczej z zami\u0142owaniem, ni\u017c z nauk\u0105. Pozosta\u0144my wi\u0119c przy enigmatologii.<\/p>\n

Prace dyplomowe dotycz\u0105ce \u0142amig\u0142\u00f3wek nie s\u0105 a\u017c tak\u0105 rzadko\u015bci\u0105, aby uznawa\u0107 ka\u017cd\u0105 za ewenement, zw\u0142aszcza \u017ce zwykle \u0142amig\u0142\u00f3wka stanowi pretekst do rozwa\u017ca\u0144 na „powa\u017cniejszy” temat. O unikalno\u015bci tytu\u0142u Shortza decyduje wi\u0119c nie praca licencjacka z enigmatologii, lecz indywidualny program rocznych studi\u00f3w (w college’u na Uniwersytecie Indiany w Bloomington), obejmuj\u0105cy m. in. takie „przedmioty”, jak: \u0141amig\u0142\u00f3wki i psychologia, Zastosowanie \u0142amig\u0142\u00f3wek w dydaktyce, Uk\u0142adanie \u0142amig\u0142\u00f3wek matematycznych, \u0141amig\u0142\u00f3wki s\u0142owne w XX wieku\u00a0– ich zwie\u0144czeniem by\u0142a rozprawa dotycz\u0105ca rozrywek umys\u0142owych w prasie ameryka\u0144skiej przed rokiem 1860.<\/p>\n

\u015awie\u017co upieczony 22-letni enigmatolog pocz\u0105tkowo wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma pismami, a po czterech latach, w 1978 roku zosta\u0142 redaktorem po\u015bwi\u0119conego grom i \u0142amig\u0142\u00f3wkom magazynu Games. Z jego inicjatywy redakcja tego pisma zorganizowa\u0142a w 1992 roku pierwsze World Puzzle Championships, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 cykliczn\u0105 imprez\u0105, odbywaj\u0105c\u0105 si\u0119 co roku w r\u00f3\u017cnych krajach.<\/p>\n

Przed 13 laty Will zadomowi\u0142 si\u0119 w New York Timesie jako redaktor jednego z najbardziej presti\u017cowych, nie tylko w prasie ameryka\u0144skiej, dzia\u0142\u00f3w krzy\u017c\u00f3wkowych, maj\u0105cego d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 i jako pierwszy… zerwa\u0142 z tradycj\u0105 obja\u015bnie\u0144 powa\u017cnych, encyklopedycznych na rzecz oryginalnych, opartych na skojarzeniach, cz\u0119sto zabawnych (podobnych do tych, kt\u00f3re u nas rozs\u0142awi\u0142y przed wielu laty krzy\u017c\u00f3wk\u0119 „Przekrojow\u0105”). Nowa forma, po\u0142\u0105czona z niezwykle starannym opracowaniem (ka\u017cde obja\u015bnienie to perfekcyjna mini-zagadka), przysporzy\u0142a krzy\u017c\u00f3wkom rzesz\u0119 sympatyk\u00f3w, a szefowi dzia\u0142u sporej popularno\u015bci. Do grona sta\u0142ych rozwi\u0105zywaczy do\u0142\u0105czy\u0142o wiele znanych osobisto\u015bci, m. in. prezydent Bill Clinton, kt\u00f3ry przes\u0142a\u0142 Shortzowi z okazji 50. urodzin \u017cyczenia z podzi\u0119kowaniami za ciekaw\u0105 i warto\u015bciow\u0105 rozrywk\u0119.<\/p>\n

Najbardziej zagorza\u0142ym krzy\u017c\u00f3wkowiczom Will by\u0142 zreszt\u0105 od dawna dobrze znany, jako organizator i prowadz\u0105cy od 1978 roku masow\u0105 imprez\u0119\u00a0– Ameryka\u0144ski Turniej Krzy\u017c\u00f3wkowy. Par\u0119 miesi\u0119cy temu na ekrany kin w USA wszed\u0142 film dokumentalny Wordplay, po\u015bwi\u0119cony mi\u0142o\u015bnikom krzy\u017c\u00f3wek\u00a0– przede wszystkim uczestnikom wspomnianego turnieju i ich pasji. Shortz „gra” w nim oczywi\u015bcie jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l.<\/p>\n

Wizyt\u00f3wkami i koronn\u0105 konkurencj\u0105 Willa s\u0105 \u0142amig\u0142\u00f3wki s\u0142owno-literowe, nawet nie typowe krzy\u017c\u00f3wki, raczej ich odmiany, a w mniejszym stopniu zadania typu ditloid\u00f3w (go\u015bci\u0142y w jednym z poprzednich wpis\u00f3w). Angloj\u0119zycznych zada\u0144 nie b\u0119d\u0119 oczywi\u015bcie Pa\u0144stwu prezentowa\u0142, a poniewa\u017c ich polskimi „transkrypcjami” na razie nie dysponuj\u0119, wi\u0119c postanowi\u0142em przedstawi\u0107 kilka niewizyt\u00f3wek. Takie \u0142amig\u0142\u00f3wki Will uk\u0142ada\u0142 sporadycznie i do\u015b\u0107 dawno temu. Poza zagadk\u0105 wst\u0119pn\u0105 proponuj\u0119 jeszcze dwie\u00a0– pierwsza jest logiczna, druga poniek\u0105d jednak s\u0142owno-literowa, oparta na pomy\u015ble Shortza i cokolwiek figlarna.<\/p>\n

AM czy PM?<\/strong>
\nNa kartce zapisano pi\u0119\u0107 nast\u0119puj\u0105cych stwierdze\u0144, dotycz\u0105cych… tych\u017ce stwierdze\u0144:
\n– kilka stwierdze\u0144 jest fa\u0142szywych
\n– wszystkie stwierdzenia s\u0105 prawdziwe
\n– tylko dwa stwierdzenia s\u0105 fa\u0142szywe
\n– tylko jedno stwierdzenie jest prawdziwe
\n– stwierdzenia zosta\u0142y zapisane przed po\u0142udniem
\nCzy istotnie zapisu dokonano przed po\u0142udniem, czy po po\u0142udniu?<\/em><\/p>\n

Szyfr<\/strong>
\nRozszyfruj poni\u017cszy tekst\u00a0– do\u015b\u0107 znane (od lat 70.\u00a0– to u\u0142atwienie) powiedzonko z\u0142o\u017cone z trzech wyraz\u00f3w. Odst\u0119p\u00f3w mi\u0119dzy wyrazami nie zaznaczono (to utrudnienie), brak wi\u0119c tak\u017ce przecinka, kt\u00f3ry powinien by\u0107 po pierwszym s\u0142owie.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

P\u00f3\u017anym popo\u0142udniem w lesie zjawi\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wka, by zabra\u0107 pracuj\u0105cych tam drwali do dom\u00f3w, a do tartaku cz\u0119\u015b\u0107 surowca zgromadzonego na zr\u0119bie. Przy pomocy specjalnego urz\u0105dzenia pr\u00f3bowano wci\u0105gn\u0105\u0107 na samoch\u00f3d ogromny pie\u0144, ale nie sz\u0142o, poniewa\u017c by\u0142 on przywalony drugim masywnym pniem. Robotnicy postanowili wi\u0119c zacz\u0105\u0107 od tego drugiego, jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w poprzek […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}