{"id":29,"date":"2006-10-31T13:00:32","date_gmt":"2006-10-31T11:00:32","guid":{"rendered":"http:\/\/penszko.blog.polityka.pl\/?p=29"},"modified":"2006-10-31T13:00:32","modified_gmt":"2006-10-31T11:00:32","slug":"pietnastki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/2006\/10\/31\/pietnastki\/","title":{"rendered":"Pi\u0119tnastki"},"content":{"rendered":"<p>Tradycyjnie ju\u017c w\u015br\u00f3d zada\u0144 przygotowanych na \u0142amig\u0142\u00f3wkowe mistrzostwach \u015bwiata nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 kilku zwi\u0105zanych formalnie z numerem imprezy. W tegorocznym zestawie nie zabrak\u0142o wi\u0119c pi\u0119tnastki\u00a0&#8211; ozdobi\u0142a do\u015b\u0107 interesuj\u0105ce \u0142amig\u0142\u00f3wki, zatem postanowi\u0142em zaprezentowa\u0107 je w blogu. Przedtem jednak s\u0142\u00f3w par\u0119 o zwi\u0105zanej z tak\u0105 sam\u0105 liczb\u0105 ca\u0142kiem innej sprawie\u00a0&#8211; nie mniej ciekawej, aktualnej i poniek\u0105d&#8230; aferalnej.<\/p>\n<p>&#8222;Pi\u0119tnastka&#8221; to nazwa bodaj najs\u0142ynniejszej \u0142amig\u0142\u00f3wki-przesuwanki (poni\u017cej pokazana jest jej podst\u0119pna wersja), znanej od ponad 125 lat i uchodz\u0105cej za jedno z koronnych dzie\u0142ek &#8222;kr\u00f3la \u0142amig\u0142\u00f3wek&#8221; Sama Loyda. Kr\u00f3l wst\u0105pi\u0142 na tron dzi\u0119ki wielkiej liczbie nowatorskich \u0142amig\u0142\u00f3wkowych pomys\u0142\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie zada\u0144 zamieszczanych w prasie ameryka\u0144skiej na prze\u0142omie XIX i XX wieku, uchodz\u0105cych dzi\u015b, podobnie jak &#8222;pi\u0119tnastka&#8221;, za klasyk\u0119; by\u0142 tak\u017ce mistrzem problemistyki szachowej.<\/p>\n<div style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.polityka.pl\/_gAllery\/35\/76\/35761.jpg\" \/><\/div>\n<p>Par\u0119 miesi\u0119cy temu w Stanach Zjednoczonych ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka &#8222;The 15 Puzzle&#8221;\u00a0&#8211; o pude\u0142eczku z przesuwanymi liczbami-p\u0142ytkami bogato ilustrowane bite 144 strony! Jej wsp\u00f3\u0142autorem jest Jerry Slocum, guru \u0142amig\u0142\u00f3wek manipulacyjnych, znawca tematu i w\u0142a\u015bciciel <a href=\"http:\/\/webapp1.dlib.indiana.edu\/slocum\/index.jsp\" target=\"_blank\">najwi\u0119kszej na \u015bwiecie kolekcji<\/a>\u00a0przekazanej niedawno Uniwersytetowi Indiany. Ot\u00f3\u017c Slocum odwa\u017cy\u0142 si\u0119 nadszarpn\u0105\u0107 kr\u00f3lewsk\u0105 reputacj\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Loyd napisa\u0142 o sobie jako o autorze &#8222;pi\u0119tnastki&#8221; po raz pierwszy w 1891 roku, a w nast\u0119pnych latach wielokrotnie powtarza\u0142 i ubarwia\u0142 to&#8230; autoreklamowe k\u0142amstewko. Waga sprawy niewielka, wi\u0119c pr\u00f3by sprostowania i ujawnienia przed ponad stu laty kr\u00f3lewskiej blagi zg\u0142aszano z pewn\u0105 tak\u0105 nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105. W efekcie Loyd wy\u0142ga\u0142 sobie autorstwo, kt\u00f3re powszechnie zaakceptowano, wprowadzaj\u0105c nawet okre\u015blenie &#8222;pi\u0119tnastka Loyda&#8221;. Prawd\u0119 odkry\u0142 i ujawni\u0142 dopiero Slocum i nast\u0105pi\u0142a zmiana na &#8222;pi\u0119tnastk\u0119 Chapmana&#8221;. Noyes Chapman, prawdziwy tw\u00f3rca tej zabaweczki, by\u0142 naczelnikiem poczty w pewnej ma\u0142ej mie\u015bcinie w stanie Nowy Jork. Slocum ustali\u0142 tak\u017ce, i\u017c patenty dotycz\u0105ce podobnych przesuwanek zg\u0142aszano wcze\u015bniej, a najstarszy znany pochodzi z 1865 roku.<\/p>\n<p>Pora na &#8222;pi\u0119tnastkowe&#8221; zadania z 15 World Puzzle Championships. Ich autorami s\u0105 Bia\u0142orusin Vladimir Portugalov (pierwsze i drugie) oraz Bu\u0142gar Deyan Razsadov (trzecie).<\/p>\n<p><strong>R\u00f3\u017cni s\u0105siedzi<\/strong><\/p>\n<div style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.polityka.pl\/_gAllery\/35\/76\/35762.jpg\" \/><\/div>\n<p>W bia\u0142e pola (kwadraty) i \u017c\u00f3\u0142te (prostok\u0105ty) nale\u017cy wpisa\u0107 cyfry od 1 do 4. W polach stykaj\u0105cych si\u0119, cho\u0107by tylko rogiem, nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 jednakowe cyfry.<\/p>\n<p><strong>R\u00f3\u017cne paski<\/strong><\/p>\n<div style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.polityka.pl\/_gAllery\/35\/76\/35763.jpg\" \/><\/div>\n<p>Diagram nale\u017cy podzieli\u0107 na paski o szeroko\u015bci jednej kratki i d\u0142ugo\u015bci 2, 3 lub 4 kratek (w przyk\u0142adzie s\u0105 tylko 2- i 3-kratkowe). \u017badne dwa paski nie mog\u0105 by\u0107 jednakowe (nawet po obr\u00f3ceniu jednego z nich). Na dobry pocz\u0105tek para kr\u00f3tkich pask\u00f3w zosta\u0142a ju\u017c ujawniona.<\/p>\n<p><strong>Seria<\/strong><br \/>\nZnak zapytania zast\u0119puje ostatni\u0105 liczb\u0119 w zaczynaj\u0105cym si\u0119 pi\u0119tnastk\u0105 ci\u0105gu:<\/p>\n<div style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.polityka.pl\/_gAllery\/35\/76\/35764.jpg\" \/><\/div>\n<p>Jaka to liczba i zgodnie z jak\u0105 regu\u0142\u0105 utworzony jest ci\u0105g?\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tradycyjnie ju\u017c w\u015br\u00f3d zada\u0144 przygotowanych na \u0142amig\u0142\u00f3wkowe mistrzostwach \u015bwiata nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 kilku zwi\u0105zanych formalnie z numerem imprezy. W tegorocznym zestawie nie zabrak\u0142o wi\u0119c pi\u0119tnastki\u00a0&#8211; ozdobi\u0142a do\u015b\u0107 interesuj\u0105ce \u0142amig\u0142\u00f3wki, zatem postanowi\u0142em zaprezentowa\u0107 je w blogu. Przedtem jednak s\u0142\u00f3w par\u0119 o zwi\u0105zanej z tak\u0105 sam\u0105 liczb\u0105 ca\u0142kiem innej sprawie\u00a0&#8211; nie mniej ciekawej, aktualnej i poniek\u0105d&#8230; aferalnej. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}