Trudno nie zacz\u0105\u0107 od sudoku. Ju\u017c p\u00f3\u0142tora roku \u015bwiatek \u0142amig\u0142\u00f3wkowy kr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego fenomenu. Gdyby go nie by\u0142o, prawdopodobnie nie by\u0142oby tak\u017ce tego bloga. Wypada\u0142oby si\u0119 odwdzi\u0119czy\u0107 jakim\u015b pochlebstwem. A jednak to japo\u0144skie s\u0142\u00f3wko od d\u0142u\u017cszego czasu budzi we mnie tak\u017ce negatywne odczucia. Nie jestem w tym odosobniony, skoro na has\u0142o „I hate sudoku” wyszukiwarka odpowiada zalewem link\u00f3w\u00a0– \u00a0z regu\u0142y forumowych, zawieraj\u0105cych wpisy w rodzaju: „Nienawidz\u0119 sudoku. Jego popularno\u015b\u0107 jest dowodem, \u017ce cywilizacja Zachodu chyli si\u0119 ku upadkowi. G\u0142upie, trywialne, bezsensowne. Do piek\u0142a z sudoku!” Trudno podziela\u0107 tak skrajne opinie (znacznie bardziej sensowna jest ich parodia na tym\u017ce forum: „Nienawidz\u0119 przyjemno\u015bci. Precz z rozrywkami!”), ale mo\u017cna zrozumie\u0107, \u017ce s\u0105 one odreagowaniem monotonii i przesytu.
\nEpidemia sudoku to zjawisko do\u015b\u0107 zagadkowe. Schemat w\u0142a\u015bciwie typowy i sprawdzony: najpierw wytrwa\u0142e lansowanie wsparte pochlebnymi i entuzjastycznymi opiniami czytelnik\u00f3w; zainteresowanie szybko ro\u015bnie, a niebawem co\u015b „zaskakuje” i zaczyna si\u0119 owczy p\u0119d konsument\u00f3w i wydawc\u00f3w.\u00a0 Tylko \u017ce produkt jest nietypowy\u00a0– \u00a0\u0142amig\u0142\u00f3wka logiczna. Cho\u0107 pomys\u0142owa, to jednak\u00a0– i to zapewne podstawowa przyczyna epidemii – \u00a0 niewyszukana, wi\u0119c jakby z natury rzeczy nale\u017c\u0105ca do rozrywki masowej, o czym \u015bwiadcz\u0105 dwie cechy.
\nPo pierwsze: zabawa jest formalnie i merytorycznie nieskomplikowana. Regu\u0142y chwyta si\u0119 w lot, a rozwi\u0105zywanie jest proste, cho\u0107 bywa \u017cmudne, ale nie trudne, bowiem wysi\u0142ek umys\u0142owy nie polega na szukaniu oryginalnego sposobu podej\u015bcia do zagadnienia, tylko bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce albo punkt\u00f3w zaczepienia jest mniej lub s\u0105 lepiej ukryte, albo \u017ceby zamiast korzystania ze schematu A, zastosowa\u0107 schemat B, ewentualnie C. Przydaje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie spostrzegawczo\u015b\u0107, systematyczno\u015b\u0107 i uwaga przy eliminowaniu cyfr, by pozosta\u0142y te w\u0142a\u015bciwe. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: wci\u0105ga przede wszystkim podobna do dziergania d\u0142ubanina, oczko za oczkiem. Oczywi\u015bcie, jest w tym logika, ale na og\u00f3\u0142 skromna i ma\u0142o urozmaicona. To nie zarzut, tylko u\u015bci\u015blenie.
\nPo drugie: uk\u0142adanie sudoku nie musi by\u0107, ale w praktyce stanowi produkcj\u0119 ta\u015bmow\u0105. Znamienny pod tym wzgl\u0119dem jest epizod z podboju Ameryki przez japo\u0144sk\u0105 \u0142amig\u0142\u00f3wk\u0119 (notabene, opublikowan\u0105 po raz pierwszy w USA pod koniec lat 70, \u015bci\u0105gni\u0119t\u0105 p\u00f3\u017aniej przez Japo\u0144czyk\u00f3w). Will Shortz, krzy\u017c\u00f3wkowy guru (redaktor New York Times’a, bohater do\u015b\u0107 popularnego ostatnio za oceanem filmu dokumentalnego Wordplay; interesuj\u0105ca posta\u0107, do kt\u00f3rej zapewne jeszcze powr\u00f3c\u0119), otrzymuje na pocz\u0105tku lipca ub. roku od wietrz\u0105cego dobry i szybki interes wydawnictwa St. Martin’s Press ofert\u0119 nie do odrzucenia: „czy m\u00f3g\u0142by pan przygotowa\u0107 dla nas 3 ksi\u0105\u017cki z sudoku, po 100 zada\u0144 w ka\u017cdej, w ci\u0105gu… 10 dni”. Czy guru siada i zaczyna zg\u0142\u0119bia\u0107 tajniki nowego zadania, po czym zabiera si\u0119 za mozolne uk\u0142adanie, tak jak robi\u0105 to wsp\u00f3\u0142pracownicy japo\u0144skiego wydawnictwa Nikoli? Oczywi\u015bcie nie, bo powstawa\u0142oby jedno zadanie dziennie i nie by\u0142oby sporej kasy. Will anga\u017cuje koleg\u0119 po fachu, ale znakomitego programist\u0119 i przy wsparciu komputerowym wszystko jest gotowe na czas. Mniej wi\u0119cej od czerwca do ko\u0144ca minionego roku przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 publikacji „zasudokowanych” od deski do deski rodzi\u0142a si\u0119 na \u015bwiecie w taki spos\u00f3b i w takim tempie. Tempo spad\u0142o, spos\u00f3b si\u0119 nie zmieni\u0142, co najwy\u017cej wzbogaci\u0142\u00a0– \u00a0roi si\u0119 od powt\u00f3rek, przer\u00f3bek i plagiat\u00f3w, przypadkowych i zamierzonych, kt\u00f3rymi zreszt\u0105 nikt si\u0119 nie przejmuje mimo pojawiaj\u0105cego si\u0119 cz\u0119sto zakazu kopiowania, bo poszczeg\u00f3lne \u0142amig\u0142\u00f3wki ju\u017c dawno utraci\u0142y znamiona oryginalnej tw\u00f3rczo\u015bci.
\nNie mam nic przeciwko sudoku jako pomys\u0142owi zabawy. Przeciwnie, uwa\u017cam \u017ce jest ca\u0142kiem udany. Rozumiem tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy konsekwentnie zabawiaj\u0105 si\u0119 wstawianiem cyfr w kratki diagram\u00f3w klasycznego sudoku, cho\u0107 mnie to ju\u017c nie n\u0119ci, bo ile mo\u017cna. Tkwi\u0119 w \u0142amig\u0142\u00f3wkach po uszy przede wszystkim dlatego, \u017ce rzadko, ale jednak wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe pomys\u0142y (tak\u017ce nowe odmiany sudoku). To du\u017ca frajda najpierw zachwyci\u0107 si\u0119 efektami czyjej\u015b inwencji, a potem posmakowa\u0107 ich w trakcie rozwi\u0105zywania. Mam nadziej\u0119, \u017ce takich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w mniej lub bardziej oryginalnych i atrakcyjnych zabaw umys\u0142owych jest wielu. Z regu\u0142y b\u0119d\u0119 dzieli\u0142 si\u0119 z Pa\u0144stwem tym, co w miar\u0119 nowe, a ma\u0142o znane, niekiedy przypomn\u0119 co\u015b ciekawego z lamusa, od czasu do czasu zdarzy si\u0119 prapremiera. Zapraszam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Trudno nie zacz\u0105\u0107 od sudoku. Ju\u017c p\u00f3\u0142tora roku \u015bwiatek \u0142amig\u0142\u00f3wkowy kr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego fenomenu. Gdyby go nie by\u0142o, prawdopodobnie nie by\u0142oby tak\u017ce tego bloga. Wypada\u0142oby si\u0119 odwdzi\u0119czy\u0107 jakim\u015b pochlebstwem. A jednak to japo\u0144skie s\u0142\u00f3wko od d\u0142u\u017cszego czasu budzi we mnie tak\u017ce negatywne odczucia. Nie jestem w tym odosobniony, skoro na has\u0142o „I hate sudoku” […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}