{"id":303,"date":"2008-12-09T00:18:51","date_gmt":"2008-12-08T23:18:51","guid":{"rendered":"http:\/\/penszko.blog.polityka.pl\/?p=303"},"modified":"2008-12-09T00:34:50","modified_gmt":"2008-12-08T23:34:50","slug":"kryptarytm-feynmana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/2008\/12\/09\/kryptarytm-feynmana\/","title":{"rendered":"Kryptarytm Feynmana"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/fey_1.jpg\"><\/a><\/p>\n<p>Niejedno\u00a0zadanie,\u00a0zaliczane do matematyki rekreacyjnej, posz\u0142oby w zapomnienie albo by\u0142o znane tylko\u00a0niewielu mi\u0142o\u015bnikom takich rozrywek, gdyby nie zainteresowa\u0142a si\u0119 nim jaka\u015b\u00a0wybitna osoba, a to zainteresowanie nie zosta\u0142o ujawnione na szerszym forum. To troch\u0119 jak z wadowickimi (i nie tylko) krem\u00f3wkami, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii dzi\u0119ki wspominkom papie\u017ca.<\/p>\n<p>Przed trzema laty w wydawnictwie <em>Allen Lane<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 obszerny <a href=\"http:\/\/www.amazon.com\/dp\/0141021136\/\" target=\"_blank\">zbi\u00f3r list\u00f3w<\/a> od i do Richarda Feynmana, wybranych i\u00a0przygotowanych do druku przez jego przybran\u0105 c\u00f3rk\u0119 Michelle. Wybitny fizyk, noblista, jest szerzej znany tak\u017ce jako autor kilku poczytnych ksi\u0105\u017cek\u00a0&#8211; zbior\u00f3w wspomnie\u0144, anegdot oraz zabawnych komentarzy i refleksji na tematy bliskie nie tylko naukowcom. O jednej z nich wspomina\u0142em w <a href=\"http:\/\/penszko.blog.polityka.pl\/?p=106\" target=\"_blank\">\u0141amiblogu<\/a>, a Daniel Passent wspaniale j\u0105 zrecenzowa\u0142 i skomplementowa\u0142\u00a0w <a href=\"http:\/\/passent.blog.polityka.pl\/?p=300\" target=\"_blank\">En passant<\/a>. Z\u00a0korespondencji uczonego r\u00f3wnie\u017c wy\u0142ania si\u0119 obraz osoby niezwyk\u0142ej, wyrazistej, ciekawej \u015bwiata, nieco ekstrawaganckiej, o kontrowersyjnych pogl\u0105dach i r\u00f3wnie oryginalnym poczuciu humoru.<\/p>\n<p>Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 umys\u0142\u00f3w \u015bcis\u0142ych, Feynman mia\u0142 smyka\u0142k\u0119 do \u0142amig\u0142\u00f3wek. Wzmianki na ten temat pojawiaj\u0105 si\u0119 zw\u0142aszcza w listach z czas\u00f3w studenckich. W jednym z nich, z listopada 1939 roku, adresowanym do matki, syn za\u0142\u0105cza \u0142amig\u0142\u00f3wk\u0119 przeznaczon\u0105 dla ojca. Jest to rodzaj zadania zwany kryptarytmem, przyk\u0142ad w\u00f3wczas bardzo trudny i pracoch\u0142onny (nie by\u0142o kalkulator\u00f3w), a i dzi\u015b mog\u0105cy sprawi\u0107 sporo k\u0142opotu. Oto jego polski zapis (oryginalny, ameryka\u0144ski na fotokopii listu).<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/fey_1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-thumbnail wp-image-304\" title=\"fey_1\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/fey_1.jpg\" alt=\"\" width=\"199\" height=\"341\" \/><\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 <a href=\"\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/list_f.bmp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-thumbnail wp-image-305\" title=\"list_f\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2008\/11\/list_f.bmp\" alt=\"\" width=\"215\" height=\"347\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0141atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, o co chodzi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 cyfr w zapisie dzielenia zast\u0105piono kreseczkami, a pozosta\u0142e literami A. Wszystkie litery skrywaj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 cyfr\u0119, kt\u00f3ra nigdzie nie jest zast\u0105piona kresk\u0105. Nale\u017cy rozszyfrowa\u0107 kryptarytm. Czy komu\u015b z Pa\u0144stwa starczy cierpliwo\u015bci i czasu, aby si\u0119 z tym upora\u0107? A mo\u017ce kto\u015b poda w skr\u00f3cie spos\u00f3b rozwi\u0105zywania.<\/p>\n<p>Feynman przyczyni\u0142 si\u0119 do rozpowszechnienia tej \u0142amig\u0142\u00f3wki, ale nie jest ona jego dzie\u0142em. Zosta\u0142a opublikowana w 1936 roku\u00a0na \u0142amach <em>American Mathematical Monthly<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niejedno\u00a0zadanie,\u00a0zaliczane do matematyki rekreacyjnej, posz\u0142oby w zapomnienie albo by\u0142o znane tylko\u00a0niewielu mi\u0142o\u015bnikom takich rozrywek, gdyby nie zainteresowa\u0142a si\u0119 nim jaka\u015b\u00a0wybitna osoba, a to zainteresowanie nie zosta\u0142o ujawnione na szerszym forum. To troch\u0119 jak z wadowickimi (i nie tylko) krem\u00f3wkami, kt\u00f3re przesz\u0142y do historii dzi\u0119ki wspominkom papie\u017ca. Przed trzema laty w wydawnictwie Allen Lane ukaza\u0142 si\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}