Dwa wyrazy, r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 tylko jedn\u0105 liter\u0105, to metagramy. Na przyk\u0142ad: KROPKA i KROPLA lub KROPKA i KROMKA albo S\u0141OWA i – G\u0141OWA lub S\u0141AWA lub S\u0141OMA.
\nPrzynajmniej kilka wyraz\u00f3w (r\u00f3\u017cnych), tworz\u0105cych ci\u0105g, z kt\u00f3rych ka\u017cde dwa kolejne s\u0105 metagramami, to metamorfoza, np. KROPKA- KROMKA-KRYMKA-KRYSKA-KRESKA-TRESKA-TROSKA-TROJKA-TR\u00d3JKA (chyba koniec). \u015aci\u015blej nazwa powinna brzmie\u0107 „metagramofroza”, ale by\u0142aby dziwna i przyd\u0142uga.<\/p>\n
Przypomn\u0119, bo ju\u017c o tym kiedy\u015b pisa\u0142em, \u017ce zabaw\u0119 w tworzenie metamorfoz, kt\u00f3rych pocz\u0105tek i koniec jest podany, wymy\u015bli\u0142 Lewis Carroll (ten od Alicji w krainie czar\u00f3w<\/em>). Pierwsze zadania, nazwane Doublets<\/em>, pojawia\u0142y si\u0119 w roku 1879 na \u0142amach popularnego angielskiego tygodnika Vanity Fair<\/em>. Jedno z nich polega\u0142o np. na „wyci\u0105gni\u0119ciu” zieleni z trawy, czyli zamianie GRASS w GREEN. Proces pocz\u0105tkowo wymaga\u0142 7 etap\u00f3w przej\u015bciowych (-CRASS-CRESS-TRESS-TREES-FREES-FREED-GREED-), p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 znacznie skr\u00f3cony dzi\u0119ki trudniejszym s\u0142owom (-GRAYS-GREYS-GREES-).<\/p>\n Trudno w to uwierzy\u0107, ale zbiorek zada\u0144 z dubletami<\/em> Carrolla prawie dor\u00f3wna\u0142 w wiktoria\u0144skiej Anglii popularno\u015bci\u0105 Alicji w krainie czar\u00f3w<\/em>. Do roku 1885 ukaza\u0142o si\u0119 kilka wyda\u0144, ka\u017cde nast\u0119pne znacznie obszerniejsze. Potem zabawa odradza\u0142a si\u0119 tu i \u00f3wdzie co par\u0119 lat i przetrwa\u0142a w dobrej formie do dzi\u015b – mimo ogranicze\u0144, z kt\u00f3rymi mi\u0142o\u015bnicy s\u0142ownych gierek pr\u00f3bowali sobie jako\u015b radzi\u0107. Ograniczeniem jest przede wszystkim d\u0142ugo\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w, praktycznie sprawdzaj\u0105 si\u0119 tylko kr\u00f3tkie – zazwyczaj 4- lub 5-literowe; 6-literowe, kt\u00f3re da si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 za po\u015brednictwem kilku innych, to bia\u0142e kruki. Dlatego dublety<\/em> s\u0105 najpopularniejsze w angielskim, znacznie bogatszym w kr\u00f3tkie wyrazy ni\u017c jakikolwiek inny j\u0119zyk. Wypada tak\u017ce pami\u0119ta\u0107 o tym, co stanowi przynajmniej po\u0142ow\u0119 uroku tej zabawy – w metamorfozie powinna wyst\u0119powa\u0107 jaka\u015b zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy desygnatami s\u0142\u00f3w pocz\u0105tkowego i ko\u0144cowego. W \u017cadnym j\u0119zyku ten warunek nie jest spe\u0142niony tak idealnie jak w angielskim, co wida\u0107 po du\u017cej liczbie przyk\u0142ad\u00f3w wysokiej klasy. Oto kilka sztandarowych: APE-MAN, COLD-WARM, HARD-EASY, HATE-LOVE,\u00a0 HEAD-TAIL, LEAD-GOLD, POOR-RICH, BLACK-WHITE, TEARS-SMILE.<\/p>\n Po polsku nie spos\u00f3b potwierdzi\u0107 teorii Darwina, dokona\u0107 transmutacji, zmieni\u0107 mi\u0142o\u015bci w nienawi\u015b\u0107, szybko si\u0119 wzbogaci\u0107 ani zrealizowa\u0107 innych odpowiednik\u00f3w angielskich metamorfoz. Mo\u017cna natomiast – i to s\u0105 chyba najlepsze, je\u015bli chodzi o sensowno\u015b\u0107, znane mi polskie przyk\u0142ady – zrobi\u0107 z WODY WINO (4 s\u0142owa przej\u015bciowe), przetrwa\u0107 od ZIMY do LATA (7), dotrze\u0107 do METY po BIEGU (5) i trafi\u0107 KUL\u0104 w P\u0141OT (6). Liczby „przej\u015bci\u00f3wek” dotycz\u0105 oczywi\u015bcie krzy\u017c\u00f3wkowego warunku, \u017ce wszystkie s\u0142owa s\u0105 rzeczownikami pospolitymi w pierwszym przypadku, co tak\u017ce ogranicza zabaw\u0119.<\/p>\n Nic dziwnego, \u017ce z powodu ogranicze\u0144 w wi\u0119kszo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w dosz\u0142o do mezaliansu, czyli po\u017ceniono metamorfoz\u0119 z anagramem – na ka\u017cdym etapie jedna litera jest zmieniana, po czym wszystkie s\u0105 przestawiane; bywa te\u017c (tak zwykle „w\u0119druj\u0105” Francuzi), \u017ce mo\u017cna doda\u0107 lub uj\u0105\u0107 liter\u0119, czyli przej\u015b\u0107 od s\u0142owa kr\u00f3tszego do d\u0142u\u017cszego albo na odwr\u00f3t. Podobne zabiegi s\u0105 jak zast\u0119powanie markowego produktu podr\u00f3bk\u0105. Przyr\u00f3wna\u0142bym je do umieszczania tzw. „protez literowych” w rebusach. Tymczasem w j\u0119zykach fleksyjnych, a takim jest przede wszystkim polski, a\u017c si\u0119 prosi, aby skorzysta\u0107 z regu\u0142 skrablowych, czyli dopu\u015bci\u0107 jako przej\u015bciowe wszystkie cz\u0119\u015bci mowy we wszystkich formach gramatycznych – oczywi\u015bcie z pomini\u0119ciem nazw w\u0142asnych. Teraz zakres mo\u017cliwo\u015bci bardzo si\u0119 poszerzy (z po\u017cytkiem dla walor\u00f3w edukacyjnych zabawy) i uda si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 wiele par s\u0142\u00f3w maj\u0105cych si\u0119 ku sobie, ale jak dot\u0105d bezskutecznie. Uda si\u0119 tak\u017ce skr\u00f3ci\u0107 metamorfozy utworzone w starym stylu. Na przyk\u0142ad, po staremu od ZIMY do LATA sz\u0142o si\u0119 tak:<\/p>\n ZIMA Po nowemu droga staje si\u0119 najkr\u00f3tsz\u0105 z mo\u017cliwych:<\/p>\n ZIMA Proponuj\u0119, jako zadanie domowe, zmieni\u0107 na mod\u0142\u0119 skrablow\u0105 OWC\u0118 w WILKA w minimalnej liczbie krok\u00f3w. W wersji tradycyjnej zmiana nie jest mo\u017cliwa.<\/p>\n Na koniec wr\u00f3c\u0119 na pocz\u0105tek, czyli do zagadkowego tytu\u0142u tego wpisu. Stanowi on wyra\u017cenie metagramowe: postulat zerwania z szaro\u015bci\u0105 zmieni si\u0119 w inny, r\u00f3wnie sensowny i niebanalny, je\u015bli w pierwszym s\u0142owie zast\u0105pi\u0107 liter\u0119 „s” inn\u0105 liter\u0105, a w drugim zmieni\u0107 liter\u0119 „z” . Autorem tej pere\u0142ki jest Wisa46.<\/p>\n Komentarze z prawid\u0142owymi rozwi\u0105zaniami uwalniane s\u0105 wieczorem w przeddzie\u0144 kolejnego wpisu. Wpisy pojawiaj\u0105 si\u0119 co 3-4 dni.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dwa wyrazy, r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 tylko jedn\u0105 liter\u0105, to metagramy. Na przyk\u0142ad: KROPKA i KROPLA lub KROPKA i KROMKA albo S\u0141OWA i – G\u0141OWA lub S\u0141AWA lub S\u0141OMA. Przynajmniej kilka wyraz\u00f3w (r\u00f3\u017cnych), tworz\u0105cych ci\u0105g, z kt\u00f3rych ka\u017cde dwa kolejne s\u0105 metagramami, to metamorfoza, np. KROPKA- KROMKA-KRYMKA-KRYSKA-KRESKA-TRESKA-TROSKA-TROJKA-TR\u00d3JKA (chyba koniec). \u015aci\u015blej nazwa powinna brzmie\u0107 „metagramofroza”, ale by\u0142aby dziwna […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3128"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3203,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3128\/revisions\/3203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nSIMA
\nSUMA
\nDUMA
\nDAMA
\nDATA
\nTATA
\nTATO
\nLATO<\/p>\n
\nZIMO
\nLIMO
\nLAMO
\nLATO<\/p>\n