Kt\u00f3\u0142a lite\u0142a sp\u0142awia niekt\u00f3\u0142ym spo\u0142e p\u0142oblemy?<\/p><\/blockquote>\n
Nast\u0119pnie dla u\u0142atwienia dodaje, \u017ce litera ta w geometrii oznacza promie\u0144, w fizyce op\u00f3r, a poza tym znajduje si\u0119 na przesy\u0142kach poleconych. Mo\u017cna by jeszcze dorzuci\u0107, \u017ce jej odbicie w lustrze przypomina ostatni\u0105 liter\u0119 cyrylicy.<\/p>\n
Problemy miewali ju\u017c staro\u017cytni. Alkibiades, b\u0119d\u0105c wodzem i m\u0119\u017cem stanu, wymawia\u0142 R jak L. Rzymianie niefortunn\u0105 liter\u0119 nazwali „psi\u0105”. W niekt\u00f3rych j\u0119zykach d\u017awi\u0119k taki sam lub podobny do polskiego R w og\u00f3le nie wyst\u0119puje, tote\u017c tw\u00f3rca mi\u0119dzynarodowego j\u0119zyka volap\u00fck usun\u0105\u0142 oznaczaj\u0105cy go znak z alfabetu. W polskich tekstach R jest jedn\u0105 z cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych liter i ma spory udzia\u0142 w specyficznym brzmieniu naszej mowy (chrz\u0105szcz brzmi w trzcinie). Modna przed laty nad Wis\u0142\u0105 arystokratyczna, podobna do francuskiej, wymowa R z wibracj\u0105 j\u0119zyczka i podniebienia mi\u0119kkiego, zwana niegdy\u015b grasejowaniem, dzi\u015b uwa\u017cana jest za wad\u0119 (reranie gard\u0142owe). Mimo to jest do\u015b\u0107 rozpowszechniona, tak\u017ce w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w\u00a0– co ciekawe, maj\u0105cych w nazwisku liter\u0119 r (Gronkiewicz-Waltz, Rokita, Balcerowicz). Wada ta dodaje zreszt\u0105 uroku\u00a0– w przeciwie\u0144stwie do wspomnianego na pocz\u0105tku tzw. pararotacyzmu, czyli wymawiania R jako L, \u0141 lub J. Wymiana na t\u0119 ostatni\u0105 liter\u0119, nierzadko spotykana u dzieci, bywa tematem \u017cart\u00f3w niewysokiego lotu, kt\u00f3rych nie odwa\u017c\u0119 si\u0119 przytoczy\u0107, natomiast zainteresowanych kieruj\u0119 na dwie strony internetowe, gdzie te „pere\u0142ki” (jedn\u0105<\/strong><\/a> przedszkoln\u0105, drug\u0105<\/strong><\/a> z kabaretu Tey) mo\u017cna odszuka\u0107. Mniej pikantna jest anegdotka o pewnym znanym poecie i dramaturgu krakowskim, kt\u00f3ry ubarwi\u0142 kiedy\u015b porcj\u0119 pean\u00f3w na cze\u015b\u0107 ukochanego miasta okrzykiem:<\/p>\n Po co nam Flo\u0142encja, nam wysta\u0142czy K\u0142ak\u00f3w!<\/p><\/blockquote>\n Okazjonalnym ratunkiem dla os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 opisywan\u0105 wad\u0119, a nie chc\u0105 jej ujawnia\u0107, s\u0105 teksty zwane lipogramami, czyli nie zawieraj\u0105ce konkretnej litery\u00a0– w tym przypadku chodzi oczywi\u015bcie o liter\u0119 R. W latach 30. ubieg\u0142ego wieku na \u0142amach „Wiadomo\u015bci Literackich” og\u0142oszony by\u0142 konkurs na u\u0142o\u017cenie takiego dzie\u0142ka. Zwyci\u0119\u017cy\u0142 majstersztyk\u00a0– opis buRzy bez gRom\u00f3w, pioRun\u00f3w, WichRu i gRo\u017anych czaRnych chmuR.<\/p>\n S\u0142o\u0144ce dnia tego wsta\u0142o jakie\u015b dziwnie leniwe, matowe, bez blasku. Oko\u0142o po\u0142udnia na powleczone niezwyk\u0142\u0105 blado\u015bci\u0105 niebo wype\u0142z\u0142y zwa\u0142y sk\u0142\u0119bionych \u017c\u00f3\u0142tych ob\u0142ok\u00f3w i w jednej chwili \u015bwiat zasnu\u0142 si\u0119 ciemno\u015bci\u0105. Chwil\u0119 wszystko sta\u0142o w najzupe\u0142niejszej ciszy, jakby oniemia\u0142e ze zdumienia i niepokoju. Wtem do\u0142em powia\u0142 nag\u0142y zimny podmuch i w \u015blad za nim zaszele\u015bci\u0142y li\u015bcie, zadygota\u0142o ca\u0142e poszycie, zako\u0142ysa\u0142y si\u0119 z wielkim szumem ciemne czuby sosen. Kilka kawek z j\u0119kiem wzbi\u0142o si\u0119 na mgnienie oka w niebo, zatoczy\u0142o ko\u0142o i jak bezw\u0142adne kule spad\u0142y wszystkie pomi\u0119dzy ga\u0142\u0119zie; gdzieniegdzie jak\u0105\u015b ma\u0142\u0105 szamocz\u0105c\u0105 si\u0119 ptaszyn\u0119 ponios\u0142o jak zesch\u0142y li\u015b\u0107. Nagle z niebosk\u0142onu wy\u015blizgn\u0119\u0142a si\u0119 o\u015blepiaj\u0105ca b\u0142yskawica i w tej samej chwili lun\u0119\u0142y na ziemi\u0119 potoki wody. Wszystko sk\u0142\u0119bi\u0142o si\u0119 jeden chaos zam\u0119tu i nocy: wycie nawa\u0142nicy, niebo p\u0119kaj\u0105ce z \u0142oskotem, ogniste zygzaki, tumany deszczu, szum ga\u0142\u0119zi i li\u015bci, j\u0119ki w\u015bciekle miotanego lasu… W ko\u0144cu jak gdyby d\u0142o\u0144 niewidzialna zahamowa\u0142a nawa\u0142nic\u0119. Usta\u0142y og\u0142uszaj\u0105ce huki, cichn\u0105c pocz\u0119\u0142a ulewa i zal\u0119kniony jeszcze dzie\u0144 podni\u00f3s\u0142 oczy… Odgi\u0119\u0142y si\u0119 z ulg\u0105 sosny, zakwili\u0142y ptaki, odezwa\u0142a si\u0119 zewsz\u0105d codzienna pie\u015b\u0144 \u017cycia. Tylko p\u0119dz\u0105ce z szumem potoki \u017c\u00f3\u0142tej spienionej wody i gnane ostatnimi podmuchami ob\u0142oki na niebie by\u0142y \u015bladem minionej walki \u017cywio\u0142\u00f3w. Nagle buchn\u0119\u0142o s\u0142o\u0144ce…<\/p><\/blockquote>\n Czy nie korci Pa\u0144stwa, aby doda\u0107 na ko\u0144cu: …i zaterkota\u0142 traktor\u00a0– brum, brum, brum…<\/em>, albo co\u015b w tym rodzaju.<\/p>\n Na koniec zapraszam do pogimnastykowania szarych kom\u00f3rek nad krzy\u017c\u00f3wk\u0105 bez obja\u015bnie\u0144, zwi\u0105zan\u0105 lu\u017ano z tematem.<\/p>\n W ka\u017cdym niebieskim polu powinna si\u0119 znale\u017a\u0107 litera J, L, \u0141 lub R. Odgadywane wyrazy s\u0105 znanymi rzeczownikami pospolitymi w pierwszym przypadku liczby pojedynczej. Ponadto dla u\u0142atwienia obok diagramu podane s\u0105 wszystkie litery do umieszczenia w \u017c\u00f3\u0142tych polach. Najt\u0142udniejszy pie\u0142wszy k\u0142ok.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Teleturniej interaktywny. Pi\u0119kna prowadz\u0105ca zach\u0119ca widz\u00f3w do nadsy\u0142ania rozwi\u0105za\u0144 sms-owych, kusz\u0105c nagrodami pieni\u0119\u017cnymi, po czym czyta zagadk\u0119: Kt\u00f3\u0142a lite\u0142a sp\u0142awia niekt\u00f3\u0142ym spo\u0142e p\u0142oblemy? Nast\u0119pnie dla u\u0142atwienia dodaje, \u017ce litera ta w geometrii oznacza promie\u0144, w fizyce op\u00f3r, a poza tym znajduje si\u0119 na przesy\u0142kach poleconych. Mo\u017cna by jeszcze dorzuci\u0107, \u017ce jej odbicie w lustrze przypomina […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"rys.jpg\"](\"http:\/\/penszko.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/rys.jpg\" "\\"rys.jpg\\"")
\u00a0<\/p>\n