Ze smutkiem stwierdzam, \u017ce temat Eurowizji przetrwa\u0142 d\u0142u\u017cej ni\u017c dwa dni – jako wojna Rosji z ca\u0142ym \u015bwiatem, a raczej z jurorami z ca\u0142ej Europy, kt\u00f3rzy nie chcieli zag\u0142osowa\u0107 na spektakularny i dofinansowany walizkami gazorubli wyst\u0119p ich kandydata. Wola\u0142bym \u017ceby trwa\u0142 jako pozytywna opowie\u015b\u0107 o Szwedach, kt\u00f3rzy nie do\u015b\u0107, \u017ce pokazali sprawno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105 i poczucie humoru, to jeszcze zademonstrowali, jak w\u0142asn\u0105 hegemoni\u0119 w dziedzinie nieanglosaskiego popu pokaza\u0107 z dystansem w parominutowym klipie. Bo najwybitniejszym talentem lud\u00f3w mieszkaj\u0105cych na p\u00f3\u0142noc od nas jest nie to, jak potrafi\u0105 sukces osi\u0105gn\u0105\u0107, tylko jak go potrafi\u0105 powtarza\u0107. Skandynawowie nie maj\u0105 sobie r\u00f3wnych w wymy\u015blaniu sprawnych system\u00f3w.<\/p>\n
Takim systemem jest IKEA. Masowa produkcja, czasem i gatunkowo niezbyt dobra, ale jednak zr\u0119cznie zmieniaj\u0105ca si\u0119 i zarazem sta\u0142a w pewnych aspektach stylu. Albo LEGO – prosty patent, o kt\u00f3rym 30 lat temu nie powiedzia\u0142bym, \u017ce mo\u017ce by\u0107 mark\u0105 w \u015bwiecie kultury. Skandynawski krymina\u0142 wydaje si\u0119 kolejnym – w mocnej rynkowo literackiej dziedzinie wyrabiaj\u0105 sobie tak\u0105 opini\u0119, \u017ce potem czytelnik dobiera lektury, kieruj\u0105c si\u0119 \u00f8 czy \u00e5 w nazwisku autora. Pisz\u0119 to dlatego, \u017ce grupa Fire! – jako nordycka platforma oko\u0142ojazzowa – idealnie ten talent Skandynaw\u00f3w prezentuje. Co album, to \u015bwietne trafienie, cho\u0107 przecie\u017c produkcje, w kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 si\u0119 Mats Gustafsson (saksofony), Johan Berthling (bas) i Andreas Werliin (perkusja) s\u0105 r\u00f3\u017cne. Mamy w\u015br\u00f3d nich albumy tria Fire!, cykl przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 realizowanych przez t\u0119 grup\u0119 z r\u00f3\u017cnymi muzykami-improwizatorami (Jim O’Rourke, Oren Ambarchi), a od kilku lat tak\u017ce big band, monstrualn\u0105 28-osobow\u0105 (w porywach) Fire! Orchestra<\/strong>. <\/p>\n Samo ju\u017c trio Fire! gra muzyk\u0119 do\u015b\u0107 mocn\u0105 i ci\u0119\u017ck\u0105<\/a>. I ju\u017c ona niesie w sobie aspekt prostoty i ognia znanego z jazzowego nurtu fire music. Je\u015bli wi\u0119c Fire! pod wzgl\u0119dem si\u0142y ra\u017cenia i nat\u0119\u017cenia d\u017awi\u0119ku bywa dziesi\u0105tk\u0105 w skali do dziesi\u0119ciu, to wersja orkiestrowa zespo\u0142u, entuzjastycznie przeze mnie opisywana ju\u017c parokrotnie (np. tutaj<\/a>) by\u0142aby w niej jedenastk\u0105. To brzmieniowe monstrum, po kt\u00f3rym rockowe, czy nawet metalowe formacje brzmi\u0105 jak muszki. Tym bardziej, \u017ce jest to orkiestra jazzowa (sekcja rytmiczna, rozbudowana d\u0119ta – czyli zwyczajowo), kt\u00f3ra rozrastaj\u0105c si\u0119 po\u017car\u0142a rockowy band (gitary obecne na pok\u0142adzie) i z triumfem wydar\u0142a si\u0119 na ca\u0142e gard\u0142o (bo dochodz\u0105 do tego ekspresyjne wokale Miriam Wallentin i Sofii Jernberg). Mo\u017cna wi\u0119c podchodzi\u0107 do tego jako do podrasowanego big bandu Charliego Hadena albo skandynawskiej wersji Sun Ra Arkestra czy nawet Magmy (wokale – cho\u0107by w utworze 4 na najnowszej p\u0142ycie), ale ca\u0142y czas s\u0142ycha\u0107 nordyckie brzmienie, a nawet rdze\u0144 w postaci muzyk\u00f3w Fire! – cho\u0107by na albumie Ritual<\/em> mieli w swoich szeregach nawet Francuza (Julien Desprez, gitarzysta w\u0142a\u015bnie).<\/p>\n Ritual<\/em> to najbardziej zniuansowana i urozmaicona p\u0142yta w dorobku orkiestry. Pi\u0105tka utwor\u00f3w sk\u0142ada si\u0119 na obraz form nieco mniej frenetycznych ni\u017c na Exit!<\/em> i kr\u00f3tszych jeszcze ni\u017c na Enter<\/em>. Znale\u017a\u0107 mo\u017cna tu zaskoczenie w rodzaju opartej na delikatniejszym groovie – jak z Davisa – cz\u0119\u015bci pi\u0105tej. Czwarta wypad\u0142a jak wspomniana ju\u017c Magma w okresie \u015bwietno\u015bci. Wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 z freejazzowych partii saksofonu Gustafssona utw\u00f3r numer dwa, ze swoim zespo\u0142owo ogrywanym tematem o wci\u0105gaj\u0105cej motoryce, pozostaje moim ulubionym po kilku ods\u0142uchach albumu. Wokalnie wyci\u0105ga on ca\u0142o\u015b\u0107 na wy\u017cyny emocji, kt\u00f3re pami\u0119tam z pierwszej p\u0142yty szwedzkiej orkiestry. Ale zarazem tu r\u00f3wnie\u017c najlepiej s\u0142ycha\u0107 teksty szwedzkiego poety i librecisty Erika Lindegrena, na kt\u00f3rych zesp\u00f3\u0142 opiera warstw\u0119 liryczn\u0105 p\u0142yty. P\u0142yty bardziej finezyjnej ni\u017c IKEA, \u015bwie\u017cszej ni\u017c nordycki krymina\u0142 i bardziej swobodnej ni\u017c \u015bwiat LEGO. Ale ci\u0105gle szwedzkiej do szpiku ko\u015bci i sprawdzaj\u0105cej si\u0119 jako efekt pracy pewnego \u015bwietnie wymy\u015blonego systemu. Mo\u017ce nie wygraliby Eurowizji, ale powinni zagra\u0107 swoje piosenki na ostatniej edycji, na jej zgliszczach.<\/p>\n FIRE! ORCHESTRA Ritual<\/em><\/strong>, Rune Grammofon 2016, 8\/10 <\/strong> <\/p>\n