{"id":11641,"date":"2016-10-11T09:00:04","date_gmt":"2016-10-11T07:00:04","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=11641"},"modified":"2016-10-11T09:17:05","modified_gmt":"2016-10-11T07:17:05","slug":"co-mial-wajda-do-muzyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2016\/10\/11\/co-mial-wajda-do-muzyki\/","title":{"rendered":"Co mia\u0142 Wajda do muzyki?"},"content":{"rendered":"<p>Zacz\u0105\u0142em tydzie\u0144 bez wpisu, bo w redakcjach \u015bmier\u0107 tw\u00f3rcy tej miary co <strong>Andrzej Wajda<\/strong> oznacza zawsze stan alarmowy. Ca\u0142\u0105 reszta staje si\u0119 w\u0142a\u015bciwie soundtrackiem do monotematycznych, oddawanych na czas tekst\u00f3w. Chocia\u017c mi\u0119dzy czytaniem jednego a drugiego zastanawia\u0142em si\u0119 nad pozycj\u0105 muzyki u Wajdy. W ko\u0144cu jego filmy to cz\u0119sto (a\u017c sze\u015bciokrotnie) \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowe <strong>Andrzeja Korzy\u0144skiego<\/strong>, a nagraniami tego tw\u00f3rcy mia\u0142em si\u0119 ostatnio okazj\u0119 dok\u0142adniej zajmowa\u0107. Poza tym trudnymi do pobicia fenomenami polskiego kina wydaj\u0105 mi si\u0119 <em>Cz\u0142owiek z marmuru<\/em> i <em>Cz\u0142owiek z \u017celaza<\/em>, w kt\u00f3rych wielkim tematom wsp\u00f3\u0142czesnej historii i polityki towarzysz\u0105 elektroniczne, funkuj\u0105ce, a nawet wpadaj\u0105ce w klimat dyskoteki, bardzo kontrastowe wobec obrazu, a zarazem o\u017cywiaj\u0105ce go, dodaj\u0105ce mu energii utwory Korzy\u0144skiego.<!--more--><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/g_Y7sP0YsKU\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>O wydanej ostatnio na p\u0142ycie &#8211; cho\u0107 nie w Polsce! &#8211; muzyce do <em>Cz\u0142owieka z marmuru<\/em> <a href=\"http:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/muzyka\/1577513,1,recenzja-plyty-andrzej-korzynski-man-of-marble.read\">pisa\u0142em niedawno na \u0142amach &#8222;Polityki&#8221;<\/a>. <em>&#8211; To by\u0142 lekki wstrz\u0105s: jak mo\u017cna Mistrzowi pod\u0142o\u017cy\u0107 tak kawa\u0142ek?!<\/em> &#8211; u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 Korzy\u0144ski, z kt\u00f3rym mia\u0142em te\u017c okazj\u0119 dwukrotnie porozmawia\u0107 i kt\u00f3ry o wsp\u00f3\u0142pracy z Wajd\u0105 opowiada\u0142 jako o relacji bardzo prostej, opartej na obustronnym zaufaniu. W \u017cyciu dosta\u0142 za muzyk\u0119 filmow\u0105 tylko jedn\u0105 nagrod\u0119 i &#8211; jak utrzymywa\u0142 &#8211; by\u0142a to sp\u00f3\u017aniona nagroda w\u0142a\u015bnie za <em>Cz\u0142owieka z marmuru<\/em>, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 obiektem akcji &#8222;pogr\u0105\u017cenia&#8221; na festiwalu w Gdyni, wi\u0119c jego poszczeg\u00f3lni tw\u00f3rcy dostawali p\u00f3\u017aniej nagrody za inne filmy. I tak Korzy\u0144skiemu przypad\u0142o do\u015b\u0107 przypadkowe na tle jego dorobku trofeum za <em>Czerwone ciernie<\/em>.<\/p>\n<p>Nie uznaj\u0119 si\u0119 za bezkrytycznego fana Wajdy, ale ten powracaj\u0105cy alians z Korzy\u0144skim to by\u0142a jedna z rzeczy, kt\u00f3re mi u zmar\u0142ego w niedziel\u0119 re\u017cysera imponowa\u0142y. Ale cho\u0107 do Korzy\u0144skiego Wajda wraca\u0142 regularnie i chyba najcz\u0119\u015bciej, to trudno powiedzie\u0107, by by\u0142 kompozytorowi wierny. Przeciwnie &#8211; w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y czas przeskakiwa\u0142 od jednego do drugiego tw\u00f3rcy XX-wiecznej awangardy, bior\u0105c sobie chyba za punkt honoru, by zaprezentowa\u0107 najwa\u017cniejszych kompozytor\u00f3w polskiej muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej. \u017beby jego skoncentrowane na opowiadaniu wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci (cz\u0119sto poprzez histori\u0119 &#8211; pisze o tym w jutrzejszej &#8222;Polityce&#8221; Zdzis\u0142aw Pietrasik) kino ilustrowa\u0142a wyp\u0142ywaj\u0105ca z tej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci muzyka.  <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/9YJ8trqut-o\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Je\u015bli tak popatrze\u0107 na kompozytorskie wybory Wajdy, b\u0119dzie imponuj\u0105co. Jest w\u015br\u00f3d nich rzecz jasna <strong>Wojciech Kilar<\/strong> (sze\u015bciokrotnie, jak z Korzy\u0144skim, w najbardziej popularnej wersji w <em>Panu Tadeuszu<\/em> i <em>Ziemi obiecanej<\/em> &#8211; powy\u017cej jedna z rzadszych d\u0142u\u017cszych wypowiedzi Wajdy tylko o muzyce dotycz\u0105ca Kilara w\u0142a\u015bnie), jest <strong>Tadeusz Baird <\/strong>(<em>Lotna<\/em>, <em>Samson<\/em>), <strong>Jan Krenz<\/strong> (<em>Kana\u0142<\/em>), jest <strong>Andrzej Markowski<\/strong> (<em>Popio\u0142y<\/em>, <em>Przek\u0142adaniec<\/em>), wreszcie <strong>Krzysztof Penderecki<\/strong> (<em>Katy\u0144<\/em>). Jest <strong>Zygmunt Konieczny<\/strong> (przedstawienia teatralne), a nawet <strong>Pawe\u0142 Mykietyn<\/strong> (<em>Wa\u0142\u0119sa. Cz\u0142owiek z nadziei<\/em>). No i jeszcze &#8211; z nieco innej beczki &#8211; <strong>Krzysztof Komeda<\/strong> (<em>Niewinni czarodzieje<\/em>). Brakuje w tej grupie Witolda Lutos\u0142awskiego, cho\u0107 Wajda si\u0119 do niego zg\u0142asza\u0142 z propozycj\u0105 (wcze\u015bnie, na etapie <em>Lotnej<\/em>), ale kompozytor ju\u017c wtedy muzyki u\u017cytkowej nie chcia\u0142 tworzy\u0107. Niesamowite, bo wydaje si\u0119, \u017ce Wajda ca\u0142y czas patrzy\u0142 na sw\u00f3j dorobek ca\u0142o\u015bciowo, jak gdyby uzupe\u0142niaj\u0105c brakuj\u0105ce nazwiska. Wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c. Muzyk\u0119 do ostatniego filmu, <em>Powidok\u00f3w<\/em>, wyj\u0105\u0142 przecie\u017c z dzie\u0142 <strong>Andrzeja Panufnika<\/strong>. Mo\u017ce i zarazem jest to wszystko oczywiste, ale drugiego re\u017cyserskiego dorobku z tak\u0105 obsad\u0105 kompozytorsk\u0105 w polskim kinie nie znajdziemy. <\/p>\n<p>Gdyby kto\u015b chcia\u0142 sobie za jednym zamachem poprzypomina\u0107 tego symfonicznego Wajd\u0119 (kt\u00f3rego &#8211; cho\u0107 komunikatywny &#8211; lubi\u0119 zdecydowanie mniej ni\u017c tego funkuj\u0105cego), to w Ninatece znajdzie niedawny koncert <a href=\"http:\/\/ninateka.pl\/film\/scoring-4-wajda\">Scoring 4 Wajda<\/a>. Po <em>Cz\u0142owieka z&#8230;<\/em> musz\u0119 odes\u0142a\u0107 na p\u0142yt\u0119 Finders Keepers. A dzi\u015b jeszcze o muzyce zupe\u0142nie innego re\u017cysera, kt\u00f3ry jednak &#8211; mam wra\u017cenie &#8211; pr\u00f3buje realizowa\u0107 podobn\u0105 misj\u0119 dzi\u015b, tyle \u017ce pozostaje bardzo wierny w doborze wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Ma ostatnio w\u0142a\u015bciwie jednego, za to znakomitego: <strong>Miko\u0142aja Trzask\u0119<\/strong>. <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/iaB-_b3_YIw\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 rozwodzi\u0142 nad filmem <em>Wo\u0142y\u0144<\/em>, bo by\u0142o ju\u017c sto recenzji. Pozostan\u0119 przy tym, \u017ce rzecz jest tak mocna, \u017ce \u017cyczenia <em>Mi\u0142ego seansu <\/em>sta\u0142y si\u0119 ju\u017c w kontek\u015bcie <em>Wo\u0142ynia<\/em> szeroko podchwytywanym dowcipem. A streszczaj\u0105c \u017conie, co widzia\u0142em na pierwszym seansie, musia\u0142em w pierwszej kolejno\u015bci wymieni\u0107 kilkana\u015bcie nazw r\u00f3\u017cnych form tortur, poni\u017cenia i pogn\u0119bienia. Nie jest to najwybitniejszy film <strong>Wojtka Smarzowskiego<\/strong>, ale mo\u017ce i najmocniejszy. Mia\u0142 &#8211; jak to uj\u0105\u0142 re\u017cyser &#8211; sponiewiera\u0107. I sponiewiera\u0142. A czy kultura masowa rzeczywi\u015bcie musia\u0142a ten zadeptany ideologiami Wo\u0142y\u0144 pokaza\u0107 i opowiedzie\u0107? To pytanie bez odpowiedzi. Wierz\u0119, \u017ce Smarzowski osobi\u015bcie musia\u0142 to zrobi\u0107, a on robi to, co chce.<\/p>\n<p>Du\u017c\u0105 wolno\u015b\u0107 zostawia te\u017c Trzasce, kt\u00f3ry jako autor muzyki filmowej ju\u017c odni\u00f3s\u0142 przy okazji tej wsp\u00f3\u0142pracy du\u017ce sukcesy i podobnie jak re\u017cyser nie ma du\u017co do udowadniania. Pomys\u0142, \u017ceby muzyk\u0119 do <em>Wo\u0142ynia <\/em>nagra\u0107 z sejne\u0144sk\u0105 orkiestr\u0105 klezmersk\u0105 Teatru Pogranicza i (na dok\u0142adk\u0119) kontrabasist\u0105 Jackiem Mazurkiewiczem, jest \u015bwietny. Cho\u0107by i naturalny dla Trzaski, kt\u00f3ry z tym \u015brodowiskiem wsp\u00f3\u0142pracuje. Ale \u017ceby to doceni\u0107, musicie sobie kupi\u0107 p\u0142yt\u0119. Po pierwsze, muzyka Trzaski w filmie jest tylko jednym z kilku muzycznych plan\u00f3w. Pojawia si\u0119 tam &#8211; co zrozumia\u0142e &#8211; sporo pie\u015bni tradycyjnych i muzyki ludowej. S\u0105 te\u017c mocne efekty autorstwa (chyba?) \u015bwietnych re\u017cyser\u00f3w d\u017awi\u0119ku (Jacek Hamela, Katarzyna Dzida-Hamela), kt\u00f3rzy po do\u015bwiadczeniu z <em>Wo\u0142ynia<\/em> mogliby odstrasza\u0107 kapele deathmetalowe. Nie b\u0119d\u0119 wchodzi\u0142 w szczeg\u00f3\u0142y, bo mo\u017ce kto\u015b odwa\u017cy si\u0119 jednak zobaczy\u0107 film. Po drugie, momentami Smarzowski nie daje tematom Trzaski wybrzmie\u0107, ucinaj\u0105c fraz\u0119, a w dodatku film bywa tak przyt\u0142aczaj\u0105cy, \u017ce trudno si\u0119 wam b\u0119dzie nawet na tych pozosta\u0142ych fragmentach skupi\u0107.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/be5zPO2MFrs\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Dodatkowo specyficzna jest w og\u00f3le rola muzyki w <em>Wo\u0142yniu<\/em>. W najbardziej dramatycznych scenach ma dzia\u0142a\u0107 troch\u0119 jak plaster na rany, a nawet nieco odrealnia\u0107 (tak pisze autor w ksi\u0105\u017ceczce &#8211; troch\u0119 wi\u0119cej wyja\u015bnia we wklejonej wy\u017cej ciekawej rozmowie z Radia Bia\u0142ystok), wi\u0119c cho\u0107 s\u0142ycha\u0107 tu pot\u0119\u017cne brzmienie &#8211; i fajne nawi\u0105zanie do nurtu nowych awangardowych big-band\u00f3w w jazzie &#8211; nie spodziewajcie si\u0119 rzezi na poziomie samego d\u017awi\u0119ku. Bardziej ju\u017c nies\u0142ychanego bogactwa brzmieniowego oddaj\u0105cego charakter miejsca akcji. Owszem, bardzo mocny i niepokoj\u0105cy utw\u00f3r <em>P\u0142on\u0105ce s\u0142o\u0144ce \/ wschodz\u0105cy ksi\u0119\u017cyc <\/em>ma w sobie wielki \u0142adunek grozy. Owszem, mroczne dysonanse tej orkiestrowej muzyki skojarz\u0105 si\u0119 wam chwilami pr\u0119dzej z Pendereckim ni\u017c dawnym Trzask\u0105 (<em>\u015ani\u0105c o nieznanym potworze<\/em> przypomina prac\u0119 sonoryst\u00f3w z orkiestrami smyczkowymi, podziwian\u0105 zreszt\u0105 przez filmowc\u00f3w), ale obok ci\u0105gle b\u0119d\u0105 wci\u0105gaj\u0105ce, pe\u0142ne przewrotnego uroku tematy takie jak <em>\u017bniwa czerwonych kwiat\u00f3w<\/em>, subtelna <em>O\u015bmiornica przemocy<\/em>. Jest marsz (<em>Marsz mi\u0142o\u015bci ukrytej w ogniu<\/em>), przetransformowany w pierwszorz\u0119dny lament na zako\u0144czenie (<em>Mi\u0142o\u015b\u0107 ukryta w ogniu<\/em>). Oba niebanalne w wykorzystaniu motyw\u00f3w ludowych. Muzyka warta, \u017ceby do niej dokr\u0119ci\u0107 film, jakkolwiek g\u0142upio to zabrzmi w kontek\u015bcie takiego filmowego olbrzyma. Muzyka warta tego, \u017ceby jej film po\u015bwi\u0119ci\u0107, co tym razem nie mia\u0142o miejsca, wi\u0119c sw\u00f3j czas &#8211; a troch\u0119 czasu wymaga &#8211; sami musicie jej po\u015bwi\u0119ci\u0107 zupe\u0142nie niezale\u017cnie od tego, co zobaczycie na ekranie.<\/p>\n<p>Dwie uwagi na koniec, \u017ceby to jako\u015b zebra\u0107 w jedn\u0105 ram\u0119. Po pierwsze, do muzyki Trzaski chce si\u0119 wraca\u0107, podczas gdy <em>Wo\u0142y\u0144 <\/em>jest dla mnie zdecydowanie do\u015bwiadczeniem na raz. Po drugie, mo\u017ce to g\u0142upio pisa\u0107 w takim momencie, ale mia\u0142 niby ten Wajda za \u017cycia tylu kompozytor\u00f3w, ale nie mog\u0119 si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce zabrak\u0142o mu w\u0142a\u015bnie kogo\u015b takiego jak Trzaska.<\/p>\n<p><strong>MIKO\u0141AJ TRZASKA <em>Wo\u0142y\u0144 &#8211; muzyka z filmu<\/em><\/strong>, Polskie Radio 2016, <strong>8\/10<\/strong><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/h0fpg20t9MI\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zacz\u0105\u0142em tydzie\u0144 bez wpisu, bo w redakcjach \u015bmier\u0107 tw\u00f3rcy tej miary co Andrzej Wajda oznacza zawsze stan alarmowy. Ca\u0142\u0105 reszta staje si\u0119 w\u0142a\u015bciwie soundtrackiem do monotematycznych, oddawanych na czas tekst\u00f3w. Chocia\u017c mi\u0119dzy czytaniem jednego a drugiego zastanawia\u0142em si\u0119 nad pozycj\u0105 muzyki u Wajdy. W ko\u0144cu jego filmy to cz\u0119sto (a\u017c sze\u015bciokrotnie) \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowe Andrzeja Korzy\u0144skiego, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11645,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,537,312,120,7,2249,4,1139],"tags":[1124,2554,1035,2555],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11641"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11652,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11641\/revisions\/11652"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}