{"id":12508,"date":"2017-01-23T13:15:30","date_gmt":"2017-01-23T12:15:30","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=12508"},"modified":"2017-01-23T14:02:10","modified_gmt":"2017-01-23T13:02:10","slug":"plyty-przy-ktorych-ludzie-ziewaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2017\/01\/23\/plyty-przy-ktorych-ludzie-ziewaja\/","title":{"rendered":"P\u0142yty, przy kt\u00f3rych ludzie ziewaj\u0105"},"content":{"rendered":"

Mo\u017ce kto\u015b si\u0119 dzi\u015b na mnie obrazi, ale c\u00f3\u017c, b\u0119d\u0119 pisa\u0142 o p\u0142ytach momentami wstydliwie przeci\u0119tnych lub z\u0142ych. B\u0119dzie przy tym o zas\u0142u\u017conych, cudownych dzieciach muzyki instrumentalnej, kt\u00f3re po latach ca\u0142a ta dzieci\u0119ca cudowno\u015b\u0107 mocno poharata\u0142a tw\u00f3rczo. Ale przy okazji o autorach p\u0142yt, kt\u00f3re trzyma na p\u00f3\u0142ce mn\u00f3stwo os\u00f3b pami\u0119taj\u0105cych lata 70. Jean-Michel Jarre<\/strong> i Mike Oldfield<\/strong> maj\u0105 przecie\u017c sporo wsp\u00f3lnego: ich oryginalne albumy by\u0142y w latach 70. bestsellerami, jako m\u0142odzi, zdolni multiinstrumentali\u015bci nagrywali w rewelacyjnych warunkach, w pierwszych zasadniczo domowych studiach, ale dzi\u015b nawet tamte oryginalne nagrania z epoki troch\u0119 si\u0119 zestarza\u0142y. A \u017ce obaj tw\u00f3rcy regularnie pr\u00f3buj\u0105 wycisn\u0105\u0107, co tylko si\u0119 da, z popularno\u015bci starych p\u0142yt, zn\u00f3w mamy kontynuacje i nowe wersje. <\/p>\n

Z syntezatorow\u0105 muzyk\u0105 z Oxyg\u00e8ne <\/em>Jeana-Michela Jarre’a<\/strong> jest jak z ekologiczn\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 lat 80., kiedy chodzi\u0142em do szko\u0142y i uczono nas g\u0142\u00f3wnie tego, \u017ceby nie depta\u0107 trawnik\u00f3w i nie rzuca\u0107 \u015bmieci, gdzie popadnie, tylko do kosza. Po latach okazuje si\u0119, \u017ce problem wisi w powietrzu – dos\u0142ownie i w przeno\u015bni – bo \u015bmieci si\u0119 przecie\u017c gromadzi i spala, a w takich cho\u0107by budynkach jak moja stara, biedna i opalana byle czym szko\u0142a pali si\u0119 byle czym. Wyrzucanie papierk\u00f3w nie pomog\u0142o, bo zamiast wmawia\u0107 ludziom, \u017ce sami mog\u0105 poprawi\u0107 stan planety, trzeba by\u0142o raczej podejmowa\u0107 bolesne decyzje i rzeczywi\u015bcie co\u015b zrobi\u0107. By\u0142a to wi\u0119c z pewno\u015bci\u0105 intryguj\u0105ca i wa\u017cna muzyka – w swoim czasie. Dzi\u015b – tak jak tamte poszturchiwania o papierki – troch\u0119 si\u0119 zestarza\u0142a.<\/p>\n

Oxyg\u00e8ne<\/em> (1976), po wszystkich swych emisjach w programach naukowych, muzyce z ekologicznym przes\u0142aniem (w punkcie wyj\u015bcia) nada\u0142a z czasem kontekst raczej kosmiczny. Zamiast refleksji nad cywilizacj\u0105 sta\u0142a si\u0119 dla mnie hymnem na cze\u015b\u0107 cywilizacji. I do dzi\u015b ten album ma jednak co\u015b w sobie – jest przede wszystkim dowodem na to, \u017ce Jarre bardzo wcze\u015bnie poj\u0105\u0142, jak szybko futurologia mo\u017ce si\u0119 zamieni\u0107 w nostalgi\u0119. Kiedy mia\u0142em okazj\u0119 z nim rozmawia\u0107 (wykorzystuj\u0119 szans\u0119, \u017ceby wklei\u0107 t\u0119 kr\u00f3tk\u0105 rozmow\u0119 na drugi blog<\/a>), na pytanie, czy aby nie odczuwamy nostalgii za dawn\u0105 SF, Jarre odpowiedzia\u0142: – Tak. Jedn\u0105 z rzeczy, kt\u00f3re mnie jako artyst\u0119 najbardziej zainspirowa\u0142y, by\u0142o wspania\u0142e zderzenie walca <\/em>Nad pi\u0119knym modrym Dunajem Straussa z widokiem statk\u00f3w kosmicznych, kt\u00f3re pokaza\u0142 Kubrick w <\/em>2001: Odysei kosmicznej. To przeno\u015bnia czasu \u2013 stoimy w jedn\u0105 nog\u0105 w przesz\u0142o\u015bci, w nostalgii za XIX wiekiem, a drug\u0105 \u2013 w przysz\u0142o\u015bci.<\/em> <\/p>\n

Oryginalna Oxygene <\/em>– z nawi\u0105zaniami do klasyki i pasj\u0105 do brzmieniowych eksperyment\u00f3w, a przy tym sporymi ograniczeniami technologicznymi – ma dzi\u015b troch\u0119 tamtego klimatu. W cz\u0119\u015bci trzeciej, wydanej jeszcze pod koniec ubieg\u0142ego roku, zosta\u0142o go niewiele. Syntezatorowe arpeggia – cho\u0107 JMJ zgromadzi\u0142 tu imponuj\u0105cy zestaw instrument\u00f3w – na Oxyg\u00e8ne 3<\/em> pachn\u0105 tanizn\u0105. A przynajmniej mog\u0105 si\u0119 przy tamtych wydawa\u0107 lekko krzykliwe. Pog\u0142osowe plug-iny zdradzaj\u0105 cyfrow\u0105 obr\u00f3bk\u0119 materia\u0142u i zmieniaj\u0105 brzmienie, kt\u00f3re nie jest ju\u017c tak ciep\u0142e, ale r\u00f3wnie\u017c nie tak zwarte jak w oryginale. W wielu momentach odstaje tu mocno pierwszy plan – z do\u015b\u0107, niestety, banaln\u0105 melodyk\u0105. Melodia wyr\u00f3\u017cnia oczywi\u015bcie promuj\u0105cy album Oxyg\u00e8ne 17<\/em>, poza tym warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na schodz\u0105cy w rejony ambientu Oxyg\u00e8ne 18<\/em>. <\/p>\n

Mellotron i charakterystyczne dla brzmienia Jarre’a syntezatory Yamaha serii CS (oryginalny album z 1976 r. by\u0142 eksplozj\u0105 analogowej polifonii) pomagaj\u0105 na nowo zbudowa\u0107 pot\u0119\u017cne, mi\u0119siste t\u0142o. Gorzej z detalami. Owszem, s\u0105 momenty – cho\u0107by nawi\u0105zuj\u0105ce do orygina\u0142u efekty w 16. cz\u0119\u015bci czy wej\u015bcie organ\u00f3w w cz\u0119\u015bci 20. A potem powr\u00f3t do przykurzonego oryginalnego Oxyg\u00e8ne <\/em>w\u015br\u00f3d d\u017awi\u0119k\u00f3w burzy. S\u0142abo znosz\u0119 to podnios\u0142e zako\u0144czenie. Jarre powinien da\u0107 orygina\u0142 do remiksu jakiemu\u015b Fenneszowi, je\u015bli ju\u017c chce \u015bwi\u0119towa\u0107 40-lecie, a nie wyd\u0142u\u017ca\u0107 seri\u0119 samemu, skoro nie ma do dyspozycji nawet jednego tematu o sile tych z Oxyg\u00e8ne<\/em>. Wola\u0142 jednak zako\u0144czy\u0107 trylogi\u0119, czy raczej – bior\u0105c pod uwag\u0119 ostateczn\u0105 form\u0119 sprzeda\u017cy – trzypak. <\/p>\n

JEAN-MICHEL JARRE Oxyg\u00e8ne 3<\/em><\/strong>, Columbia 2016, 6\/10<\/strong><\/p>\n