{"id":1591,"date":"2011-10-07T13:00:54","date_gmt":"2011-10-07T11:00:54","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=1591"},"modified":"2011-10-07T16:01:18","modified_gmt":"2011-10-07T14:01:18","slug":"jakies-20-procent-nowej-bjork","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2011\/10\/07\/jakies-20-procent-nowej-bjork\/","title":{"rendered":"Jakie\u015b 20 procent nowej Bj\u00f6rk"},"content":{"rendered":"

Aaaaaby w sprawiedliwy i kompletny spos\u00f3b zrecenzowa\u0107 nowy album Bj\u00f6rk<\/strong>, nale\u017cy:<\/p>\n

1. Kupi\u0107 sobie iPada i odpali\u0107 wszystkie towarzysz\u0105ce p\u0142ycie aplikacje (koszt: ok. 2000 z\u0142).
\n2. Wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w opracowanych przez Bj\u00f6rk\u00a0zaj\u0119ciach muzycznych w jednym z o\u015bmiu miast na \u015bwiecie (koszt: trudno powiedzie\u0107, obejmuje dojazd i noclegi – bo zak\u0142adam, \u017ce nie b\u0119dzie w\u015br\u00f3d tych miast Warszawy).
\n3. Ods\u0142ucha\u0107 d\u017awi\u0119ki dziesi\u0119ciu kamerton\u00f3w za\u0142\u0105czonych do „Biophilia – The Ultimate Edition” (koszt: w przeliczeniu jakie\u015b 2500 z\u0142, ale tego limitowanego boksu ju\u017c chyba nie ma w sprzeda\u017cy).
\n4. Obejrze\u0107 klipy Michela Gondry’ego – zak\u0142adam, \u017ce b\u0119dzie ich kilka, bo punktem wyj\u015bcia dla ca\u0142ej koncepcji by\u0142 film, kt\u00f3ry mieli kr\u0119ci\u0107 wsp\u00f3lnie z Bj\u00f6rk\u00a0(to akurat praktycznie bezkosztowe, bior\u0105c pod uwag\u0119 YT).
\n5. Pos\u0142ucha\u0107 piosenek z nowej p\u0142yty (nieca\u0142e 40 z\u0142 w polskiej cenie).
\n6. Zebra\u0107 wydawnictwa towarzysz\u0105ce z kooperacjami z Omarem Souleymanem, Matthew Herbertem itd. (koszt na razie trudny do okre\u015blenia – s\u0105 ju\u017c cztery, a pewnie b\u0119d\u0105 kolejne).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

„Biophilia” jest w ko\u0144cu – jak od dawna wiadomo – bardziej projektem multimedialnym ni\u017c p\u0142yt\u0105. Moje kompetencje obejmuj\u0105 tylko trzy ostatnie punkty, i to te\u017c nie w ca\u0142o\u015bci, bo posk\u0105pi\u0142em pieni\u0119dzy na ca\u0142y zestaw EP-ek towarzysz\u0105cych „Biophilii” (ta z Souleymanem jest w ka\u017cdym razie warta swojej ceny). Czy w takim razie warto sobie zawraca\u0107 g\u0142ow\u0119 samym tylko albumem? To takie banalne, czy\u017c nie?<\/p>\n

W pewnym sensie rzeczywi\u015bcie mamy rzecz, kt\u00f3ra dla fan\u00f3w mo\u017ce by\u0107 bana\u0142em. Do\u015b\u0107 przewidywalny zestaw wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w (Zeena Parkins, Damian Taylor, Sj\u00f3n, Mark Bell) i stylistyk\u0119, kt\u00f3ra raczej przypomina w\u0105tki z poprzednich p\u0142yt Islandki (instrumenty d\u0119te z „Drawing Restraint 9”, elektronika rodem z „Vespertine”, przetwarzane wokale z „Medulli” itd.) ni\u017c wnosi co\u015b nowego. Owszem, s\u0105 przedziwne instrumenty („Thunderbolt”, „Solstice” itd.), ale s\u0142u\u017c\u0105 one bardziej jako no\u015bniki koncepcji ni\u017c nowych brzmie\u0144. W og\u00f3le ka\u017cda z piosenek – i to nie tylko z uwagi na towarzysz\u0105ce im aplikacje – jest koncepcyjnym dzie\u0142em sztuki, ka\u017cd\u0105 mo\u017cna analizowa\u0107 pod k\u0105tem tego, czy forma odpowiada tre\u015bci.<\/p>\n

Pod wzgl\u0119dem rozmachu koncepcyjnego ca\u0142o\u015b\u0107 kojarzy mi si\u0119 z zesz\u0142oroczn\u0105 oper\u0105 „Tomorrow, in a Year” The Knife i przyjaci\u00f3\u0142. Tam mieli\u015bmy ewolucj\u0119, tutaj – histori\u0119 wszech\u015bwiata i si\u0142y natury. Ale obie p\u0142yty\/koncepcje osadzone s\u0105 jednak w nauce i oparte na podobnie r\u00f3\u017cnorodnych \u015brodkach. Ciekaw jestem, czy Bj\u00f6rk\u00a0s\u0142ucha\u0142a The Knife. Jej album pozostaje w ka\u017cdym razie bardziej piosenkowy, strawne dla fan\u00f3w popu. Z drugiej strony – idealnie korzysta z cech stylu kompozytorskiego Bj\u00f6rk, kt\u00f3ra wprawdzie \u015bpiewa w spos\u00f3b nieco manieryczny, ale za to pisze utwory swobodnie si\u0119 rozwijaj\u0105ce, niem\u0119cz\u0105ce, nadaj\u0105ce si\u0119 do wielokrotnego s\u0142uchania.<\/p>\n

Zwykle tego nie robi\u0119 i uznaj\u0119 za zabieg bezmy\u015blny, ale w tym wypadku musz\u0119 si\u0119 do tego uciec: sp\u00f3jrzmy na ka\u017cd\u0105 piosenk\u0119 z osobna. „Moon” to kameralny utw\u00f3r z towarzyszeniem harfy i d\u0142ug\u0105, meandruj\u0105c\u0105 parti\u0105 wokaln\u0105 rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 w wielog\u0142osow\u0105 opowie\u015b\u0107. To, czego – mam wra\u017cenie – fani mogliby si\u0119 spodziewa\u0107. „Thunderbolt” przynosi harmonie rodem z „Drawing…” i pos\u0119pny, a przynajmniej niepokoj\u0105cy klimat, prze\u0142amany jakim\u015b optymizmem odkrywania. „My romantic gene is dominant” – s\u0142yszymy. Nagranie wy\u0142adowa\u0144 elektrycznych zrealizowane dzi\u0119ki transformatorowi Tesli pewnie mo\u017cna by by\u0142o zrealizowa\u0107 za pomoc\u0105 syntezy d\u017awi\u0119ku, ALE gdy wiadomo, \u017ce ten pomruk z ty\u0142u to brutalna si\u0142a tego historycznego urz\u0105dzenia, pr\u0119dzej nam to wygeneruje dreszcze w krzy\u017cu. W ka\u017cdym razie generuje, wi\u0119c trudno si\u0119 czepia\u0107 koncepcji.
\n„Cystalline” wszyscy ju\u017c pewnie znaj\u0105 – niez\u0142y singlowy utw\u00f3r, jak wszystkie na tej p\u0142ycie zaaran\u017cowany z du\u017c\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105, minimalistyczny na tyle, na ile mo\u017cna sobie by\u0142o pozwoli\u0107. No i dynamiczne przej\u015bcie w rytmik\u0119 jungle podoba mi si\u0119 bardzo, cho\u0107 wiem, \u017ce nie wszyscy do tego podejd\u0105 w ten sam spos\u00f3b.
\nDalej jest pewniak – wychodz\u0105cy z pastelowych, przetwarzanych d\u017awi\u0119k\u00f3w instrument\u00f3w d\u0119tych przepi\u0119kny motyw i najprostsza w zestawie piosenka, czyli „Cosmogony”. Gdyby nie ingerencja boska (opisana jako jeden z mo\u017cliwych wariant\u00f3w) w tek\u015bcie, by\u0142by z tego wymarzony hymn ewolucjonist\u00f3w. A tak jest co najwy\u017cej hymn wszech\u015bwiata. Takie tam, pestka, prawda?<\/p>\n

Tu warto zaczerpn\u0105\u0107 powietrza, bo po najl\u017cejszym momencie przyjedzie najtrudniejszy, „Dark Matter”, kr\u00f3ciutki (3’22) utw\u00f3r o charakterze niezrozumia\u0142ym, bo fenomen, kt\u00f3ry opisuje, jest wci\u0105\u017c niejasny (tak przynajmniej opisuje to fanowska strona tutaj<\/a>). I zaczyna si\u0119 mocniejszy dryf w kierunku „Drawing…” – w harmonicznie z\u0142o\u017conym i kompletnie po\u0142amanym rytmicznie „Hollow” m\u00f3wi\u0105cym o kodzie DNA, z podobnie jak bodaj ju\u017c w „Thunderbolt” wa\u017cna rol\u0105 organ\u00f3w. Uspokojenie przynosi „Virus”, kt\u00f3ry – chocia\u017c jest po cz\u0119\u015bci efektem procesu generatywnego (tu mamy instrument gameleste <\/em>– co\u015b pomi\u0119dzy gamelanem i czelest\u0105), czyli samokomponuje si\u0119 – przynosi koj\u0105c\u0105 melodi\u0119 z przewrotnym tekstem, kt\u00f3ry jest rodzajem wyznania mi\u0142osnego wirusa. Jeden z moich ulubionych moment\u00f3w a p\u0142ycie.<\/p>\n

Wchodzimy w parti\u0119 p\u0142yty, kt\u00f3ra wystawia ka\u017cdorazowo na pr\u00f3b\u0119 moj\u0105 cierpliwo\u015b\u0107 – tutaj z kolei elektroniczne bity odrobin\u0119 mnie m\u0119cz\u0105, ale mo\u017ce to kryzysowy moment w s\u0142uchaniu 50-minutowej ca\u0142o\u015bci. Potem przychodzi „Mutual Core”, zn\u00f3w nieparzysty rytm 5\/4, przechodz\u0105cy w refrenie w prosty taneczny podzia\u0142 – i tu \u0142api\u0119 si\u0119 jedyny raz w trakcie s\u0142uchania p\u0142yty na tym, \u017ce czego\u015b mi brakuje. Mo\u017ce rozwini\u0119cia tematu, mo\u017ce wi\u0119cej podstawy basowej? W ka\u017cdym razie to ju\u017c prawie koniec – wchodzi fina\u0142owy „Solstice” z fraz\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w biegn\u0105cych dooko\u0142a naszej g\u0142owy (s\u0142uchawki), kt\u00f3ra ma nam przypomnie\u0107 o obrotach Ziemi. Czy to harfopodobny d\u017awi\u0119k jest tym wahad\u0142em Foucaulta, o kt\u00f3rym pisze si\u0119 w kontek\u015bcie albumu? I – wieczne pytanie sztuki konceptualnej – o co dok\u0142adnie chodzi\u0142o artystce?<\/p>\n

Ja mam po tym wszystkim wra\u017cenie, \u017ce te 20, mo\u017ce 30 procent zawarto\u015bci projektu, jakim jest sama p\u0142yta, to ju\u017c ca\u0142kiem d\u0142uga podr\u00f3\u017c. I odpowied\u017a na inne pytanie, mo\u017ce najwa\u017cniejsze w tym wszystkim: po „Volcie” – jedynej naprawd\u0119 nieudanej moim zdaniem p\u0142ycie Bj\u00f6rk\u00a0– artystka wraca do formy.<\/p>\n

\"\"<\/a>BJ\u00d6RK „Biophilia”<\/strong>
\nOne Little Indian 2011
\n8\/10
\nTrzeba pos\u0142ucha\u0107:<\/strong> „Cosmogony”, „Virus”, „Thunderbolt”.<\/p>\n