
{"id":18688,"date":"2018-07-29T09:31:01","date_gmt":"2018-07-29T07:31:01","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=18688"},"modified":"2018-07-29T09:59:52","modified_gmt":"2018-07-29T07:59:52","slug":"11-eksperymentow-na-najmlodszych-czyli-sepr-dzieciom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2018\/07\/29\/11-eksperymentow-na-najmlodszych-czyli-sepr-dzieciom\/","title":{"rendered":"11 eksperyment\u00f3w na najm\u0142odszych, czyli SEPR dzieciom"},"content":{"rendered":"<p>Kilka tygodni temu w serwisie Culture.pl <a href=\"https:\/\/culture.pl\/pl\/artykul\/powazne-efekty-zabawy\">ukaza\u0142 si\u0119 m\u00f3j tekst <\/a><em>Powa\u017cne skutki zabawy\u00a0<\/em>o zaanga\u017cowaniu Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia w filmy dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Temat okaza\u0142 si\u0119 ziemi\u0105 ja\u0142ow\u0105, bo film (przede wszystkim animowany) traktowa\u0142 przez lata SEPR jako margines swoich zainteresowa\u0144. I odwrotnie. Cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lna jest ogromna &#8211; od pierwszych pr\u00f3b W\u0142odzimierza Koto\u0144skiego i nagrodzonego w Brukseli filmu <em>Dom<\/em> Lenicy i Borowczyka &#8211; ale s\u0142abo opisana. Opracowania dotycz\u0105ce polskiej szko\u0142y animacji, kt\u00f3re znalaz\u0142em, traktowa\u0142y pisanie przez Krzysztofa Pendereckiego czy Krzysztofa Komed\u0119 muzyki do animacji, jak gdyby odkrywa\u0142y Ameryk\u0119 (jeden z autor\u00f3w &#8222;postulowa\u0142 osobne badania muzyce w polskim filmie animowanym&#8221;). Tymczasem muzyka nierzadko wr\u0119cz decydowa\u0142a o klimacie filmu. W brukselskim konkursie w 1958 r. odby\u0142a si\u0119 dyskusja o polskim filmie, podczas kt\u00f3rej kto\u015b zauwa\u017cy\u0142, \u017ce <em>Dom <\/em>sprawia wra\u017cenie, jak gdyby powsta\u0142 na Marsie. Nie s\u0105dz\u0119, by bez muzyki Koto\u0144skiego cokolwiek takiego mog\u0142o komu\u015b przyj\u015b\u0107 do g\u0142owy, dlatego &#8211; po tym niezb\u0119dnym wst\u0119pie &#8211; reszt\u0119 weekendowego wpisu specjalnego po\u015bwi\u0119cam ju\u017c tylko dziesi\u0119ciu ciekawym przyk\u0142adom, na kt\u00f3re uda\u0142o mi si\u0119 trafi\u0107. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w dost\u0119pne bazy informacyjne polskiego filmu nie przynosz\u0105 jednoznacznej odpowiedzi na to, czy dany soundtrack powstawa\u0142 w SEPR, ale w pewnym przedziale czasowym instytucja nie mia\u0142a w Polsce konkurencji.<!--more--><br \/>\n<strong><br \/>\n1. Spacerek staromiejski <\/strong>(1958 r.). Re\u017c. Andrzej Munk. Muzyka (i autorstwo oryginalnego pomys\u0142u!) Andrzej Markowski. nietypowy dokument, kt\u00f3ry w istocie jest impresj\u0105 na temat s\u0142uchania muzyki miasta. <a href=\"http:\/\/ninateka.pl\/film\/spacerek-staromiejski-andrzej-munk\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">Film do obejrzenia w ca\u0142o\u015bci w serwisie Ninateka.pl<\/a>. <\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/spacerek.jpg\" alt=\"\" width=\"1437\" height=\"1079\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18689\" srcset=\"\/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/spacerek.jpg 1437w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/spacerek-300x225.jpg 300w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/spacerek-768x577.jpg 768w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/spacerek-1024x769.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1437px) 100vw, 1437px\" \/><\/p>\n<p><strong>2. Spotkanie z Bazyliszkiem<\/strong> (1961 r.) Re\u017c. Leokadia Serafinowicz, Wojciech Wieczorkiewicz. Muzyka: Krzysztof Penderecki. Animacja dla dzieci &#8211; techniki wizualne mocno si\u0119 zestarza\u0142y, muzyka (zaskakuj\u0105co &#8222;doros\u0142a&#8221; jak na kontekst) &#8211; nie bardzo.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/lMvdiCH2U3k\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>3. Nieznana planeta: Jacek \u015bpioszek<\/strong> (1962 r.). Re\u017c. r\u00f3\u017cni autorzy (rzecz by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 pierwszego serialu animowanego dla dzieci w Polsce, sk\u0105din\u0105d krytykowanego od razu jako&#8230; p\u00f3j\u015bcie w mas\u00f3wk\u0119). Muzyka: Waldemar Kazanecki. Przyznaj\u0119, \u017ce to dla mnie jedno z najwi\u0119kszych odkry\u0107 przy okazji zbierania materia\u0142\u00f3w do tekstu. Dzieli\u0142em si\u0119 ju\u017c nim na Facebooku.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/p9Rxiw4YUFQ\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>4. Wielka, wi\u0119ksza i najwi\u0119ksza<\/strong> (1962 r.). Re\u017c. Anna Soko\u0142owska. Muzyka (jako &#8222;muzyka elektronowa&#8221;): Andrzej Markowski. Pe\u0142nometra\u017cowy m\u0142odzie\u017cowy film SF wg popularnej w PRL (sam czyta\u0142em z zapartym tchem) powie\u015bci Jerzego Broszkiewicza. Niema\u0142o tu efekt\u00f3w z SEPR, tym razem wyszczeg\u00f3lnionego jako \u017ar\u00f3d\u0142o. Niestety, tylko kadr &#8211; film jest do znalezienia w popularnych serwisach, ale nie z tych legalnych, wi\u0119c poszukiwania we w\u0142asnym zakresie.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/wielka.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1200\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18693\" srcset=\"\/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/wielka.jpg 1920w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/wielka-300x188.jpg 300w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/wielka-768x480.jpg 768w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/wielka-1024x640.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/>  <\/p>\n<p><strong>5. Przyjaciel<\/strong> (1965 r.). Re\u017c. Marek Nowicki, Jerzy Stawicki. Muzyka (jako &#8222;efekty d\u017awi\u0119kowe&#8221;): Eugeniusz Rudnik. Troch\u0119 mo\u017ce naci\u0105gam temat, wprowadzaj\u0105c ten kr\u00f3tkometra\u017cowy film SF wg prozy Stanis\u0142awa Lema, ale wydaje mi si\u0119 odpowiedni dla m\u0142odzie\u017cy i bardzo ciekawy pod wzgl\u0119dem d\u017awi\u0119kowym (motyw sztucznej inteligencji). <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/7HfY0AYYwYg\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe> <\/p>\n<p><strong>6. Pan ciuchcia<\/strong> (1968 r.). Re\u017c. Robert Standa. Muzyka: Bohdan Mazurek. Miniatura edukacyjna o rozwoju kolei. Dla starszych i m\u0142odszych.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/eLt15yewWCQ\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>7. Podr\u00f3\u017c<\/strong> (1970 r.). Re\u017c. Daniel Szczechura. Muzyka: Eugeniusz Rudnik. Mo\u017ce bardziej doros\u0142a animacja, ale nie spos\u00f3b jej tu nie umie\u015bci\u0107. Jako jedyna zosta\u0142a szerzej om\u00f3wiona pod wzgl\u0119dem d\u017awi\u0119kowym przez Andrzeja Kossakowskiego w jego monografii <em>Polski film animowany 1945-74<\/em> (<em>towarzyszy nam g\u0142o\u015bny i przykry d\u017awi\u0119k <\/em>&#8211; napisa\u0142). Mo\u017ce dlatego, \u017ce bez d\u017awi\u0119ku nie istnieje. Swoj\u0105 drog\u0105 &#8211; czy nie ten film ogl\u0105da\u0142 Michel Gondry przed <a href=\"https:\/\/youtu.be\/0S43IwBF0uM\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">stworzeniem klipu <em>Star Guitar<\/em><\/a> dla Chemical Brothers?<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/78KCmajZZzE\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>8. Narodziny Ziemi <\/strong>(1974 r.). Re\u017c. Stafen Szwakopf. Muzyka: W\u0142odzimierz Koto\u0144ski. Film edukacyjny, kt\u00f3ry ciekawie mo\u017cna zestawi\u0107 z produkcjami innych telewizji w tym okresie. Muzyka Koto\u0144skiego gra tu fundamentaln\u0105 rol\u0119. Zn\u00f3w nie ma na YouTube, wi\u0119c tu zostawiam tylko nieruchomy kadr i <a href=\"http:\/\/ninateka.pl\/film\/edu-narodziny-ziemi-smf\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">proponuj\u0119 link do Ninateki<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/narodziny_ziemi.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1200\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18691\" srcset=\"\/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/narodziny_ziemi.jpg 1920w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/narodziny_ziemi-300x188.jpg 300w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/narodziny_ziemi-768x480.jpg 768w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/narodziny_ziemi-1024x640.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/p>\n<p><strong>9. Kosmogonia <\/strong>(1974 r.). Re\u017c. Danuta Adamska-Strus. Muzyka: Eugeniusz Rudnik. Jeszcze jeden film edukacyjny o podobnej tematyce. Tym razem z muzyk\u0105 Rudnika. Do tego warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce pod wzgl\u0119dem charakteru wizualizacji towarzysz\u0105cych opowie\u015bci oba mo\u017cna te\u017c uzna\u0107 za przodk\u00f3w niedawnego <em>Protonu<\/em> Normana Leto.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/BZutor1NJ6Y\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>10. Dziwne dziwy, czyli Jana Brzechwy ba\u015b\u0144 o korsarzu Palemonie<\/strong> (1986 r.). Re\u017c. Krzysztof D\u0119bowski. Muzyka: Bohdan Mazurek. P\u00f3\u017any film ze Studia Miniatur Filmowych i bardzo p\u00f3\u017any &#8211; ale niezwykle ciekawy ze wzgl\u0119du na osob\u0119 autora &#8211; soundtrack ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/43SellCTuR8\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><strong>11. Pan Kleks w kosmosie<\/strong> (1988 r.) Re\u017c. Krzysztof Gradowski. Muzyka elektroniczna: Bohdan Mazurek (jest dopisek: <em>nagrana w studiu eksperymentalnym TVP <\/em>&#8211; ale na to bym nie zwraca\u0142 uwagi, bo studio by\u0142o ju\u017c po przenosinach na Woronicza, ale wci\u0105\u017c w cz\u0119\u015bci radiowej budynk\u00f3w). Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 serii film\u00f3w pe\u0142nometra\u017cowych dla dzieci, kt\u00f3re &#8211; poza niez\u0142ymi piosenkami i muzyk\u0105 Andrzeja Korzy\u0144skiego &#8211; przynosi\u0142y mn\u00f3stwo efekt\u00f3w d\u017awi\u0119kowych przygotowanych przez Mazurka. W tej &#8211; z \u0142atwych do przewidzenia powod\u00f3w &#8211; wk\u0142ad studyjnego realizatora i kompozytora by\u0142 jeszcze wi\u0119kszy.  <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/qe_FkEm8y50?start=770\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; encrypted-media\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Koniecznie znajd\u017acie jeszcze &#8211; gdzie tylko mo\u017cna, bo na YT brak &#8211; film <em>Dziadek do orzech\u00f3w<\/em> Haliny Bieli\u0144skiej (1967 r.) wed\u0142ug s\u0142ynnej ba\u015bni E. T. A. Hoffmanna. Orkiestrow\u0105 muzyk\u0119 napisa\u0142 Zbigniew Turski, ale przecie\u017c dopiero efekty d\u017awi\u0119kowe Bohdana Mazurka stworzone w SEPR wprowadzaj\u0105 tu (jak w wielu produkcjach dla dzieci) elementy fantastyczne. Mi\u0142ego ogl\u0105dania i z g\u00f3ry przepraszam za odebranie niedzieli wam i (ewentualnie) waszym dzieciom. Ale by\u0142y powody. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kilka tygodni temu w serwisie Culture.pl ukaza\u0142 si\u0119 m\u00f3j tekst Powa\u017cne skutki zabawy\u00a0o zaanga\u017cowaniu Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia w filmy dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Temat okaza\u0142 si\u0119 ziemi\u0105 ja\u0142ow\u0105, bo film (przede wszystkim animowany) traktowa\u0142 przez lata SEPR jako margines swoich zainteresowa\u0144. I odwrotnie. Cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lna jest ogromna &#8211; od pierwszych pr\u00f3b W\u0142odzimierza Koto\u0144skiego i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18697,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3200,76,534,3,312,1,4],"tags":[510,513,707,509,3621,3620],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18688"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18688"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18723,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18688\/revisions\/18723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}