{"id":19208,"date":"2018-09-06T18:18:53","date_gmt":"2018-09-06T16:18:53","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=19208"},"modified":"2018-09-06T18:18:53","modified_gmt":"2018-09-06T16:18:53","slug":"coz-tam-panie-w-fortepianie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2018\/09\/06\/coz-tam-panie-w-fortepianie\/","title":{"rendered":"C\u00f3\u017c tam, panie, w fortepianie?"},"content":{"rendered":"

Czym jest fortepian, jak powszechnie wiadomo, nie wiadomo do ko\u0144ca. Albo nie tyle nie wiadomo (bo rzecz jasna powszechnie wiadomo, jak si\u0119 go klasyfikuje), co jest to skomplikowane. Nie pij\u0119 tutaj do r\u00f3\u017cnego rodzaju instrument\u00f3w historycznych – a „instrumenty historyczne” to z pewno\u015bci\u0105 najmodniejsze poj\u0119cie wrze\u015bnia ze wzgl\u0119du na odbywaj\u0105cy si\u0119 w warszawie konkurs, o kt\u00f3rym poczyta\u0107 mo\u017cna na blogu Doroty Szwarcman<\/a> – tylko do tego, jak do fortepianu podchodz\u0105 muzycy z r\u00f3\u017cnych stron. Na przyk\u0142ad elektronicy, kt\u00f3rzy marz\u0105 o tym, \u017ceby pod\u0142\u0105czy\u0107 kabel MIDI czy po prostu spojrze\u0107 jak na syntezator, albo perkusi\u015bci, kt\u00f3rzy klasyfikacyjnie maj\u0105 do niego blisko. <\/p>\n

Blisko takiego perkusyjnego spojrzenia na instrument Chopina jest kwartet Yarn\/Wire <\/strong>z Nowego Jorku – troch\u0119 jak nasz Kwadrofonik, w po\u0142owie perkusi\u015bci, w po\u0142owie piani\u015bci, w proporcji p\u0142ci te\u017c p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142. I podobnie otwarci na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z artystami z r\u00f3\u017cnych stron, o czym \u015bwiadcz\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia z tw\u00f3rc\u0105 s\u0142ynnej 1-bitowej symfonii Tristanem Perichem czy eksperymentatorem i noise’owcem Pete’em Swansonem. A tak\u017ce wykonania utwor\u00f3w Tyondaia Braxtona czy Petera Evansa (dost\u0119pne zreszt\u0105 za darmo, czy raczej: za dowoln\u0105 cen\u0119, na Bandcampie). Nie pami\u0119tam, czyli i kiedy grali w Polsce (kto\u015b z czytelnik\u00f3w Polifonii na pewno b\u0119dzie to wiedzia\u0142), ale na pewno by\u0142a u nas prezentowana, na Warszawskiej Jesieni, muzyka Alexa Minceka, kt\u00f3rego utw\u00f3r Images of Duration<\/em> prezentuj\u0105 na nowej p\u0142ycie. Posta\u0107 ciekawa, saksofonista i klarnecista, kt\u00f3ry tu spojrza\u0142 na fortepiany w du\u017cej mierze od strony ich perkusyjnych walor\u00f3w. <\/p>\n

Rzecz jest do\u015b\u0107 d\u0142uga – tytu\u0142 nie k\u0142amie. I momentami do\u015b\u0107 abstrakcyjna – nie k\u0142amie te\u017c dedykacja dla ameryka\u0144skiego rze\u017abiarza i malarza Ellswortha Kelly’ego. Kompozycja powsta\u0142a na instrumenty perkusyjne, bardzo r\u00f3\u017cnorodne, od marimby i dzwonk\u00f3w, przez wspominany tu ostatnio parokrotnie waterphone, a\u017c po gongi, a do tego dwa fortepiany, z kt\u00f3rych jeden przestrojony zosta\u0142 o \u0107wier\u0107 tonu w d\u00f3\u0142, nie nale\u017cy si\u0119 wi\u0119c spodziewa\u0107 pi\u0119knych kontrapunkt\u00f3w i harmonii. Ba, fortepiany staj\u0105 si\u0119 jednymi z r\u00f3wnorz\u0119dnych narz\u0119dzi w czteroosobowej orkiestrze. Fragmentami (Grids in Black and White<\/em> z gr\u0105 pauzami i d\u017awi\u0119kami o kr\u00f3tkim ataku) formalizm bierze tu g\u00f3r\u0119, ale na szcz\u0119\u015bcie Mincek – jak sam twierdzi, testuj\u0105cy percepcj\u0119 czasu i uwag\u0119 s\u0142uchacza – ma do\u015b\u0107 dobre wyczucie tego, kt\u00f3re z \u0107wicze\u0144 z g\u0142\u0119bokiego s\u0142uchania, jakie tu proponuje, mo\u017ce rozegra\u0107 w trzy minuty, a na kt\u00f3re mo\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0107 ponad kwadrans. Oblique<\/em>, a szczeg\u00f3lnie Oxblood Becomes Orchid<\/em>, to zarazem fragmenty najd\u0142u\u017csze i najciekawsze. Ten pierwszy z podr\u00f3\u017c\u0105 w pot\u0119\u017cny i fascynuj\u0105cy fortepianowy dron, ten drugi – z d\u0142ugimi minutami motyw\u00f3w tyle\u017c skromnych, co mocnych. Oba s\u0105 niez\u0142\u0105 ilustracj\u0105 tego, jak odpowiednio wymy\u015blona muzyka, bardzo prosta i bynajmniej nie noise, absorbuje uwag\u0119 bez reszty. <\/p>\n

YARN\/WIRE Images of Duration (In homage to Ellsworth Kelly)<\/em><\/strong>, Northern Spy 2018, 7\/10<\/strong><\/p>\n