{"id":19580,"date":"2018-10-16T10:01:15","date_gmt":"2018-10-16T08:01:15","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=19580"},"modified":"2018-10-16T11:58:02","modified_gmt":"2018-10-16T09:58:02","slug":"moja-slodka-europejska-ojczyzna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2018\/10\/16\/moja-slodka-europejska-ojczyzna\/","title":{"rendered":"Moja s\u0142odka europejska ojczyzna"},"content":{"rendered":"

Rzadko nazywam wpisy tytu\u0142ami p\u0142yt, ale pi\u0119knie to wysz\u0142o Krzysztofowi Komedzie w roku 1967. Nie b\u0119d\u0119 poprawia\u0107 – pomys\u0142, wzi\u0119ty wprawdzie od Mi\u0142osza, wpad\u0142 do g\u0142owy samemu kompozytorowi. S\u0142odka ojczyzna<\/em> w stosunku do Europy brzmi jak pr\u00f3ba wsadzenia kija w szprychy tandemu skrajnej prawicy i rosyjskich trolli. Moja<\/em> rzucone w latach 60. mia\u0142o dodatkowy ci\u0119\u017car. I mo\u017cna to czyta\u0107 jako zapowied\u017a zjednoczenia. Melancholia tej p\u0142yty pasuje zarazem jak ula\u0142 do dzisiejszej sytuacji, a to, \u017ce na oryginale p\u00f3\u0142 wieku temu spotyka\u0142y si\u0119 m.in. wiersze Herberta i Mi\u0142osza, kt\u00f3rych wyboru (jak wiemy od Grzeba\u0142kowskiej) dokona\u0142 sam Komeda, nada\u0142o historii dodatkowy smak. Pikanterii dodaje dzi\u015b fakt, \u017ce wszystkie poezje prze\u0142o\u017cono na niemiecki (Karl Dedecius) i pod szyldem Meine S\u00fc\u00dfe Europ\u00e4ische Heimat<\/em> przedstawiono publiczno\u015bci w Europie. Ta krajowa orygina\u0142 zna stosunkowo s\u0142abo, a tu jeszcze dostajemy wersj\u0119 instrumentaln\u0105, kt\u00f3rej postawienie sobie na p\u00f3\u0142ce b\u0119d\u0119 teraz postulowa\u0142. Nawet je\u015bli kogo\u015b szczeg\u00f3lnie nie ci\u0105gnie do s\u0142uchania.<\/p>\n

Moja s\u0142odka europejska ojczyzna<\/em> – ju\u017c pod tym polskim tytu\u0142em – jest numerem 80 we wznowionej serii Polish Jazz i pierwszym od czasu wznowienia tej serii albumem, kt\u00f3rego nie tylko mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107, ale po prostu trzeba mie\u0107. Zesp\u00f3\u0142 pod wodz\u0105 Jana Ptaszyna Wr\u00f3blewskiego gra w wersji instrumentalnej (studyjnej i koncertowej – odpowiednio na dw\u00f3ch p\u0142ytach zestawu) orygina\u0142y z Meine S\u00fc\u00dfe…<\/em> w wersjach, kt\u00f3re bior\u0105 poprawk\u0119 na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 ewolucj\u0119 utwor\u00f3w, zawieraj\u0105 zmiany aran\u017cacyjne, dopuszczaj\u0105 te\u017c nieco wi\u0119cej improwizacji. Ale zarazem zachowuje to ducha orygina\u0142u, zam\u00f3wionego u Komedy przez Joachima-Ernsta Berendta do serii \u0142\u0105cz\u0105cej jazz z poezj\u0105. Utrzymany by\u0142 on w stylu cool jazzu, z nie\u015bmia\u0142ymi wycieczkami w stron\u0119 free, bardzo mocno pow\u015bci\u0105ganym tempem i \u015bladami polskiego my\u015blenia kategoriami utwor\u00f3w muzyki klasycznej i filmowej z ich czytelnymi tematami, a czasem i rytmik\u0105 (Lament nad Europ\u0105<\/em> to prawie bolero). Tworzy\u0142 przestrze\u0144 dla poezji, ale i bez niej sprawdza si\u0119 doskonale – czego przyk\u0142ad mieli\u015bmy ostatnio na p\u0142ycie EABS, kt\u00f3rzy wyci\u0105gn\u0119li z niemieckiego zestawu Komedy utw\u00f3r Waltzing Beyond<\/em> (Walc na koniec \u015bwiata<\/em>). Z klasykami pokroju Po katastrofie<\/em>, Walca…<\/em>, Czarownicy<\/em> czy Litanii<\/em> ca\u0142y ten zestaw wydaje si\u0119 niemal r\u00f3wnie pos\u0105gowy co Astigmatic<\/em>, a przy tym prostszy i przyst\u0119pniejszy. Nagrany zosta\u0142 zreszt\u0105 oryginalnie w niemal identycznym, kwintetowym sk\u0142adzie – tyle \u017ce ju\u017c z Romanem Dyl\u0105giem zamiast G\u00fcntera Lenza. W swojej niedawnej biografii Komedy Magda Grzeba\u0142kowska zagl\u0105da do oryginalnych notatek autora:<\/p>\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz, Po katastrofie7 \u2013 \u201eas + p + b + dr\u201d (saksofon altowy + fortepian + kontrabas + perkusja). Antoni Marianowicz, Na barykady \u2013 \u201esolo bass\u201d. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz, Zostawcie nas \u2013 \u201eZmieni\u0107 rytm, motoryka lub na zasadzie kontrapunktu zagra\u0107 lirycznie (alt) pod ich dialog\u201d. Boles\u0142aw Le\u015bmian, Ich dwoje \u2013 \u201eEwentualnie na \u017ca\u0142obnie, ale atonalnie! W dolnych rejestrach. Mo\u017cna zmieni\u0107, pog\u0142\u0119bi\u0107 \u017ca\u0142o\u015b\u0107 wej\u015bciem nowej faktury\u201d. Tadeusz Nowak, Proza poetycka \u2013 \u201ePo ka\u017cdym zdaniu uderzenie \u2013 piano, bass, dr. Zako\u0144czenie gwa\u0142townie urwane\u201d. Adam Wa\u017cyk, Poemat dla doros\u0142ych \u2013 \u201eMelodia w ma\u0142ych sekundach. W ko\u0142o Wojtek. Ta\u015bma zwalniana i przyspieszana, najlepiej synchronizowana z linijkami podkre\u015blonymi\u201d.<\/em><\/p>\n

Sekstet Ptaszyna to grono tuz\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego mainstreamu jazzowego, kt\u00f3re wr\u0119cz wywo\u0142uje pewne pytania o oczywisto\u015b\u0107 – Henryk Mi\u015bkiewicz, Robert Majewski, Wojciech Niedziela, S\u0142awomir Kurkiewicz, Marcin Jahr – ale z utworami Komedy radzi sobie bezb\u0142\u0119dnie. W wykonaniu Mi\u015bkiewicza jest to jedna z najlepszych p\u0142yt, na jakich go s\u0142ysza\u0142em. A niedawno mia\u0142em okazj\u0119 go s\u0142ysze\u0107 w zupe\u0142nie innym repertuarze na koncercie Andrzeja Jagodzi\u0144skiego w Tychach, gdzie gra\u0142 znakomitym brzmieniem, tyle \u017ce nie mia\u0142 ani tego cool, ani szczeg\u00f3lnej pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci – warunki wymaga\u0142y czego\u015b innego. Tutaj nie gra zb\u0119dnego d\u017awi\u0119ku. Podobnie zreszt\u0105 zachowuje si\u0119 ca\u0142y zesp\u00f3\u0142, trzymany w ryzach przez lidera, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 na koniec zdecydowa\u0107, kt\u00f3r\u0105 wersj\u0119 programu wyda\u0107 – i tak wysz\u0142y obie. Studyjna z \u0141odzi, \u015bwietnie nagrana przez Macieja Mularczyka (tylko z tym wej\u015bciem tr\u0105bki w Miserere <\/em>co\u015b, mam wra\u017cenie, nie tak), oraz koncertowa z Tomaszowa Mazowieckiego, zagrana na trzy saksofony, bo zamiast Roberta Majewskiego jest tu \u0141ukasz Poprawski na sopranie. Nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce Ptaszyn mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci – bo jest to wersja \u015bmielsza, odp\u0142ywaj\u0105ca dalej od orygina\u0142u i ciekawa. Poza tym reakcja tomaszowskiej publiczno\u015bci wlewa troch\u0119 dodatkowego \u017cycia w program, kt\u00f3rego Komeda nie mia\u0142 czasu pogra\u0107 w s\u0142odkiej europejskiej ojczy\u017anie, a tym bardziej w Polsce, bo zasadniczo \u017cegna\u0142 si\u0119 nim i z jedn\u0105, i z drug\u0105. <\/p>\n

Mi\u0142o s\u0142ucha\u0142o mi si\u0119 wersji z Tomaszowa – ma w sobie zapewne wi\u0119cej ducha Ptaszyna, nieustannie je\u017cd\u017c\u0105cego po Polsce i wychowuj\u0105cego publiczno\u015b\u0107 tak\u017ce poza najwi\u0119kszymi o\u015brodkami. Wi\u0119cej swobody jazzowej, wi\u0119cej klimatu s\u0142odkiej mazowieckiej, albo po prostu polskiej ojczyzny, mo\u017ce troch\u0119 mniej uniwersalno\u015bci i poezji. Samemu wol\u0119 perfekcj\u0119, czysto\u015b\u0107 i pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 tej studyjnej. Razem maj\u0105 w sobie ca\u0142y paradoks tego wydawnictwa, kt\u00f3re z jednej strony nie ma oddawa\u0107 prostego ho\u0142du i przynosi\u0107 odegrania wprost orygina\u0142\u00f3w, ale zarazem nie chce odbiega\u0107 za daleko od Komedy. Troch\u0119 w post scriptum do orygina\u0142u, a troch\u0119 nawet zamiast. I jak flaga s\u0142odkiej europejskiej ojczyzny, na kt\u00f3rej po Komedzie zafiksowa\u0142o si\u0119 jeszcze paru zdolnych polskich artyst\u00f3w – do ka\u017cdego domu. <\/p>\n

JAN PTASZYN WR\u00d3BLEWSKI SEXTET Komeda. Moja s\u0142odka europejska ojczyzna. Polish Jazz vol. 80<\/em><\/strong>, Polskie Nagrania\/Warner 2018, 8\/10<\/strong> <\/p>\n