Nie b\u0119d\u0119 ukrywa\u0142: pewn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 sprawi\u0142a mi dzi\u015b my\u015bl o tym, co by by\u0142o, gdyby si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce najnowsza p\u0142yta duetu PRO8L3M po\u015bwi\u0119cona jest na przyk\u0142ad… \u017co\u0142nierzom wykl\u0119tym. Wyobrazi\u0142em sobie przez chwil\u0119 opowie\u015b\u0107 o le\u015bnym \u017cyciu snut\u0105 z charakterystyczn\u0105 dla grupy sk\u0142onno\u015bci\u0105 do ekscesu i przekoloryzowania. Trzeba by by\u0142o wprawdzie zrezygnowa\u0107 z litanii marek drogich samochod\u00f3w, a z u\u017cywek zosta\u0142aby pewnie tylko „gouda”, za to lirycznie oznacza\u0142oby to wpadni\u0119cie w zupe\u0142nie inny \u015bwiat, co mog\u0142oby wyj\u015b\u0107 grupie na zdrowie. Pisz\u0119 to zupe\u0142nie powa\u017cnie, cho\u0107 oczywi\u015bcie mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce w pami\u0119\u0107 o wykl\u0119tych (tyle \u017ce zwykle w laurkowej wersji) inwestowali\u015bmy ostatnio z tak\u0105 przesad\u0105 jak bohaterowie PRO8L3Mu w tracenie pami\u0119ci. I mo\u017cna by pod tych wykl\u0119tych podstawi\u0107 pewnie jaki\u015b inny twardy i ci\u0119\u017cki temat. Bo lekkich temat\u00f3w na podstawie dotychczasowych dokona\u0144 duetu nie oczekuj\u0119.<\/p>\n
Autorzy by\u0107 mo\u017ce najbardziej b\u0142yskotliwej aktorsko-filmowej kreacji w polskim hip hopie po raz kolejny sygnalizuj\u0105, \u017ce tematyka nowej p\u0142yty (zatytu\u0142owanej Widmo<\/em>) dotyczy tzw. problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Ale konsekwencji wystarczy\u0142o na Prawdy nie m\u00f3wi nikt<\/em>: prawda i fa\u0142sz s\u0105 nieodr\u00f3\u017cnialne, ludzie s\u0105 zestrachani jak postaci z Lovecrafta<\/em>, wi\u0119c co? Trzeba si\u0119 napi\u0107. I tu wracamy do punktu wyj\u015bcia: jeszcze troch\u0119 narkotyk\u00f3w, jeszcze troch\u0119 alkoholu, jeszcze troch\u0119 traktowanych przedmiotowo kobiet i jeszcze troch\u0119 traktowanych jak ostateczny cel w \u017cyciu szybkich samochod\u00f3w, po czym… kac, \u017ce to wszystko nie przynosi spe\u0142nienia. Jak w National Geographic<\/em>, kt\u00f3re ma sw\u00f3j przekorny urok jako opowie\u015b\u0107 o zje\u017adzie snuta na beacie niczym z jakiej\u015b syntezatorowej pie\u015bni duetu Jon & Vangelis. W VI Katastrofie <\/em>jest jeszcze namys\u0142 ekologiczny – i tutaj wracamy na chwil\u0119 na szerszy plan ca\u0142ej planety. Z kolei na szerszym planie ca\u0142ej p\u0142yty energia ucieka z tekst\u00f3w, w kt\u00f3rych chyba wszystkie luksusowe marki, gatunki alkoholi i nazwy narkotyk\u00f3w musia\u0142y ju\u017c zosta\u0107 zrymowane. <\/p>\n Nie spos\u00f3b zarzuci\u0107 duetowi lenistwa. Jest sporo zmian: \u015bpiewaj\u0105cy (ca\u0142kiem nie\u017ale) Oskar, wi\u0119cej kacowo-refleksyjnych moment\u00f3w, go\u015bcinny udzia\u0142 Artura Rojka (cho\u0107 nie do ko\u0144ca rozumiem sens tego nawi\u0105zania do To nie by\u0142 film<\/em>), beaty l\u017cejsze, bardzo mocno inspirowane trendami retro w muzyce syntezatorowej (nomen omen, widmontologicznymi<\/em>). Te ostatnie sygnalizuj\u0105, \u017ce Steeza warto by\u0142oby wyrwa\u0107 z hip hopu do jakiego\u015b ambitniejszego projektu z okolic piosenki. Tyle \u017ce u nas hip hop sprzedaje si\u0119 lepiej ni\u017c pop, wi\u0119c rynkowego sensu by to pewnie nie mia\u0142o. A by\u0107 mo\u017ce ju\u017c tutaj razem z Oskarem oddalili si\u0119 od konwencji na tyle, na ile mogli.<\/p>\n Problemem jest tu pewnie ta skala. Dop\u00f3ki te opowie\u015bci o zabijaniu refleksji imprez\u0105, albo \u017cyciowym wy\u015bcigiem, maj\u0105 wymiar historii z dzielnicy, jest w tym emocja. I czasem jeszcze dowcip. To w po\u0142\u0105czeniu z lokalnym charakterem sampli tak wy\u015bmienicie dzia\u0142a\u0142o w Art Brut<\/em>. W momencie, kiedy trzeba zwi\u0119ksza\u0107 ilo\u015bci wszystkiego, \u017ceby podzia\u0142a\u0142o jako historia o wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie – \u0142atwiej si\u0119 tym ekscesem zm\u0119czy\u0107. St\u0105d wi\u0119c w pierwszym zdaniu mojego tekstu ten absurdalny pomys\u0142 – jestem na sceneri\u0119 i rekwizyty tej opowie\u015bci troch\u0119 znieczulony. Przyda\u0142aby si\u0119 jaka\u015b zmiana reali\u00f3w, bo zmiana ilo\u015bciowa nie podbije ju\u017c emocji. Jak wy\u017csza liczba trup\u00f3w w kolejnej cz\u0119\u015bci Rambo<\/em> czy liczba chorych intryg w kolejnym sezonie Gry o tron<\/em>. Cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce duet PRO8L3M, tonem i tematyk\u0105 testuj\u0105cy publiczno\u015b\u0107 w spos\u00f3b r\u00f3wnie ciekawy co \u015alepn\u0105c od \u015bwiate\u0142<\/em> (to w pewnym sensie byty r\u00f3wnoleg\u0142e polskiej popkultury, na co wskazywa\u0142 J\u0119drzej S\u0142odkowski, odnosz\u0105c si\u0119 jeszcze tylko do powie\u015bci Jakuba \u017bulczyka), osi\u0105gn\u0105\u0142 pewien cel. U\u015bwiadomi\u0142em to sobie na jednym z koncert\u00f3w duetu, w du\u017cym mie\u015bcie, z du\u017c\u0105 i zupe\u0142nie niehiphopow\u0105 – a przynajmniej nieortodoksyjn\u0105 – publiczno\u015bci\u0105, tak\u0105 w ciuchach raczej z Zary ni\u017c z rapowego sklepiku, kt\u00f3ra karnie przez godzin\u0119 dopowiada\u0142a ka\u017cd\u0105 linijk\u0119 tekstu, a najg\u0142o\u015bniej te dotycz\u0105ce narkotyk\u00f3w i uprzedmiotawiaj\u0105cych kobiety opis\u00f3w rodem z filmu porno. Wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca dobrze wychowanych m\u0142odych ludzi chcia\u0142o za chwil\u0119 wystrzeli\u0107 do najbli\u017cszego salonu tatua\u017cu i hurtowo wytatuowa\u0107 sobie na karku „Thug Life”. Takiego rodzaju przewrotnej puenty oczekiwa\u0142bym w opowie\u015bci o wykl\u0119tych albo czymkolwiek innym. A puenta, kt\u00f3r\u0105 dosta\u0142em w tym cyklu historii o \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym w Widmie<\/em> – \u017ce nie ma odpowiedzi<\/em> i ka\u017cdy chce by\u0107 wi\u0119kszy od innych, a jest tak samo ma\u0142y – jest na tym tle ma\u0142o satysfakcjonuj\u0105ca. <\/p>\n Trasa duetu ju\u017c w znacznej cz\u0119\u015bci sprzedana, album w przedsprzeda\u017cy przyj\u0119ty \u015bwietnie, wi\u0119c takie narzekania to pewnie nie problem. Zreszt\u0105 Bedoes, ka\u017cdorazowo proponowany mi przez Spotify po zako\u0144czeniu Widma<\/em>, podpowiada mi, \u017ceby widzie\u0107 w tych problemach z now\u0105 p\u0142yt\u0105 PRO8L3Mu szklank\u0119 raczej pe\u0142n\u0105 ni\u017c pust\u0105. <\/p>\n PRO8L3M Widmo<\/em><\/strong>, RHW 2019, 6-7\/10<\/strong><\/p>\n