{"id":21119,"date":"2019-03-07T10:16:53","date_gmt":"2019-03-07T09:16:53","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=21119"},"modified":"2019-03-07T12:16:50","modified_gmt":"2019-03-07T11:16:50","slug":"czas-wyprowadzic-hip-hop-spod-klosza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2019\/03\/07\/czas-wyprowadzic-hip-hop-spod-klosza\/","title":{"rendered":"Czas wyprowadzi\u0107 hip hop spod klosza"},"content":{"rendered":"

Dyskusja o seksizmie w polskich tekstach hiphopowych? To skomplikowane. Przynajmniej z mojej perspektywy. W ci\u0105gu niewiele ponad tygodnia najpierw zosta\u0142em zrugany przez fanpage Krytyka Holistyczna<\/a> za to, \u017ce podobnie jak inni recenzenci nie podejmuj\u0119 w recenzjach w\u0105tk\u00f3w mizoginii i homofobii w polskim hip hopie, po czym oberwa\u0142em od serwisu Newonce<\/a> w\u0142a\u015bnie za to, \u017ce je podj\u0105\u0142em, atakuj\u0105c zjawisko w zasadzie niegro\u017ane. Kalinowski spakietowa\u0142 mnie w nim z Krytyk\u0105, ale te\u017c, o dziwo, z Przemkiem Guld\u0105 i Filipem Sza\u0142askiem (kt\u00f3ry w wywiadzie dla Screenagers<\/a> ostatnio uzna\u0142, \u017ce gdybym nagle umar\u0142, to i tak nie polepszy\u0142oby to sytuacji polskiej krytyki muzycznej – w czym mu wierz\u0119, bo bywa, \u017ce si\u0119 zgadzamy). Nieco wcze\u015bniej raper Sok\u00f3\u0142 – jeden z bohater\u00f3w dyskusji – zwr\u00f3ci\u0142 mi dyplomatycznie uwag\u0119, \u017ce z tym swoim idealizmem to musz\u0119 chyba \u017cy\u0107 pod kloszem genderyzmu, savoir-vivre’u i poprawno\u015bci politycznej. Zosta\u0142em wi\u0119c troch\u0119 wywo\u0142any do odpowiedzi, cho\u0107 ostrza\u0142 wygl\u0105da na gro\u017any, bo prowadzony z du\u017c\u0105 przypadkowo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od owej, tajemniczej do\u015b\u0107, Krytyki Holistycznej, kt\u00f3ra przejecha\u0142a si\u0119 po wyimkach z tekst\u00f3w Tedego, O.S.T.R.-a i Soko\u0142a, zarzucaj\u0105c im bardzo du\u017co (cho\u0107 wprowadzaj\u0105c pewne niuanse) i rzucaj\u0105c wspomniane wy\u017cej wyzwanie, kt\u00f3re podchwyci\u0142em, odpisuj\u0105c, \u017ce uwagi s\u0105 cenne, bo w polskiej krytyce cz\u0119sto ceni si\u0119 Soko\u0142a czy O.S.T.R.-a ju\u017c cho\u0107by za to, \u017ce nie zejd\u0105 w seksizmie na poziom Firmy czy Popka. Doda\u0142em, \u017ce podejmuj\u0119 wyzwanie i warto co\u015b zrobi\u0107, \u017ceby to zmieni\u0107. Co mo\u017ce si\u0119 uda\u0107, je\u015bli wpis Krytyki uwra\u017cliwi na ton hip hopu tak\u017ce specjalist\u00f3w od tej muzyki i cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci, kt\u00f3ra konwencj\u0119 (a wiele z tego, co zacytowa\u0142a KH, to \u017celazna konwencja gatunkowa) kupuje czasem bez wi\u0119kszej refleksji. <\/p>\n

Nieco p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142 si\u0119 w „Czasie Kultury”<\/a> tekst Filipa Sza\u0142aska o nowej p\u0142ycie Soko\u0142a – na tle m.in. O.S.T.R.-a i Tedego. Tekst mia\u0142 znamiona polemiki z Krytyk\u0105, do\u015b\u0107, jak przysta\u0142o na autora, erudycyjnej i dygresyjnej. Cz\u0119\u015b\u0107 argument\u00f3w do mnie przemawia, a cz\u0119\u015b\u0107 nie. Jak to w \u017cyciu – nie ma na to jednego emotikonu (kto by si\u0119 zreszt\u0105 twardo opowiada\u0142, je\u015bli nag\u0142a \u015bmier\u0107 le\u017cy w polu rozwa\u017ca\u0144). <\/p>\n

Pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c ostry ton, strza\u0142 ze \u015brut\u00f3wki w\u0142a\u015bciwie, Przemka Guldy z „Gazety Wyborczej” w sprawie p\u0142yty duetu PRO8L3M: Czuj\u0119 si\u0119 bardzo niefajnie z tym, \u017ce firma, dla kt\u00f3rej pracuj\u0119 od dekad i kt\u00f3ra wydaje gazet\u0119, kt\u00f3rej \u201enie jest wszystko jedno\u201d, opublikowa\u0142a dzi\u015b p\u0142yt\u0119 jednego z najbardziej mizoginistycznych zespo\u0142\u00f3w w Polsce, grupy kt\u00f3ra na swoim poprzednim albumie mia\u0142a piosenk\u0119 jawnie nawo\u0142uj\u0105c\u0105 do gwa\u0142tu i gloryfikuj\u0105c\u0105 go, duetu kt\u00f3rego cz\u0142onkowie na kobiety nie m\u00f3wi\u0105 w piosenkach inaczej ni\u017c \u201edupy\u201d albo \u201ekurwy”<\/em>. To stanowisko uznaj\u0119 z kolei za wyra\u017cone w dobrej wierze i doceniam odwag\u0119 (pracodawca, jakkolwiek na to spojrze\u0107!), ale przestrzelone. Sam w recenzji nowej p\u0142yty Pro8l3mu wyrazi\u0142em swoje znudzenie ich konwencj\u0105<\/a>, ale te\u017c zrozumienie dla tej konwencji, sta\u0142ej w ich wypadku filmowo\u015bci albumu – bo to nie oni s\u0105 bohaterami tej historii i do niczego nie zach\u0119caj\u0105 wprost, pr\u0119dzej ju\u017c pozwalaj\u0105 na drobne filmowe katharsis klasie \u015bredniej. Mam wi\u0119c wra\u017cenie, \u017ce tutaj znale\u017ali si\u0119 zdolni panowie z PRO8L3Mu pod ostrza\u0142em te\u017c troch\u0119 przypadkowo. <\/p>\n

Nie min\u0119\u0142y trzy strza\u0142y znik\u0105d i trafi\u0142em na cel serwisu Newonce, do linkowanego ju\u017c wy\u017cej tekstu – jako ten autor z „Polityki” co to przyklaskuje fanpejd\u017com i Przemkowi Guldzie. Wprawdzie nie przyklaskiwa\u0142em wszystkim, tylko jednemu (KH), i w jednej, bardzo precyzyjnej sprawie, kt\u00f3ra mnie dotyczy\u0142a, ale znalaz\u0142em si\u0119 w pakiecie tych autor\u00f3w o r\u00f3\u017cnorodnych pogl\u0105dach, kt\u00f3rzy – jedni ostrzej, drudzy s\u0142abiej (pozdrawiam wszystkich mimo r\u00f3\u017cnic) – o\u015bmielili si\u0119 zaatakowa\u0107 podstaw\u0119 rapu (podstaw\u0119, bez kt\u00f3rej – dodajmy – rap radzi\u0142 sobie przez pierwsze lata, ale to ju\u017c szczeg\u00f3\u0142). Cho\u0107 skomplikowanie natury ludzkiej powoduje, \u017ce nie zajmuj\u0119 si\u0119 w \u017cyciu tylko klaskaniem i akurat w tej sprawie, jak zreszt\u0105 wszyscy wymienieni, mam osobny i w\u0142asny pogl\u0105d. Jasno go wyrazi\u0142em w komentarzu na KH: dobrze, \u017ce zacz\u0119li\u015bmy t\u0119 dyskusj\u0119, a teraz bierzmy ten argument pod uwag\u0119 w recenzjach. A to, co m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107 artystom, mo\u017cna sprowadzi\u0107 do nast\u0119puj\u0105cego apelu: piszcie po prostu dobre teksty, w kt\u00f3rych o co\u015b chodzi, a suka <\/em>i dupa <\/em>maj\u0105 uzasadnienie inne ni\u017c tylko popisy przed gimnazjalistami albo przypadkowy rym. <\/p>\n

Filip Kalinowski z Newonce zagrozi\u0142 jednak – w du\u017cym skr\u00f3cie – nadej\u015bciem Nowego wspania\u0142ego \u015bwiata<\/em> z Huxleya, je\u015bli nie damy si\u0119 zdrowo i szczerze wypowiedzie\u0107 raperom. Ocen\u0119 seksizmu w tekstach Pro8l3mu (jeszcze raz podkre\u015blam: moim zdaniem s\u0105 do\u015b\u0107 przypadkowymi bohaterami tej afery) pozostawi\u0142 bliskiej wsp\u00f3\u0142pracowniczce tej formacji, kt\u00f3ra przy okazji zapewni\u0142a, \u017ce ch\u0142opaki s\u0105 grzeczni na co dzie\u0144. Dbaj\u0105 te\u017c o parytety, czemu mog\u0119 generalnie przyklasn\u0105\u0107. Mnie tam w og\u00f3le ani przez sekund\u0119 nie trzeba by\u0142o przekonywa\u0107. Ale rozumiem, co si\u0119 za takimi deklaracjami kryje: je\u015bli nas, tw\u00f3rc\u00f3w hh, rozlicza si\u0119 dzi\u015b z tego, jak m\u00f3wimy, to za moment zaczn\u0105 si\u0119 czepia\u0107 tego, jak si\u0119 zachowujemy. Taki rodzaj strach\u00f3w i przewra\u017cliwienia ery #metoo.<\/p>\n

Mnie w oczywisty spos\u00f3b nie chodzi\u0142o o rozliczanie raper\u00f3w z tego, jak si\u0119 zwracaj\u0105 do swojego otoczenia. Co wi\u0119cej, podejrzewam, \u017ce od samego pocz\u0105tku tej dyskusji nikomu z bior\u0105cych w niej udzia\u0142 – zaryzykuj\u0119 – nie chodzi\u0142o nawet o ograniczanie wolno\u015bci wypowiedzi. To nie ten problem. Nie zauwa\u017cy\u0142em zreszt\u0105, \u017ceby kto\u015b odbiera\u0142 wolno\u015b\u0107 wypowiedzi Popkowi z jego pizd\u0105 nad g\u0142ow\u0105<\/em>, ani nawet ma\u0142olatom, kt\u00f3rzy ucz\u0105 m\u0142odszych ma\u0142olat\u00f3w tego jak\u017ce kszta\u0142c\u0105cego refrenu znanego jak Polska d\u0142uga i szeroka. Pod jednym wzgl\u0119dem z Filipem Kalinowskim si\u0119 zgadzam – \u017ce przesada i wprowadzanie w tej artystycznej dziedzinie ogranicze\u0144 to z\u0142o. Tylko kto to zaproponowa\u0142? Jeste\u015bmy na razie kilometry od przesady, dopiero zacz\u0119li\u015bmy rozmow\u0119. A prowadzimy j\u0105 w czasach, gdy naklejk\u0119 „Parental Advisory Explicit Content” w rapie nosi si\u0119 z dum\u0105 jak order. A dodatkowo w kraju, gdzie nikt nie ka\u017ce tego nakleja\u0107, arty\u015bci robi\u0105 to z w\u0142asnej woli. Nie mam poj\u0119cia, dlaczego Kalinowski uwa\u017ca, \u017ce to, kiedy r\u00f3\u017cnorakie wytwory artystyczne zaczn\u0105 by\u0107 stemplowane has\u0142em Politically Corrected, wydaje si\u0119 by\u0107 jedynie kwesti\u0105 czasu<\/em>. Rynek ju\u017c dawno zaj\u0105\u0142 stanowisko w tej sprawie: explicit <\/em>si\u0119 sprzedaje, a nie politically corected<\/em>. Rozmawiamy w tygodniu, gdy du\u017ca wytw\u00f3rnia z namaszczeniem og\u0142asza premier\u0119 klipu rapowego na Pornhubie. I w czasach, kiedy wci\u0105\u017c mizoginia bywa w Polsce – jak zauwa\u017cy\u0142 Sza\u0142asek – d\u017awigni\u0105 handlu<\/em>. <\/p>\n

Zn\u00f3w zaczn\u0119 od „mnie”, ale to po to, by podkre\u015bli\u0107, \u017ce poza pakietem jeste\u015bmy jednostkami, kt\u00f3re maj\u0105 w\u0142asny pogl\u0105d na spraw\u0119. Ot\u00f3\u017c mnie tu chodzi w\u0142a\u015bnie raczej o wolno\u015b\u0107… oceniaj\u0105cego. Prawo do powiedzenia, w kt\u00f3rym momencie wersy z sukami <\/em>albo peda\u0142ami<\/em> s\u0105 jego zdaniem tylko tanim sposobem na wyci\u0105gni\u0119cie od tych ma\u0142olat\u00f3w kasy, bez jakiej\u015b dodanej warto\u015bci mocnej metafory, bez dowcipu czy cho\u0107by dystansu, wzgl\u0119dnie literackiego ci\u0119\u017caru. Powtarzanymi jak mantra, \u017ceby tylko szacunek na youtube’owej dzielni nie znikn\u0105\u0142, bo jak zniknie, to b\u0119dzie bieda. Bo czasem tak\u017ce w rapie sprawdza si\u0119 memiczne zawo\u0142anie, \u017ce niby Smarzowski, a troch\u0119 jednak Vega. Tylko o to mi chodzi – o ocenianie hh na podobnych z grubsza zasadach, jakie stosuje si\u0119 do innych tekst\u00f3w kultury. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jest ju\u017c du\u017cym ch\u0142opcem (co zgrabnie autor Newonce udowadnia) – i same uwagi z tekstu KH dotyczy\u0142y, prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, grupy starszak\u00f3w polskiego rapu. <\/p>\n

Dobr\u0105 metafor\u0105 ca\u0142ego problemu by\u0142by ten transparent powieszony ostatnio na Legii. Je\u015bli nie pami\u0119tacie, przypomn\u0119: Warszawa wolna od pedalstwa<\/em>. Wybuch\u0142a po nim dyskusja, w kt\u00f3rej nie chodzi tylko o pi\u0119tnowanie idiotycznego pomys\u0142u, co obro\u0144cy „wolno\u015bci s\u0142owa” zacz\u0119liby przerywa\u0107 „do\u015b\u0107 tej politycznej poprawno\u015bci” albo „taka kibicowska konwencja”. Ot\u00f3\u017c ja raczej szanuj\u0119 tych, kt\u00f3rzy nie boj\u0105 si\u0119 odezwa\u0107 w tej sprawie w krytycznym tonie, a raczej nie szanuj\u0119 tych, kt\u00f3rzy przekalkulowali swoj\u0105 pozycj\u0119 dziennikarzy sportowych albo kibic\u00f3w z s\u0105siedniej \u0142awki i postanowili siedzie\u0107 cicho. W tym sensie – tak, Gulda, Sza\u0142asek i Krytyka Holistyczna, kt\u00f3rzy si\u0119 odezwali, s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem w porz\u0105dku, cho\u0107 mamy r\u00f3\u017cnice stanowisk. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142 nagle taki podzia\u0142? Oczywi\u015bcie s\u0105 dwie mo\u017cliwe wersje. Pierwsza to perspektywa wewn\u0119trzna: pretensje do hh maj\u0105 ci, kt\u00f3rzy go nie opisuj\u0105 na co dzie\u0144 (w podtek\u015bcie – znaj\u0105 si\u0119 na nim s\u0142abiej), a broni\u0105 go ci, kt\u00f3rzy stale pisuj\u0105 o rapie. Druga to perspektywa zewn\u0119trzna: pretensje do hh maj\u0105 ci, kt\u00f3rzy nie s\u0105 od niego w \u017caden spos\u00f3b zale\u017cni, broni\u0105 go ci, kt\u00f3rzy z jakich\u015b powod\u00f3w jad\u0105 na tym samym w\u00f3zku. A jest to w\u00f3zek fa\u0142szywie undergroundowy – od paru lat wiemy, \u017ce dosz\u0142o w Polsce do rynkowych przewarto\u015bciowa\u0144 i hip hop nie jest w \u017cadnym razie podziemiem, tylko gatunkiem rynkowo dominuj\u0105cym, wyznaczaj\u0105cym ton, a nie przeciwstawiaj\u0105cym si\u0119 lub dostosowuj\u0105cym si\u0119 do panuj\u0105cego tonu. I jako taki musi by\u0107 przygotowany i otwarty na krytyk\u0119. Pod tym wzgl\u0119dem (co pokazywa\u0142 kolejny w\u0105tek dyskusji, bodaj na FB fight!susan<\/a>) okaza\u0142o si\u0119 obie strony – tak\u017ce Kalinowski – s\u0105 w stanie si\u0119 zgodzi\u0107. <\/p>\n

A teraz ten z szanownych polskich tw\u00f3rc\u00f3w hip hopu, wychowanych w twardej i szczerej konwencji, kto chcia\u0142by do dyskusji do\u0142\u0105czy\u0107, niech zamiast tego napisze kawa\u0142ek o tym, jakimi idiotami s\u0105 ci „twardziele”, kt\u00f3rzy w roku 2019 transparentem skrojonym na szablonie rodem z brunatnej propagandy wyrzucaj\u0105 homoseksualist\u00f3w z miasta. Albo opisze kobiet\u0119 w trzech wersach, nie u\u017cywaj\u0105c ani razu s\u0142owa dupa<\/em> (wiem, s\u0105 tacy, ale staram si\u0119 tu lecie\u0107 bez nazwisk). Mo\u017ce ju\u017c czas wyprowadzi\u0107 spod klosza hip hop? Czasem trzeba si\u0119 narazi\u0107 w\u0142asnej publiczno\u015bci, a zgodzi\u0107 z tymi, z kt\u00f3rymi zwykle si\u0119 polemizuje. Czasem trzeba przyj\u0105\u0107 perspektyw\u0119 kogo\u015b, kim si\u0119 nie jest – nie czekaj\u0105c na g\u0142osy ze strony \u015brodowisk LGBT czy kobiet. Co proponuj\u0119 jako ten, kt\u00f3ry narazi\u0142 si\u0119 ju\u017c pewnie wi\u0119kszo\u015bci zainteresowanych. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dyskusja o seksizmie w polskich tekstach hiphopowych? To skomplikowane. Przynajmniej z mojej perspektywy. W ci\u0105gu niewiele ponad tygodnia najpierw zosta\u0142em zrugany przez fanpage Krytyka Holistyczna za to, \u017ce podobnie jak inni recenzenci nie podejmuj\u0119 w recenzjach w\u0105tk\u00f3w mizoginii i homofobii w polskim hip hopie, po czym oberwa\u0142em od serwisu Newonce w\u0142a\u015bnie za to, \u017ce je […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21124,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,120,2042,1,3823,4],"tags":[3902],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21119"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21127,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21119\/revisions\/21127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}