{"id":30098,"date":"2021-08-30T08:34:06","date_gmt":"2021-08-30T06:34:06","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=30098"},"modified":"2021-08-30T08:45:57","modified_gmt":"2021-08-30T06:45:57","slug":"magik-zmarl-magia-pozostala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2021\/08\/30\/magik-zmarl-magia-pozostala\/","title":{"rendered":"Magik zmar\u0142, magia pozosta\u0142a"},"content":{"rendered":"<p>Odchodz\u0105cych muzyk\u00f3w zwykle docenia si\u0119 za to, co us\u0142ysza\u0142o si\u0119 w ich nagraniach. Zmar\u0142y wczoraj w wieku 85 lat <strong>Lee &#8222;Scratch&#8221; Perry<\/strong> nale\u017cy jednak do tych, kt\u00f3rych docenia si\u0119 przede wszystkim za to, co us\u0142ysza\u0142o si\u0119 w muzyce innych wykonawc\u00f3w. A czego nie by\u0142oby bez niego. I chodzi tu zar\u00f3wno o nagrania innych artyst\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y w jego studiu, jak i o muzyk\u0119 inspirowan\u0105 dubem, kt\u00f3ra wype\u0142nia dzi\u015b sceny klubowe i festiwalowe &#8211; ociosan\u0105 do minimum, eksponuj\u0105c\u0105 niskie cz\u0119stotliwo\u015bci b\u0119bn\u00f3w i basu, bo to tendencja ostatniej dekady albo i dw\u00f3ch. Perry by\u0142 wi\u0119c wi\u0119kszy ni\u017c jego dyskografia, czego kwintesencj\u0105 s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: <em>Je\u015bli m\u00f3wimy o wielkich bohaterach studia nagraniowego, to Les Paul by\u0142by pierwszym, George Martin drugim, a kolejnym w\u0142a\u015bnie Lee &#8222;Scratch&#8221; Perry<\/em>. To nie ja wymy\u015bli\u0142em, powiedzia\u0142 to Brian Eno w rozmowie, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em okazj\u0119 przeprowadzi\u0107. Bohater studia nagraniowego numer cztery, pilnie s\u0142uchaj\u0105cy pierwszych trzech.\u00a0<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/m7sR8GLVNHA\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n<p>Perry przyjecha\u0142 do Kingston z prowincji jako tancerz (przydomek Scratch pochodzi\u0142 z tych czas\u00f3w &#8211; od Chicken Scratch). Wyl\u0105dowa\u0142 w legendarnym soundsystemie Clementa Coxsone&#8217;a Dodda i w jego Studio One. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Kingiem Tubbym, innowatorem efekt\u00f3w pog\u0142osowych. A w ko\u0144cu sam stan\u0105\u0142 na czele w\u0142asnej wytw\u00f3rni &#8211; Upsetter Records &#8211; i w\u0142asnego studia. Produkowa\u0142 najwi\u0119kszych, z Marleyem i Wailersami na czele, by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 brzmienia reggae, chocia\u017c miewa\u0142 humory i momenty, kiedy interesowa\u0142a go wy\u0142\u0105cznie muzyka instrumentalna. A w tej dziedzinie realizowa\u0142 si\u0119 z grubsza w podobnej formule do tej, kt\u00f3ra dominowa\u0142a w studiach eksperymentalnych &#8211; montowa\u0142 ta\u015bm\u0119, doprowadzaj\u0105c t\u0119 technik\u0119 do poziomu, kt\u00f3ry mo\u017cna zestawia\u0107 z p\u00f3\u017aniejszym samplingiem (jak we wklejonym poni\u017cej <em>People Funny Boy<\/em>) i wprowadza\u0142 efekty d\u017awi\u0119kowe. Dub, powsta\u0142y z potrzeby wype\u0142nienia niewielkim kosztem stron B &#8211; bez dodatkowego p\u0142acenia muzykom za sesje &#8211; pozwala\u0142 na autorskie studyjne eksperymenty z muzyk\u0105 taneczn\u0105. I by\u0142 now\u0105 dziedzin\u0105, w kt\u00f3rej wykaza\u0107 si\u0119 mogli producenci. A kolejne tworzone przez nich autorskie wersje nagra\u0144 &#8211; zapowiedzi\u0105 remiks\u00f3w. Dlatego ca\u0142a przysz\u0142a historia hip-hopu i r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w sceny klubowej tak wiele mu zawdzi\u0119cza. &#8211; <em>Perry, podobnie jak Spector, zrozumia\u0142, \u017ce prawdziw\u0105 technologi\u0105 XX wieku by\u0142a praca w studiu, tak samo jak podstaw\u0105 technologii muzycznej XVIII wieku by\u0142a praca z orkiestr\u0105<\/em> &#8211; t\u0142umaczy\u0142 swoje zainteresowanie Eno, wskazuj\u0105c na utw\u00f3r <em>Bucky Skank<\/em> jako ten, kt\u00f3ry wywar\u0142 na nim szczeg\u00f3lne wra\u017cenie.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/CqkXQkWej0Y\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/XJxYJDhPxVg\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n<p>Linia genealogiczna wsp\u00f3\u0142czesnego dubu, rozlewaj\u0105cego si\u0119 dzi\u015b na wszystkie strony &#8211; od Radiohead po dubstep &#8211; sw\u00f3j kluczowy moment mia\u0142a w po\u0142owie lat 70., w studiu Lee \u201eScratch\u201d Perry&#8217;ego na Jamajce. Studiu ma\u0142ym i zgrzebnym gabarytami, ale wielkim \u2013 si\u0142\u0105 ducha. Nazywa\u0142o si\u0119 Black Ark \u2013 Czarna Arka. \u201eZbudowa\u0142em je w my\u015bl boskiego planu, by tworzy\u0107 \u015bwi\u0119t\u0105, uduchowion\u0105 muzyk\u0119 \u2013 m\u00f3wi\u0142 w\u0142a\u015bciciel. &#8211; Dosta\u0142em bo\u017c\u0105 pomoc, poprzez komos, niebo, firmament, ziemi\u0119, wiatr i ogie\u0144. Dosta\u0142em pomoc, by tworzy\u0107 muzyk\u0119 kosmosu\u201d.<br \/>Perry produkowa\u0142 muzyk\u0119 w swoim studiu w Kingston przez kilka lat. Potem uzna\u0142, \u017ce przychodz\u0105cy tam arty\u015bci przynie\u015bli z\u0142e duchy i \u2013 je\u015bli wierzy\u0107 legendzie \u2013 w\u0142asnor\u0119cznie spali\u0142 Black Ark w ataku furii. W rzeczywisto\u015bci mia\u0142 problemy z nachodz\u0105cymi go gangami wymuszaj\u0105cymi haracze, a przy tym popija\u0142 wtedy, jak twierdzili znajomi, niema\u0142o rumu. Mia\u0142 w ko\u0144cu, jak gdzie\u015b opowiada\u0142, wyrzuty sumienia i chcia\u0142 zniszczy\u0107 miejsce, kt\u00f3re kojarzy\u0142o mu si\u0119 z w\u0142asnym grzechem. Ca\u0142a czarodziejska aura, kt\u00f3r\u0105 wok\u00f3\u0142 siebie wytworzy\u0142 &#8211; bardzo wa\u017cna, bo podkre\u015blaj\u0105ca rol\u0119 producenta jako tw\u00f3rcy o ponadnaturalnej mocy (Keith Richards: <em>\u015awiat by\u0142 jego instrumentem<\/em>) &#8211; by\u0142a wi\u0119c zarazem efektem pewnego zagubienia. Ale zosta\u0142a legenda studia magicznego i niedo\u015bcignionego, kt\u00f3re chcia\u0142 parokrotnie wskrzesi\u0107 i podobno za ka\u017cdym razem B\u00f3g m\u00f3wi\u0142 mu: &#8222;nie!&#8221;.<\/p>\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/e8hxNXpmzg8\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n<p>We wsp\u00f3\u0142czesnej wersji muzyki basowej z uduchowienia zosta\u0142o bardziej &#8211; jak w dubstepie &#8211; nawiedzenie przez duchy. Ale ca\u0142a magia techniki dub \u2013 dot\u0105d zastrze\u017conej dla kr\u0119gu Jamajczyk\u00f3w graj\u0105cych reggae \u2013 rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 po \u015bwiecie. Charakterystyczne dla dubu pog\u0142osy, delaye, czyli p\u0119tle op\u00f3\u017aniaj\u0105ce, podbite dudni\u0105ce basy, niezwyk\u0142a przestrze\u0144 \u2013 to wszystko jak wirus zaatakowa\u0142o inne gatunki. Bo te\u017c, jak twierdzi wielu tw\u00f3rc\u00f3w, dub \u2013 jako bardziej technologia ni\u017c muzyka \u2013 zara\u017ca\u0142 poszczeg\u00f3lne style muzyczne. Mia\u0142 z tego kiedy\u015b powsta\u0107 rozdzia\u0142 do ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra nigdy si\u0119 nie ukaza\u0142a. A Lee &#8222;Scratch&#8221; Perry mia\u0142 by\u0107 bohaterem pierwszego zdania tego rozdzia\u0142u. Zamiast tego wspominam go dzie\u0144 po \u015bmierci &#8211; zmar\u0142 w swoich rodzinnych okolicach, dok\u0105d wr\u00f3ci\u0142 po wieloletniej emigracji (mieszka\u0142 w Anglii, Stanach Zjednoczonych, wreszcie w Szwajcarii). Czyli na wsi, w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Jamajki, w ostatnim po\u015bcie na Facebooku zapowiada\u0142 stworzenie w swoich okolicach wsp\u00f3lnoty, enklawy wolnej od Babilonu.&nbsp; &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/3BWHGnD2AFs\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/T9LZwKA2Udw\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n<p>Jest mi dzi\u015b o tyle \u0142atwo pisa\u0107 o tym wszystkim, \u017ce w pi\u0105tek ukaza\u0142a si\u0119 p\u0142yta idealnie wprost ilustruj\u0105ca ci\u0105g\u0142e oddzia\u0142ywanie dubu na zachodni\u0105 scen\u0119 muzyczn\u0105. A przy tym jeden z bardziej udanych i imponuj\u0105cych album\u00f3w w ca\u0142ej karierze Kevina Martina, nagrywaj\u0105cego m.in. jako <strong>The Bug. <\/strong>Producenta, kt\u00f3ry wprost odwo\u0142uje si\u0119 do dubu (kilka lat opublikowa\u0142 nawet swoj\u0105 list\u0119 <a href=\"https:\/\/www.dummymag.com\/10-best\/the-10-best-lee-scratch-perry-songs-according-to-the-bug\/\">10 ulubionych nagra\u0144 Lee &#8222;Scratcha&#8221; Perry&#8217;ego<\/a>). Album jest przy tym nowoczesny, wyj\u0105tkowo zimny i pozbawiaj\u0105cy z\u0142udze\u0144, polityczny i agresywny. Przypiera do muru i nie tyle zapiera dech, co raczej nie zostawia chwili na oddech. Tak jakby Martin, chwal\u0105cy si\u0119 zmian\u0105 stylu \u017cycia na bardziej rodzinny, chcia\u0142 zarazem przekona\u0107 s\u0142uchaczy, \u017ce jest w stanie w tych warunkach pokaza\u0107 sw\u00f3j najbardziej intensywny materia\u0142.\u00a0<\/p>\n<p>D\u0142ugi, dwup\u0142ytowy (w wersji LP) album przynosi 14 utwor\u00f3w nagranych z r\u00f3\u017cnymi MC, zwi\u0105zanymi dzi\u015b przede wszystkim ze scen\u0105 grime (w\u015br\u00f3d moich ulubionych: Irah, pami\u0119tany ju\u017c z nagra\u0144 Martina Manga Saint Hillaire i niezawodny, pojawiaj\u0105cy si\u0119 w nich regularnie Flowdan), co zbli\u017ca jeszcze mocniej ten materia\u0142 do UK bassu i grime&#8217;u. Pojawia si\u0119 te\u017c stary znajomy z King Midas Sound &#8211; Roger Robinson. Ale jest tu r\u00f3wnie\u017c ameryka\u0144ska poetka\/raperka Moor Mother i posta\u0107 z jamajskiej sceny ragga &#8211; Daddy Freddy. A wreszcie jeszcze jeden Jamajczyk, Nazamba, wokalnie (s\u0142yszymy go w <em>War<\/em>) jedna z wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 postaci w ca\u0142ym tym, trzeba przyzna\u0107, doborowym towarzystwie. Wychodzi z tego g\u0119sty i wyrazisty zestaw eksponuj\u0105cy wszystkie cechy klasycznego dubu w nowej ods\u0142onie. Od czasu <em>London Zoo<\/em> nie s\u0142ysza\u0142em bardziej przekonuj\u0105cej p\u0142yty Martina. N<span style=\"font-size: inherit;\">osi tytu\u0142 <em>The Fire<\/em>. Przypadek? Mo\u017ce i tak, ale jest w tym ogniu co\u015b z tamtego, a atmosfera pogranicza szale\u0144stwa, w kt\u00f3rej utrzymuje nas ten d\u0142ugi album&#8230; tak z grubsza wyobra\u017cam sobie dzie\u0144, kiedy sp\u0142on\u0119\u0142a Arka.\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p><strong>THE BUG <em>Fire<\/em><\/strong>, Ninja Tune 2021, <strong>8\/10<\/strong>\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe style=\"border: 0; width: 500px; height: 470px;\" src=\"https:\/\/bandcamp.com\/EmbeddedPlayer\/album=3452460586\/size=large\/bgcol=ffffff\/linkcol=0687f5\/tracklist=false\/transparent=true\/\" seamless=\"\"><a href=\"https:\/\/thebugmusic.bandcamp.com\/album\/fire-2\">Fire by The Bug<\/a><\/iframe>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Odchodz\u0105cych muzyk\u00f3w zwykle docenia si\u0119 za to, co us\u0142ysza\u0142o si\u0119 w ich nagraniach. Zmar\u0142y wczoraj w wieku 85 lat Lee &#8222;Scratch&#8221; Perry nale\u017cy jednak do tych, kt\u00f3rych docenia si\u0119 przede wszystkim za to, co us\u0142ysza\u0142o si\u0119 w muzyce innych wykonawc\u00f3w. A czego nie by\u0142oby bez niego. I chodzi tu zar\u00f3wno o nagrania innych artyst\u00f3w, kt\u00f3re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30103,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,3,595,312,120,1,4543],"tags":[4911,1002,346],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30098"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30098"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30126,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30098\/revisions\/30126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}