![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2010\/12\/rhys_chatham.jpg\" "\\"rhys_chatham\\"")
<\/a>RHYS CHATHAM „A Crimson Grail”<\/strong>\nPost Minimalist Music\/Nonesuch 2010
\n8\/10
\nTrzeba pos\u0142ucha\u0107:<\/strong> na \u017cywo (tak s\u0105dz\u0119), ale kiedy i gdzie – nie mam pomys\u0142u.<\/p>\n
Nie, nie chodzi o „Dla Elizy” grane na gitarze elektrycznej przez zesp\u00f3\u0142 Accept. Na bardzo ciekawym spotkaniu w Collegium Civitas us\u0142ysza\u0142em dzi\u015b ze wszech miar zasadne pytanie: „Jak mo\u017cna jednocze\u015bnie ocenia\u0107 p\u0142yty Muddy’ego Watersa i – dajmy na to – Bj\u00f6rk?”. Nie pami\u0119tam ju\u017c, czy dok\u0142adnie takie si\u0119 pojawi\u0142y przyk\u0142ady, ale problem specjalizacji w kulturze jest wszechobecny i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce przynajmniej muzyka powa\u017cna ma zawsze oddzieln\u0105 krytyk\u0119.<\/p>\n
S\u0105 jednak rzeczy, kt\u00f3re trafiaj\u0105 w czarn\u0105 dziur\u0119 – nawet mi\u0119dzy tak zwan\u0105 rozrywk\u0105 i tak zwan\u0105 powa\u017ck\u0105. Na przyk\u0142ad Rhys Chatham. Od paru tygodni le\u017cy u mnie na biurku nowa wersja jego „A Crimson Grail”, czyli kosmicznego orgazmu dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w gitary. Chatham, kompozytor ze sta\u017cem akademickim, ale te\u017c wieloletni zawiadowca The Kitchen (w czasach No Wave), ma te\u017c spore koneksje w \u015bwiecie rocka i uwielbia gitary elektryczne. Komponuje na ten stosunkowo rzadko stosowany w muzyce wsp\u00f3\u0142czesnej instrument, ostatnio na du\u017c\u0105 skal\u0119. Pi\u0119\u0107 lat temu napisa\u0142 utw\u00f3r „A Crimson Grail” na 125 (!) gitar dla Pary\u017ca, do wykonania w bazylice Sacre-Coeur. W partyturze uwzgl\u0119dni\u0142 naturalny pog\u0142os ko\u015bcio\u0142a. Ale gdy dwa lata p\u00f3\u017aniej zam\u00f3wienie na prezentacj\u0119 utworu przysz\u0142o z jego rodzinnego Nowego Jorku (na sta\u0142e Chatham mieszka dzi\u015b w Pary\u017cu), musia\u0142 przepisa\u0107 kompozycj\u0119 z my\u015bl\u0105 o wykonaniu na otwartym powietrzu. Uwzgl\u0119dni\u0142 tylko 200 (bagatelka) gitarzyst\u00f3w i 16 basist\u00f3w, dziel\u0105c ich na podgrupy i wyznaczaj\u0105c zadania. Publiczno\u015b\u0107 by\u0142a otoczona muzykami z trzech stron – z przodu,z lewej i z prawej strony. Ka\u017cdy gitarzysta mia\u0142 sw\u00f3j wzmacniacz, co dawa\u0142o – jak chcia\u0142 kompozytor – niezwyk\u0142y efekt 216-punktowego surroundu. Na p\u0142ycie tego nie s\u0142ycha\u0107, jasna sprawa, ale brzmi ona i tak do\u015b\u0107 dobrze jak na tej miary problem akustyczny.<\/p>\n
Wbrew temu, co pisz\u0119 powy\u017cej, Chatham – je\u015bli kto\u015b go nie kojarzy – to minimalista. Nawet sam tak siebie klasyfikuje. Z\u0142o\u017cony z trzech cz\u0119\u015bci utw\u00f3r jest prosty. Hipnotyczny, miarowy „Part 1” (35 minut) wystawia nerwy s\u0142uchacza na pr\u00f3b\u0119. Za to \u015bwietna „dw\u00f3jka” (prawie 11 minut) przem\u00f3wi do wyobra\u017ani ludzi wychowanych na Godspeed You! Black Emperor i poka\u017ce, jakie \u017ar\u00f3d\u0142a ma ha\u0142a\u015bliwy, symfoniczny post-rock w ich wykonaniu. „Part 3” (22 minut, moja ulubiona) jest syntez\u0105 obu w\u0105tk\u00f3w z dodatkowym rytmem nabijanym na hi-hat i pi\u0119kn\u0105, subteln\u0105 prac\u0105 basu. Oczywi\u015bcie nie ma w tym metalu jako takiego, ale drony, kt\u00f3re tworz\u0105 poszczeg\u00f3lne grupy muzyk\u00f3w, spodoba\u0142yby si\u0119 muzykom Sleep czy Borisa. Niby nowojorski kompozytor robi\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej podobne rzeczy, ale z drugiej strony – ci wszyscy arty\u015bci ju\u017c od dawna dzia\u0142ali, gdy wyda\u0142 „A Crimson Grail”, wi\u0119c mo\u017ce jednak inspiracja dla tego utworu sz\u0142a w drug\u0105 stron\u0119?<\/p>\n
Jak dobrze p\u00f3jdzie, to spory fragment p\u0142yty nadamy jutro w Nokturnie. Szkoda tylko, \u017ce nie mo\u017cemy pokaza\u0107, jak to wygl\u0105da. Ale mo\u017ce kt\u00f3re\u015b z naszych zasobnych i kulturalnych miast \u015bci\u0105gn\u0119\u0142oby do siebie autora?<\/p>\n
W ka\u017cdym razie nie wiem, kto w Polityce” m\u00f3g\u0142by si\u0119 zaj\u0105\u0107 pisaniem o Rhysie Chathamie. I z tego wszystkiego ju\u017c si\u0119 tym zaj\u0105\u0142em sam. No jak to gdzie? Tutaj.<\/p>\n