{"id":35821,"date":"2022-12-13T10:50:43","date_gmt":"2022-12-13T09:50:43","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=35821"},"modified":"2022-12-13T11:05:03","modified_gmt":"2022-12-13T10:05:03","slug":"pozne-kulty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2022\/12\/13\/pozne-kulty\/","title":{"rendered":"P\u00f3\u017ane kulty"},"content":{"rendered":"<p>Zmar\u0142o dw\u00f3ch wybitnych kompozytor\u00f3w wychowanych na operach Verdiego. Pierwszy dorasta\u0142 w powojennym Berlinie Zachodnim, matka s\u0142ucha\u0142a muzyki powa\u017cnej. Drugi &#8211; w tradycyjnej rodzinie w\u0142oskich imigrant\u00f3w na Brooklynie. Sporo ich dzieli, ale \u0142\u0105czy kultowy status, staranne wykszta\u0142cenie i p\u00f3\u017ana popularno\u015b\u0107. Nawet informacje o ich \u015bmierci, kt\u00f3re nadesz\u0142y wczoraj, by\u0142y sp\u00f3\u017anione: <strong>Angelo Badalamenti<\/strong> (85 lat) tak naprawd\u0119 zmar\u0142 11 grudnia, wiadomo\u015b\u0107 roznie\u015bli po \u015bwiecie fani <em>Miasteczka Twin Peaks<\/em>, a potwierdzi\u0142a siostrzenica Frances, informuj\u0105c, \u017ce nie zna przyczyn \u015bmierci. O odej\u015bciu <strong>Manuela G\u00f6ttschinga<\/strong> (w wieku 70 lat) poinformowa\u0142a rodzina, z ponadtygodniowym po\u015blizgiem. Fani muzyki wczoraj ronili \u0142zy, ale \u015bwiat nie wstrzyma\u0142 oddechu, przypadkowy odbiorca tych informacji nie wiedzia\u0142by pewnie, kto zacz. A kto wie, czy i fani muzyki tak masowo rozpaczaliby po ich odej\u015bciu &#8211; w ko\u0144cu obaj swoje najwi\u0119ksze sukcesy odnie\u015bli w\u0142a\u015bciwie przez przypadek.\u00a0<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/e-eqgr_gn4k\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n<p><strong>Badalamenti<\/strong>, mimo \u015bwietnego przygotowania, przez lata by\u0142 ca\u0142kiem drugorz\u0119dnym autorem ilustracji muzycznych. Ka\u017cdy zna ju\u017c pewnie histori\u0119 tego, jak trafi\u0142 do filmowego zespo\u0142u wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Davida Lyncha: jako korepetytor wokalny Isabelli Rossellini podczas zdj\u0119\u0107 do <em>Blue Velvet<\/em>. Mia\u0142 wtedy 49 lat i \u017cadnych naprawd\u0119 spektakularnych filmowych sukces\u00f3w na koncie. Za to bardzo ciekawy epizod autora piosenek &#8211; jeszcze w latach 60., i to dla Niny Simone. W tej bran\u017cy w\u0142oskie pochodzenie nie by\u0142o szczeg\u00f3lnym atutem, wi\u0119c podpisywa\u0142 si\u0119 jako Andy Badale.<\/p>\n<p>Nic dziwnego wi\u0119c, \u017ce o jego anga\u017cu do filmu <em>Blue Velvet<\/em> (1986 r.) zadecydowa\u0142a piosenka. Mia\u0142 tylko przygotowa\u0107 Rossellini do wykonania <em>Song to the Siren<\/em> Tima Buckleya, ale re\u017cyser nie dosta\u0142 praw do kompozycji, zacz\u0119li wi\u0119c wsp\u00f3lnie z Badalamentim pisa\u0107 w\u0142asny utw\u00f3r &#8211; na wz\u00f3r klimatu tamtego, znanego wtedy oczywi\u015bcie przede wszystkim z wersji This Mortal Coil (najwyra\u017aniej obsesja Lyncha, kt\u00f3ry w ko\u0144cu uzyska\u0142 prawa do wykorzystania go, ale dopiero przy <em>Zagubionej autostradzie<\/em>). Tak powsta\u0142o <em>Mysteries of Love, <\/em>\u015bpiewane ostatecznie przez Julee Cruise. Tak te\u017c ukonstytuowa\u0142a si\u0119 sp\u00f3\u0142ka autorska &#8211; przez wiele lat Badalamenti by\u0142 etatowym autorem muzyki do film\u00f3w tego re\u017cysera i stworzy\u0142 w nich sw\u00f3j styl: pow\u015bci\u0105gliwy, melodyjny, mieszaj\u0105cy syntetyczne barwy z brzmieniami wibrafonu i delikatnie pulsuj\u0105cej sekcji rytmicznej, cz\u0119sto ju\u017c gdzie\u015b na pograniczu klubu jazzowego. Z oczywi\u015bcie najbardziej znanym tematem do <em>Miasteczka&#8230;<\/em>, nieodleg\u0142ym od rzeczy, kt\u00f3re robi\u0142 w tym czasie Andrzej Korzy\u0144ski (ca\u0142a muzyka z serialu zosta\u0142a swego czasu ograna tyle razy w audycjach Tomka Beksi\u0144skiego, \u017ce wytworzy\u0142a sobie w Polsce osobny kult), ale te\u017c wybitnym soundtrackiem do <em>Prostej historii<\/em>. Filmu stworzonego przez Lyncha zupe\u0142nie poza jego g\u0142\u00f3wn\u0105 estetyk\u0105 i zarazem moim ulubionym w ca\u0142ej jego tw\u00f3rczo\u015bci.\u00a0<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, Badalamentiego rozchwytywano po pierwszych sukcesach u boku Lyncha &#8211; ale by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie honory zwi\u0105zane ze scen\u0105 muzyczn\u0105. Pisa\u0142 dla Marianne Faithfull, aran\u017cowa\u0142 dla Pet Shop Boys, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Orbitalem. Dosta\u0142 Grammy, ale nigdy Oscara &#8211; nie mia\u0142 nawet nominacji do tej nagrody. Nie by\u0142 to wi\u0119c sukces w pe\u0142ni mainstreamowy, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o kino.\u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n<iframe style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/track\/4MfrKRT9jwsFcfYPXHSHbz?utm_source=generator\" width=\"100%\" height=\"352\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n\n\n\n<iframe style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/track\/56Ud36fzE3jZxQ20mzBZoG?utm_source=generator\" width=\"100%\" height=\"352\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/dXTGN_St-ho\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n<p>Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce powi\u0105zanie tych dw\u00f3ch nazwisk wygl\u0105da na ekwilibrystyk\u0119, ale po\u0142\u0105cze\u0144 jest wi\u0119cej, ni\u017c mo\u017cna by si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107. Poza tym, \u017ce Badalamentiego doceni\u0142a scena klubowa (wspomniany ju\u017c Orbital), mia\u0142 na koncie tak\u017ce wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pionierem elektroniki, Jeanem-Jacquesem Perreyem. Ich wsp\u00f3lny utw\u00f3r <em>E.V.A.<\/em> bywa\u0142 regularnie samplowany tak\u017ce przez artyst\u00f3w hiphopowych (cho\u0107by przez Gang Starr w <a href=\"https:\/\/youtu.be\/qAjAdM25KHE\">tej kompozycji<\/a>). Ale ma\u0142o kto kojarzy go dzi\u015b z Badalamentim. Pod\u0105\u017camy najcz\u0119\u015bciej stereotypow\u0105 klasyfikacj\u0105 jednego motywu z jednego serialu.\u00a0<\/p>\n<p>Podobnie z <strong>Manuelem G\u00f6ttschingiem<\/strong>. By\u0142 w pierwszej kolejno\u015bci jednym z animator\u00f3w sceny krautrockowej, za\u0142o\u017cycielem Ash Ra Tempel, hipisowskim eksperymentatorem i uczestnikiem owianych legend\u0105 sesji Cosmic Jokers, przed kt\u00f3rymi wszyscy muzycy mieli za\u017cywa\u0107 narkotyki. Psychodelia w ka\u017cdym znaczeniu. Nagra\u0142 te\u017c album <em>Seven Up<\/em> z Timothym Learym &#8211; wa\u017cny muzyczny \u015blad opowie\u015bci tego ostatniego o halucynogenach. Pr\u00f3bowa\u0142 wreszcie przek\u0142ada\u0107 pomys\u0142y ameryka\u0144skich minimalist\u00f3w na warsztat rockowy &#8211; st\u0105d kapitalne, transowe <em>Inventions for Electric Guitar<\/em> (szerzej opisywa\u0142em je <a href=\"https:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/2012\/03\/09\/slodkie-szesnastki\/\">tutaj<\/a>). Nagrany samodzielnie album, kt\u00f3ry stanowi\u0142 drug\u0105, bardziej psychodeliczn\u0105 stron\u0119 eksperyment\u00f3w ze studyjnymi efektami Frippa i Eno. I wreszcie <em>New Age of Earth<\/em> &#8211; nieco bardziej liryczna wersja proto-ambientu, analogiczna do pr\u00f3b Steve&#8217;a Hillage&#8217;a, ale wyprzedzaj\u0105ca jego <em>Rainbow Dome Musick<\/em>.\u00a0<\/p>\n<p>Tyle \u017ce &#8211; troch\u0119 jak z Badalamentim &#8211;\u00a0 G\u00f6ttsching w tym najbardziej masowym uj\u0119ciu pozostanie autorem <em>E2-E4<\/em>, albumu, na kt\u00f3rym wykorzysta\u0142 upowszechnione na pocz\u0105tku lat 80. syntezatory i automaty perkusyjne, utwory zmiksowa\u0142 w jeden strumie\u0144 i stworzy\u0142 techno. Zupe\u0142nie, jak twierdzi\u0142, przypadkowo zyskuj\u0105c przydomek The G\u00f6ttfather.<br \/>Ta minimalistyczna, opieraj\u0105ca sw\u00f3j <em>flow<\/em> na bardzo subtelnych zmianach motyw\u00f3w i permutacji rytmicznych p\u0142yta dosta\u0142a w\u00a0 pierwszym momencie w Niemczech z\u0142e recenzje &#8211; oceniano j\u0105 jako wt\u00f3rn\u0105 wobec ca\u0142ej pot\u0119\u017cnej ju\u017c fali elektroniki ze szko\u0142y berli\u0144skiej. Ale w latach 90., odkryta na nowo przez brytyjsk\u0105 scen\u0119 muzyczn\u0105 i wsparta opowie\u015bci\u0105 o wizjonerskich projektach G\u00f6ttschinga z lat 70. opisanych przez Juliana Cope&#8217;a na kartach ksi\u0105\u017cki <em>Krautrocksampler<\/em>, doczeka\u0142a si\u0119 nowej kariery, ju\u017c poza kr\u0119giem el-muzyki &#8211; na scenie techno. Po 41 latach od nagrania wypada stwierdzi\u0107, \u017ce nie zestarza\u0142a si\u0119 ani troch\u0119. Co ciekawe, ca\u0142a sesja nagraniowa &#8211; b\u0119d\u0105ca efektem improwizacji, w r\u00f3wnym stopniu co ten opisany w filmowej migawce proces pisania tematu Laury Palmer przez Badalamentiego &#8211; odby\u0142a si\u0119 dok\u0142adnie 12 grudnia. C\u00f3\u017c, wczoraj te\u017c by\u0142 12 grudnia.\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ys0HyevZpQg\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/dFe9UG7MDZc\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zmar\u0142o dw\u00f3ch wybitnych kompozytor\u00f3w wychowanych na operach Verdiego. Pierwszy dorasta\u0142 w powojennym Berlinie Zachodnim, matka s\u0142ucha\u0142a muzyki powa\u017cnej. Drugi &#8211; w tradycyjnej rodzinie w\u0142oskich imigrant\u00f3w na Brooklynie. Sporo ich dzieli, ale \u0142\u0105czy kultowy status, staranne wykszta\u0142cenie i p\u00f3\u017ana popularno\u015b\u0107. Nawet informacje o ich \u015bmierci, kt\u00f3re nadesz\u0142y wczoraj, by\u0142y sp\u00f3\u017anione: Angelo Badalamenti (85 lat) tak naprawd\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35828,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[595],"tags":[5585,944],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35821"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35821"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35849,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35821\/revisions\/35849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}