
{"id":36254,"date":"2023-01-24T08:48:07","date_gmt":"2023-01-24T07:48:07","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=36254"},"modified":"2023-01-24T08:59:36","modified_gmt":"2023-01-24T07:59:36","slug":"polskie-diably","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2023\/01\/24\/polskie-diably\/","title":{"rendered":"Andrzej, Andrzej, Andrzej i Andrzej"},"content":{"rendered":"<p><em>Diab\u0142a<\/em> Andrzeja \u017bu\u0142awskiego &#8211; jak dla mnie jeden z najlepszych polskich film\u00f3w w og\u00f3le &#8211; odczyta\u0142em jako alegori\u0119 tego, jak w tragedii rodzi si\u0119 narodowe szale\u0144stwo. Cho\u0107 interpretowano go tak\u017ce jako przeno\u015bni\u0119 Marca &#8217;68. I zakazano w Polsce, odk\u0142adaj\u0105c na p\u00f3\u0142k\u0119 na czas do\u015b\u0107 rekordowy &#8211; oficjalnej premiery doczeka\u0142 si\u0119 kilkana\u015bcie lat po nakr\u0119ceniu (powsta\u0142 w roku 1972). Ale niezale\u017cnie od tego, jak kto podchodzi do filmu &#8211; dla niekt\u00f3rych b\u0119dzie po prostu krwawym horrorem &#8211; muzyka, zapiecz\u0119towana przez cenzur\u0119 na d\u0142ugie lata razem z filmem, jest dok\u0142adnie tym powodem, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do renesansu zainteresowania <strong>Andrzejem Korzy\u0144skim<\/strong> w ostatniej dekadzie jego \u017cycia. W ca\u0142ym procesie od\u015bwie\u017cania przez fonografi\u0119 zagubionego dorobku Korzy\u0144skiego (kt\u00f3ry <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/1530061,1,krete-sciezki-ojca-franka-kimono.read\">opisywa\u0142em 11 lat temu w POLITYCE<\/a>)<em> Diabe\u0142<\/em> jest dok\u0142adnie momentem zero. Wtedy to do Andrzeja Korzy\u0144skiego, autora muzyki do filmu Andrzeja \u017bu\u0142awskiego wyprodukowanego przez nowo utworzone studio &#8222;X&#8221; kierowane przez Andrzeja Wajd\u0119, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 czwarty Andrzej: Andy Votel z Finders Keepers. I zapyta\u0142 o muzyk\u0119 z <em>Diab\u0142a<\/em>.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/4T7345mq7LA\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n<p>Andy Votel, kt\u00f3rego z Korzy\u0144skim skontaktowa\u0142 kilkana\u015bcie lat temu filmoznawca Daniel Bird, pyta\u0142 z miejsca o <em>Diab\u0142a<\/em>. Reszt\u0119, owszem, zna\u0142 i ceni\u0142, chcia\u0142 te\u017c podpisa\u0107 kontrakt z kompozytorem i wydawa\u0107 seri\u0119 nagra\u0144 (kt\u00f3re w czasach PRL nie wychodzi\u0142y na p\u0142ytach, ale o tym ju\u017c nieraz wspomina\u0142em), \u017ceby &#8211; jak pisa\u0142 we wk\u0142adce do muzyki z <em>Op\u0119tania<\/em> &#8211; <em>przywr\u00f3ci\u0107 Korzy\u0144skiemu zas\u0142u\u017cony status reprezentanta czo\u0142\u00f3wki kompozytor\u00f3w filmowych ze wschodniej Europy, obok Krzysztofa Komedy, Jana Hammera czy Zdenka Liski<\/em>. Ale <em>Diabe\u0142<\/em> interesowa\u0142 go przede wszystkim &#8211; jako soundtrack kultowy i zagubiony. Wyszed\u0142 wprawdzie w Kanadzie i Meksyku na nielegalnych kasetach, kt\u00f3re zawiera\u0142y materia\u0142 zgrywany z kopii filmowej (i podpisany jako &#8222;Andrzej Kerzynski&#8221;), ale Votel chcia\u0142 to zrobi\u0107 porz\u0105dnie. Bird podpowiada\u0142, \u017ce orygina\u0142 gdzie\u015b tam jest, najpewniej w budynkach na Che\u0142mskiej, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 niegdy\u015b siedziba Zespo\u0142u Filmowego &#8222;X&#8221;.\u00a0<\/p>\n<p>Muzyka z <em>Diab\u0142a <\/em>mia\u0142a w za\u0142o\u017ceniu opowiada\u0107 szale\u0144stwo filmu i ten warunek spe\u0142ni\u0142a. Psychodeliczna, mroczna, inspirowana rockiem, ale w spos\u00f3b bardziej niedos\u0142owny ni\u017c inne \u00f3wczesne soundtracki, no i wype\u0142niona te\u017c wychodz\u0105cymi poza t\u0119 tradycj\u0119 partiami perkusji, smyczk\u00f3w i sekcji d\u0119tej, nie bardzo si\u0119 zestarza\u0142a, cho\u0107 w wywiadzie, kt\u00f3ry z nim robi\u0142em, Korzy\u0144ski narzeka\u0142 swego czasu na jej realizacj\u0119 techniczn\u0105. Opowiada\u0142 te\u017c, \u017ce cho\u0107 s\u0142ycha\u0107 w niej analogie ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia, nie powstawa\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z t\u0105 instytucj\u0105. &#8211; <em>By\u0107 mo\u017ce Votel nie zdawa\u0142 sobie sprawy, \u017ce muzyka do <\/em>Diab\u0142a <em>zrobiona by\u0142a w tak prymitywny spos\u00f3b, na zasadzie zwolnie\u0144 ta\u015bmy i puszczania od ty\u0142u. Ale efekt by\u0142 rzeczywi\u015bcie du\u017cy \u2013 ludzie kulili si\u0119 w kinie, gdy lecia\u0142a z ekranu. By\u0142y w tym tr\u0105by jerycho\u0144skie, brzmienia piekielne, infrad\u017awi\u0119ki. Na czym to polega\u0142o? My\u015bmy nie zwalniali nagranego normalnie utworu, tylko ten utw\u00f3r by\u0142 grany nieco szybciej i troch\u0119 wy\u017cej, w zwi\u0105zku z czym kiedy zosta\u0142 zwolniony, nie by\u0142o wra\u017cenia zdeformowanego d\u017awi\u0119ku, za to uzyskiwa\u0142 te monstrualne niskie tony, jakich normalnie w muzyce si\u0119 nie tworzy. Sam do tego doszed\u0142em, a zawsze mnie ci\u0105gn\u0119\u0142o do eksperymentowania<\/em>.<\/p>\n<p>Korzy\u0144ski jako wykszta\u0142cony kompozytor zna\u0142 oczywi\u015bcie metody pracy tw\u00f3rc\u00f3w awangardowych w SEPR. <em>&#8211; Oni te\u017c stosowali wtedy w gruncie rzeczy bardzo prost\u0105 metod\u0119. Zwalniali, przyspieszali i puszczali od ty\u0142u ta\u015bm\u0119. Ja robi\u0142em to samo, ale na studyjnym magnetofonie. Jak wiadomo, by\u0142y trzy pr\u0119dko\u015bci: 9, 19 i 38 cm\/s.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Diabe\u0142<\/em> nagrywany by\u0142 z udzia\u0142em m.in. zmar\u0142ego niedawno, wybitnego gitarzysty Winicjusza Chr\u00f3sta. Gra tu kr\u00f3tkie, cz\u0119sto blues-rockowe ornamenty, ale momentami brzmi niczym gitarzy\u015bci krautrockowi. Cz\u0119\u015b\u0107 motyw\u00f3w &#8211; jak cho\u0107by <em>Rope Him To The Horse<\/em> &#8211; mog\u0142aby z powodzeniem trafi\u0107 na sesje grupy Can. To jeden z najbli\u017cszych punkt\u00f3w odniesienia dla brzmienia <em>Diab\u0142a<\/em>. Cho\u0107 s\u0142ycha\u0107 tu te\u017c zapowiedzi p\u00f3\u017aniejszych filmowych pomys\u0142\u00f3w Korzy\u0144skiego &#8211; g\u0142\u0119bokich brzmie\u0144 basowych wykorzystywanych u Wajdy i we <em>W pustyni i w puszy<\/em>, fascynacje Morricone (drumla w <em>Through the Door<\/em>), a nawet strz\u0119pki charakterystycznych dla Korzy\u0144skiego lirycznych melodii. W tym eksperymentalnym tyglu formuj\u0105 si\u0119 elementy j\u0119zyka, kt\u00f3rego kompozytor b\u0119dzie u\u017cywa\u0142 przez wiele lat i kt\u00f3ry znamy cho\u0107by ze wznowie\u0144 GAD Records &#8211; firmy, kt\u00f3ra podj\u0119\u0142a w Polsce publikacj\u0119 archiwum Korzy\u0144skiego, wykonuj\u0105c tytaniczn\u0105 prac\u0119 i docieraj\u0105c tak\u017ce do ta\u015bm z <em>Diab\u0142em<\/em>. Tyle \u017ce te, moc\u0105 dziejowej sprawiedliwo\u015bci, mia\u0142y trafi\u0107 do Votela. Tak zamkn\u0105\u0142 si\u0119 proces poszukiwa\u0144 bodaj najbardziej kultowego i zmitologizowanego soundtracku do polskiego filmu, jaki kiedykolwiek powsta\u0142. <a href=\"https:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/2022\/04\/18\/doroslismy-w-swiecie-korzynskiego\/\">Nie doczeka\u0142 tego wydawnictwa<\/a>, niestety, sam bohater. Ale s\u0142uchany po tych wszystkich latach &#8211; tak\u017ce w formie dodatk\u00f3w opublikowanych przez Finders Keepers osobno jako <em>The Devil Tapes<\/em> &#8211; <em>Diabe\u0142<\/em> spe\u0142nia oczekiwania.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n<p><strong>ANDRZEJ KORZY\u0143SKI <em>Diabe\u0142<\/em><\/strong>, Finders Keepers 2023\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe style=\"border: 0; width: 350px; height: 470px;\" src=\"https:\/\/bandcamp.com\/EmbeddedPlayer\/album=2672658012\/size=large\/bgcol=ffffff\/linkcol=0687f5\/tracklist=false\/transparent=true\/\" seamless=\"\"><a href=\"https:\/\/finderskeepersrecords.bandcamp.com\/album\/diabe\">Diabe\u0142 by Andrzej Korzy\u0144ski<\/a><\/iframe>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diab\u0142a Andrzeja \u017bu\u0142awskiego &#8211; jak dla mnie jeden z najlepszych polskich film\u00f3w w og\u00f3le &#8211; odczyta\u0142em jako alegori\u0119 tego, jak w tragedii rodzi si\u0119 narodowe szale\u0144stwo. Cho\u0107 interpretowano go tak\u017ce jako przeno\u015bni\u0119 Marca &#8217;68. I zakazano w Polsce, odk\u0142adaj\u0105c na p\u00f3\u0142k\u0119 na czas do\u015b\u0107 rekordowy &#8211; oficjalnej premiery doczeka\u0142 si\u0119 kilkana\u015bcie lat po nakr\u0119ceniu (powsta\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36257,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[537,3,13,120,3319,444,3309,4009,4993,633,5601,634],"tags":[1124,5646,5647],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36254"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36254"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36271,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36254\/revisions\/36271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}