{"id":36773,"date":"2023-02-23T14:13:00","date_gmt":"2023-02-23T13:13:00","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=36773"},"modified":"2023-02-23T14:32:22","modified_gmt":"2023-02-23T13:32:22","slug":"polska-atlanta-czy-moze-polski-dave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2023\/02\/23\/polska-atlanta-czy-moze-polski-dave\/","title":{"rendered":"Polska &#8222;Atlanta&#8221; czy mo\u017ce polski &#8222;Dave&#8221;?"},"content":{"rendered":"<p>Nawet nie zapraszam do dyskusji na temat tego, czy <em>Atlanta<\/em> jest w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce najlepszych seriali, jakie kiedykolwiek napisano. Z akcentem na <em>napisano<\/em>, bo to serial, w kt\u00f3rym wida\u0107 sztuk\u0119 prowadzenia narracji w wersji ca\u0142kiem tradycyjnej i niezak\u0142\u00f3conej wodotryskami. I nawet nie zaczynam dyskusji na temat tego, \u017ce <em>Dave<\/em> (r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pny w Disney+) jest innym, troch\u0119 bledszym wariantem tego samego pomys\u0142u: jest raper, jest jego dziwny przyjaciel i jest jego z trudem nad\u0105\u017caj\u0105cy za rzeczywisto\u015bci\u0105 mened\u017cer. Z nieco inaczej roz\u0142o\u017conymi akcentami, bardziej bia\u0142\u0105 obsad\u0105 i odmiennym typem rapera: bia\u0142ym, za to lirycznie \u015bmia\u0142ym na granicy ekshibicjonizmu. Co do polskiej <em>Atlanty<\/em>, licz\u0119 nie\u015bmia\u0142o na to, \u017ce sprawdzi si\u0119 wizja z <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/2202318,1,1988-dla-polityki-dobry-stol-mikserski-musi-byc.read\">ostatnich linijek mojej rozmowy<\/a> z paszportowym laureatem 1988. Bardzo bym sobie tego \u017cyczy\u0142, bo polski rap, przy odpowiednio zdystansowanym podej\u015bciu, mo\u017ce tu by\u0107 nie mniej inspiruj\u0105cy ni\u017c ten ameryka\u0144ski. Zreszt\u0105 wiadomo: rapu &#8211; tak zupe\u0142nie teoretycznie &#8211; mog\u0142oby w <em>Atlancie<\/em> nie by\u0107, to taki paradoks dobrze napisanego scenariusza, w kt\u00f3rym rapuj\u0105cego bohatera widzimy prawie zawsze tu\u017c przed wej\u015bciem na scen\u0119 albo tu\u017c po zej\u015bciu z niej. I by\u0107 mo\u017ce w tej polskiej, je\u015bli kiedykolwiek powstanie, te\u017c nie b\u0119dzie. Za to uwa\u017cam, \u017ce bohaterem polskiego <em>Dave&#8217;a<\/em> musia\u0142by by\u0107 raper. To ju\u017c rzecz nie od unikni\u0119cia. I s\u0142uchaj\u0105c nowej p\u0142yty, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 jutro, u\u015bwiadomi\u0142em sobie nawet, kto m\u00f3g\u0142by by\u0107 lokalnym wzorcem dla tego bohatera.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/pRlzEDooJbk\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie z towarzysz\u0105cej wpisowi miniatury ok\u0142adki <em>Ostatniego s\u0142owa<\/em> <strong>Afro Kolektywu<\/strong> (p\u0142yty w ca\u0142o\u015bci dost\u0119pnej od jutra) dobrze ju\u017c wiecie, kogo mam na my\u015bli. Gdyby mi powiedzieli, \u017ce posta\u0107 Dave&#8217;a zaprojektowano po lekturze tekst\u00f3w Legendarnego Afrojaxa &#8211; uwierzy\u0142bym. Szczeg\u00f3lnie tych tekst\u00f3w z p\u0142yt solowych, chocia\u017c wracaj\u0105cy po d\u0142u\u017cszej przerwie na czele swojego Kolektywu lider, ju\u017c od progu witaj\u0105cy si\u0119 z nami jako <em>stuletni stulejarz<\/em>, przekonuje, \u017ce cho\u0107by sk\u0142ady by\u0142y inne, to podmiot liryczny jest wci\u0105\u017c ten sam.\u00a0<\/p>\n<p>Przez 24 lata od debiutu p\u0142ytowego Afro Kolektywu zmieni\u0142o si\u0119 du\u017co. Wyros\u0142o kilka modnych fal polskiego rapu, zmieni\u0142y si\u0119 tematy, j\u0119zyk i produkcja. A zesp\u00f3\u0142 Afrojaxa, kt\u00f3ry kiedy\u015b robi\u0142 wra\u017cenie leciuchnej zgrywy, okazuje si\u0119 czym\u015b zupe\u0142nie innym ni\u017c si\u0119 wydawa\u0142 na pocz\u0105tku wieku &#8211; nie tyle pastiszem, fajnym niszowym \u017cartem, co raczej kluczowym ogniwem w historii nurtu: jednym z pierwszych w tej bran\u017cy sk\u0142ad\u00f3w proponuj\u0105cych muzyk\u0119 gran\u0105 przez \u017cywych instrumentalist\u00f3w, na dodatek stawiaj\u0105cym pomost mi\u0119dzy hip hopem a scen\u0105 alternatywn\u0105. Nie chc\u0119 ju\u017c snu\u0107 por\u00f3wna\u0144 z opisywanym w poniedzia\u0142ek Os\u0105, bo cho\u0107 temat sam si\u0119 ci\u015bnie na usta, a terminarze premier panowie maj\u0105 ci\u0105gle zsynchronizowane, to ten problem ju\u017c omawia\u0142em <a href=\"https:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/2021\/06\/02\/starosc-vs-mlodosc\/\">p\u00f3\u0142tora roku temu<\/a>. W ka\u017cdym razie po reaktywacji dalej du\u017co z tej dawnej finezji i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci s\u0142ycha\u0107, szczeg\u00f3lnie w partiach Micha\u0142a Szturomskiego i Mi\u0142osza Wo\u015bko, muzyk\u00f3w maj\u0105cych przecie\u017c ca\u0142e swoje szerokie \u015bwiaty poza Kolektywem, uwag\u0119 zwracaj\u0105 i sporo zmieniaj\u0105 tu r\u00f3wnie\u017c partie wokalne Basi Derlak, a go\u015bci (Jerzy Mazzoll!) nie brakuje.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>Afrojax to prawdopodobnie ostatni raper, kt\u00f3rego dobrze zrozumiej\u0105 ludzie dorastaj\u0105cy w g\u0142\u0119bokim PRL-u, za to m\u0142odsi mog\u0105 potrzebowa\u0107 wskaz\u00f3wek. Przekonuj\u0105 o tym tematyka i emocje takich nagra\u0144 jak <em>Polonez do pocz\u0105tkuj\u0105cych<\/em> czy <em>Krw z krwi<\/em>, ale te\u017c ogl\u0105d rzeczywisto\u015bci w innych: <em>Otaczaj\u0105 nas symbole \/ Tkwi\u0105 w betonach, zieleniach \/ Niezbyt s\u0105 zadowolone \/ Bo coraz wi\u0119kszy syf si\u0119 na nich zbiera<\/em> &#8211; s\u0142yszymy w <em>S\u0142odki Jezu<\/em>. Nie chodzi tu tylko o rodzaj refleksji, coraz powa\u017cniejszej, ale te\u017c o to, \u017ce te jego opowie\u015bci s\u0105 stale naszpikowane retrospekcjami &#8211; by\u0142y nimi ju\u017c gdy rapowa\u0142 o sobie jako nastoletnim m\u0142okosie, wracaj\u0105 dzi\u015b, kiedy opowiada o o dzieci\u0119cym okrucie\u0144stwie (<em>Dzieci to nie ludzie<\/em>). Jest w tej opowie\u015bci oczywi\u015bcie jasny odno\u015bnik do pe\u0142nych przemocy lat 90., kt\u00f3re w ka\u017cdej chwili mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107. Dzi\u015b emocje w ludziach i chaos na \u015bwiecie wydaj\u0105 si\u0119 st\u0142umione, ale nauczyli\u015bmy si\u0119 ju\u017c te\u017c, \u017ce nie jest to stan wieczny.\u00a0 \u00a0<\/p>\n<p>No i jeszcze jedno bardziej staro- ni\u017c m\u0142odostulejarskie przyzwyczajenie: mimo stale obecnych mocnych akcent\u00f3w i grubia\u0144skiej metaforyki teksty Afrojaxa maj\u0105 (najbli\u017cej \u0141ony, co niespecjalnie dziwi &#8211; i bli\u017cszy na tej p\u0142ycie do tego stopnia, \u017ce panowie mogliby jaki\u015b musical o latach 90. wyrapowa\u0107 na dwa g\u0142osy; przy rytmice <em>Poloneza&#8230;<\/em> mo\u017cna snu\u0107 nawet analogie muzyczne) rytm do\u015b\u0107 literacki, a przy tym zawsze form\u0119 i puent\u0119. To jeden z tych przypadk\u00f3w, kiedy starczy\u0142oby materii zar\u00f3wno muzycznej, jak i lirycznej, \u017ceby odbiera\u0107 jedno i drugie osobno. Tylko efekt ko\u0144cowy, bez wzgl\u0119du na ten grubo ciosany dowcip, jest jak zawsze mocno przygn\u0119biaj\u0105cy. Na <em>Ostatnim s\u0142owie<\/em> jeszcze bardziej ni\u017c wcze\u015bniej to odarcie z beztroski nie pozostaje te\u017c bez wp\u0142ywu na odbi\u00f3r strony muzycznej albumu &#8211; jest w niej jaka\u015b wewn\u0119trzna sprzeczno\u015b\u0107, co\u015b lekkiego i ci\u0119\u017ckiego zarazem, to p\u0119kniecie czasem wr\u0119cz uwiera jak same teksty lidera. A g\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl prowadzi tu w\u0142a\u015bciwie &#8211; a\u017c do tej najog\u00f3lniejszej puenty &#8211; ca\u0142a struktura p\u0142yty. I o ile pod wzgl\u0119dem stylu bli\u017cej do<em> Dave&#8217;a<\/em>, to na tym og\u00f3lniejszym planie bardziej ju\u017c <em>Atlanta<\/em>.<\/p>\n<p><strong>AFRO KOLEKTYW <em>Ostatnie s\u0142owo<\/em><\/strong>, Thin Man 2023\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/album\/5sSW7S65zlatJYDIenPTUK?utm_source=generator\" width=\"100%\" height=\"352\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nawet nie zapraszam do dyskusji na temat tego, czy Atlanta jest w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce najlepszych seriali, jakie kiedykolwiek napisano. Z akcentem na napisano, bo to serial, w kt\u00f3rym wida\u0107 sztuk\u0119 prowadzenia narracji w wersji ca\u0142kiem tradycyjnej i niezak\u0142\u00f3conej wodotryskami. I nawet nie zaczynam dyskusji na temat tego, \u017ce Dave (r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pny w Disney+) jest innym, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36774,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,312,120,3319,444,107,3309,4009,3666,5601],"tags":[5663,5572,5664],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36773"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36781,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36773\/revisions\/36781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}