{"id":40875,"date":"2023-11-22T11:44:33","date_gmt":"2023-11-22T10:44:33","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=40875"},"modified":"2023-11-22T11:51:51","modified_gmt":"2023-11-22T10:51:51","slug":"muzyka-matematyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2023\/11\/22\/muzyka-matematyki\/","title":{"rendered":"Muzyka matematyki"},"content":{"rendered":"<p>Muzyka jest wyj\u0105tkow\u0105 form\u0105 matematyki. Tylko od kilku dni nieco trudniej znale\u017a\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra nam to odpowiednio wyt\u0142umaczy. Zmar\u0142a w\u0142a\u015bnie w wieku 75 lat <strong>Catherine Christer Hennix<\/strong>, szwedzka matematyczka, filozofka i kompozytorka. Dla historii minimalizmu &#8211; posta\u0107 wa\u017cna, cho\u0107by i drugoplanowa. Wychowana w skandynawskim \u015brodowisku jazzowym, ale zafascynowana muzyk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, pod koniec lat 60. trafi\u0142a na kr\u00f3tko do Nowego Jorku (jeszcze jako Christer Hennix, tu mamy histori\u0119 transp\u0142ciowo\u015bci troch\u0119 analogiczn\u0105 do Wendy Carlos) pod skrzyd\u0142a La Monte Younga, z kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej pracowa\u0142a w sztokholmskim studiu EMS. Prze\u017cy\u0142a fascynacj\u0119 muzyk\u0105 Wschodu &#8211; za po\u015brednictwem Terry&#8217;ego Rileya pozna\u0142a si\u0119 z mistrzem ragi Pandit Pran Nathem, a b\u0119d\u0105c jego uczennic\u0105, ko\u0144czy\u0142a jednocze\u015bnie studia matematyczne. Z czasem zacz\u0119\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 jedno z drugim: zafascynowana strojem tanpury, pracowa\u0142a nad matematyczn\u0105 teori\u0105 tego instrumentu &#8211; to w praktyce jej dzie\u0142o \u017cycia, zwie\u0144czone zaprezentowanym na MaerzMusik (2017 r.), a w tym roku wydanym na p\u0142ycie utworem <em>Solo for Tamburium<\/em>, w kt\u00f3rym zarejestrowane brzmienia tanpury zamieni\u0142a w rodzaj instrumentu elektronicznego, tworz\u0105c na nim skomplikowan\u0105 pod wzgl\u0119dem faktury, pot\u0119\u017cn\u0105 i pi\u0119kn\u0105 form\u0119 dronow\u0105. Muzyczn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Hennix szersza publiczno\u015b\u0107 pozna\u0142a dopiero po latach &#8211; 34 lata trzeba by\u0142o czeka\u0107 na publikacj\u0119 utworu <em>The Electric Harpsichord<\/em> (1976 r.), <a href=\"https:\/\/chacinski.wordpress.com\/2011\/01\/15\/8-wynalazkow-roku-2010\/\">wydanego w ko\u0144cu<\/a> przez wytw\u00f3rni\u0119 Die Schachtel i dedykowanego Pran Nathowi. Wkr\u00f3tce posypa\u0142y si\u0119 kolejne wydawnictwa, m.in. <em>Selected Early Keyboard Works<\/em>, kt\u00f3re <a href=\"https:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/2018\/09\/18\/moja-pierwsza-noc-z-rhodesem\/\">opisywa\u0142em na Polifonii<\/a>. Oraz wspania\u0142e p\u0142yty wsp\u00f3\u0142tworzonej przez kompozytork\u0119 formacji Chora(s)san Time-Court Mirage.\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/eXxobmct4xY?si=Xisk6rssTp7Sgszu\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n\n\n<p>Kariera kompozytorska Hennix d\u0142ugo toczy\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bciwie na drugim planie jej kariery akademickiej. By\u0142a przez lata wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 Aleksandra Jesienina-Wolpina, rosyjskiego matematyka (i poety), dysydenta, tw\u00f3rcy ultraintuicjonizmu. W ko\u0144cu za t\u0119 prac\u0119 naukow\u0105 &#8211; prowadzon\u0105 przez lata w Ameryce &#8211; otrzymali wsp\u00f3lnie Centenary Prize Fellow Award. Z czasem, ju\u017c po powrocie do Europy (mieszka\u0142a w latach 90. w Amsterdamie, a p\u00f3\u017aniej w Berlinie), poch\u0142on\u0119\u0142a j\u0105 stworzona na \u0142onie fizyki teoretycznej koncepcja strun, kt\u00f3ra w naturalny spos\u00f3b &#8211; poprzez opisanie \u015bwiata jako wiecznie drgaj\u0105cych, wibruj\u0105cych cz\u0105stek &#8211; wi\u0105\u017ce nauk\u0119 z muzyk\u0105. Trudno sobie wyobrazi\u0107 lepsz\u0105 ilustracj\u0119 dla tej teorii ni\u017c wiecznie rozedrgane, rozwibrowane kompozycje Hennix &#8211; jedyne w swoim rodzaju, nawet na tle ca\u0142ego nurtu minimal music. Cho\u0107 bliskie z pewno\u015bci\u0105 niekt\u00f3rym utworom Rileya.<\/p>\n<p>Hennix, zafascynowana pod koniec \u017cycia r\u00f3wnie\u017c muzyk\u0105 \u015bwiata arabskiego (ze wskazaniem na makam, kt\u00f3ry &#8211; podobnie jak tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wielu minimalist\u00f3w &#8211; odbiega od stroju r\u00f3wnomiernie temperowanego), przesz\u0142a nawet na islam, a na koniec wyprowadzi\u0142a si\u0119 do Stambu\u0142u. Tam zmar\u0142a 19 listopada, cho\u0107 w sieci informacja o jej \u015bmierci pojawi\u0142a si\u0119 dopiero wczoraj, poda\u0142a j\u0105 przygotowuj\u0105ca ostatnie reedycje nagra\u0144 Szwedki <a href=\"https:\/\/mailchi.mp\/blankforms\/catherine-christer-hennix-1948-2023\">wytw\u00f3rnia Blank Forms<\/a>. Pozostaje nam jako po\u017cegnanie opublikowane ledwie we wrze\u015bniu br. <em>Solo for Tamburium<\/em>, kt\u00f3re brzmi, jak gdyby kto\u015b przygotowa\u0142 80-minutowe, rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 dramaturgicznie intro do popularnego, mocno inspirowanego minimal music utworu <em>Baba O&#8217;Riley<\/em>, tyle \u017ce po jego przes\u0142uchaniu nikomu nie b\u0119dzie si\u0119 ju\u017c chcia\u0142o w\u0142\u0105cza\u0107 The Who.\u00a0<\/p>\n\n\n<iframe style=\"border: 0; width: 100%; height: 120px;\" src=\"https:\/\/bandcamp.com\/EmbeddedPlayer\/album=2769786032\/size=large\/bgcol=ffffff\/linkcol=0687f5\/tracklist=false\/artwork=small\/transparent=true\/\" seamless><a href=\"https:\/\/blankformseditions.bandcamp.com\/album\/solo-for-tamburium\">Solo for Tamburium by Catherine Christer Hennix<\/a><\/iframe>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muzyka jest wyj\u0105tkow\u0105 form\u0105 matematyki. Tylko od kilku dni nieco trudniej znale\u017a\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra nam to odpowiednio wyt\u0142umaczy. Zmar\u0142a w\u0142a\u015bnie w wieku 75 lat Catherine Christer Hennix, szwedzka matematyczka, filozofka i kompozytorka. Dla historii minimalizmu &#8211; posta\u0107 wa\u017cna, cho\u0107by i drugoplanowa. Wychowana w skandynawskim \u015brodowisku jazzowym, ale zafascynowana muzyk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, pod koniec lat 60. trafi\u0142a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40878,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[595],"tags":[3697],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40875"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40881,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40875\/revisions\/40881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}