{"id":47147,"date":"2025-05-16T12:49:02","date_gmt":"2025-05-16T10:49:02","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/?p=47147"},"modified":"2025-05-19T13:41:03","modified_gmt":"2025-05-19T11:41:03","slug":"jak-zarobic-na-klasyce-poezji-i-jeszcze-ja-poprawic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2025\/05\/16\/jak-zarobic-na-klasyce-poezji-i-jeszcze-ja-poprawic\/","title":{"rendered":"Jak zarobi\u0107 na klasyce poezji i jeszcze j\u0105 poprawi\u0107"},"content":{"rendered":"

Zwykle w pi\u0105tki le\u017c\u0119 z\u0142amany ci\u0119\u017carem i liczb\u0105 premier p\u0142ytowych. Ten jest pod tym wzgl\u0119dem nieco l\u017cejszy. Oferta jest skromniejsza, jak gdyby du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 wykonawc\u00f3w postanowi\u0142a zej\u015b\u0107 z linii strza\u0142u (coraz bardziej) globalnego wydarzenia, jakim jest Konkursu Piosenki Eurowizji. Zostali ci z nieco bardziej niszowym lub w miar\u0119 pewnym repertuarem. St\u0105d skok w bok i kilka s\u0142\u00f3w o najnowszym albumie Sanah, kt\u00f3ry jest zarazem drugim tomem jej „poezyj”, czyli gwiazdorskich piosenkowych wersji lektur szkolnych z zakresu polskiej liryki.\u00a0 Czy my\u015blicie, \u017ce Kazimierz Przerwa-Tetmajer spodziewa\u0142by si\u0119, \u017ce jego tekst na pami\u0119\u0107 zna\u0107 b\u0119d\u0105 miliony?<\/em> – \u015bmia\u0142o pytaj\u0105 wydawcy, zapowiadaj\u0105c ten fenomen. Troch\u0119 nie doceniaj\u0105c tego, \u017ce miliony musia\u0142y te wiersze czyta\u0107 na surowo, zanim inne miliony dosta\u0142y je w postaci przemielonej w lekkostrawn\u0105 piosenkow\u0105 formu\u0142\u0119. Mo\u017cna i dalej tym tropem: gdyby\u017c Adam Mickiewicz zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce kto\u015b kiedy\u015b wprowadzi do streamingu Inwokacj\u0119! Bo jasne, \u017ce Czes\u0142aw Mi\u0142osz swoj\u0105 Piosenk\u0119<\/em> sk\u0142ada\u0142 z my\u015bl\u0105 nie o Noblu, tylko o tym, \u017ce kiedy\u015b przyjdzie Sanah i da jej zasi\u0119gi. Pozornie jest to win-win. Dla nich wszystkich promocja zza grobu, dla sztabu polskiej wokalistki \u015brodki do \u017cycia, bo materia\u0142 w wi\u0119kszo\u015bci w domenie publicznej, a dla widowni – kaganek o\u015bwiaty. Tylko \u017ce diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n\n\n

Wchodzimy w t\u0119 opowie\u015b\u0107 w spos\u00f3b znacz\u0105cy: Eviva l’arte!<\/em> Przerwy-Tetmajera. Arty\u015bci sukcesu (Krzysztof Zalewski na drugim mikrofonie, b\u0142yszczy zreszt\u0105 dykcj\u0105) \u015bpiewaj\u0105 o artystach, kt\u00f3rym cz\u0119sto na chleb braknie suchy<\/em>. I w mocnej, krzykliwej partii na tle przebojowej produkcji muzycznej wykonuj\u0105 ten protest odrzuconych przeciwko spasionemu mieszcza\u0144stwu, nie czuj\u0105c – zaczynam my\u015ble\u0107 – wewn\u0119trznej sprzeczno\u015bci. Nie chodzi tu bowiem o zrozumienie, o g\u0142\u0119bok\u0105 interpretacj\u0119 ani o wyczucie publiczno\u015bci. Wr\u0119cz przeciwnie. Mam wra\u017cenie, \u017ce kto\u015b, kto uk\u0142ada\u0142 te duety i wybiera\u0142 utwory, bawi\u0142 si\u0119 czasem karykaturalnym doborem element\u00f3w. Trudno sobie bowiem wyobrazi\u0107, \u017ce producent czy realizator nie t\u0142umili \u015bmiechu w re\u017cyserce, \u0142\u0105cz\u0105c Sanah z Grzegorzem Skawi\u0144skim w Litwo! Ojczyzno moja!<\/em> („dodajmy tu ch\u00f3r m\u0119ski w prawos\u0142awnym stylu” – chcia\u0142oby si\u0119 zasymulowa\u0107 dialogi), albo proponuj\u0105c Elegi\u0119 o… [ch\u0142opcu polskim]<\/em> Baczy\u0144skiego duetowi Sanah-Bajor. S\u0105 granice niestosowno\u015bci w zamienianiu rozpaczy w chwytliwe refreny, ale ich przekraczanie te\u017c mo\u017ce by\u0107 na sw\u00f3j spos\u00f3b fascynuj\u0105ce.\u00a0 \u00a0<\/p>\n

S\u0105 tu przeb\u0142yski. Dobrze brzmi Kocha\u0142am Pana<\/em> Osieckiej z Ann\u0105 Mari\u0105 Jopek – jedno z najbardziej zaskakuj\u0105cych (kiedy ostatnio s\u0142yszeli\u015bcie Jopek?) i najbardziej trafionych wykona\u0144 na ca\u0142ym albumie. Prawdopodobnie dlatego, \u017ce tekst pisa\u0142a poetka piosenki. W Ofelii<\/em> (Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej) mamy rzadki przyk\u0142ad my\u015blenia minimalistycznego, kt\u00f3ry zawita\u0142 wraz z do\u015bwiadczon\u0105 w interpretacjach klasyki Nosowsk\u0105. Atmosfer\u0119 psuje Jesieni\u0105<\/em> Konopnickiej z udzia\u0142em Zespo\u0142u Pie\u015bni i Ta\u0144ca Mazowsze. To brawurowy pokaz tego, jak mo\u017cna paroma poci\u0105gni\u0119ciami hebli w studiu nagraniowym cofn\u0105\u0107 my\u015blenie o ludowo\u015bci w muzyce o jakie\u015b 40 lat.\u00a0<\/span><\/p>\n

Najciekawsze jest jednak to, co dzieje si\u0119 w warstwie edycji. Bo owszem – kanon polskiej liryki, kt\u00f3rego promocj\u0119 zawdzi\u0119czamy jak wiadomo temu muzycznemu przedsi\u0119wzi\u0119ciu, trafi\u0142 tu pod opiek\u0119 redakcyjn a i zosta\u0142 poprawiony. Tytu\u0142owe Dwoje ludzie\u0144k\u00f3w<\/em> Le\u015bmiana dzi\u0119ki zamianie kolejno\u015bci zwrotek dostaje now\u0105 chronologi\u0119, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce kochankowie pr\u00f3buj\u0105 utrzyma\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 na tamtym \u015bwiecie jeszcze zanim si\u0119 dowiemy o tym, \u017ce w og\u00f3le zmarli. Podobn\u0105 poprawk\u0119 mamy w Maju 1939<\/em> Ginczanki. Tu nie zmienia to sensu ca\u0142o\u015bci, s\u0105 za to drobiazgi. O ile w\u015br\u00f3d znak\u00f3w wojny poetka widzia\u0142a Komet\u0119, or\u0119dzia, mowy<\/em>, o tyle Sanah poprawia: Komendy, or\u0119dzia, mowy<\/em>. I rusycyzmem – poza polsk\u0105 poprawno\u015bci\u0105 – usprawnia rytm orygina\u0142u: Nie, nie mi\u0142osna, a wojenna!<\/em> Co ciekawe, Mela Koteluk poradzi\u0142a sobie ju\u017c bez „a” w kolejnej zwrotce. U Mi\u0142osza w Piosence<\/em> wracaj\u0105 swobodne przestawki. Czasem przydatne, tutaj niekonieczne.<\/span><\/p>\n

U Mickiewicza wa\u017cna i fundamentalna korekta: zaczyna\u0107 si\u0119 powinno od Panno \u015bwi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy\/ <\/em>I w Ostrej \u015bwiecisz Bramie!<\/em> Dopiero p\u00f3\u017aniej wklejamy pocz\u0105tek, bo to dobry refren, a na kto ci\u0119 straci\u0142<\/em> lepiej wchodzi dramatyczne solo Skawy. Przerzutnie Mickiewicza trzeba zignorowa\u0107 (w tych interpretacjach lec\u0105 zreszt\u0105 wszystkie, tu si\u0119 deklamuje wersy osobno), za to do wtr\u0119tu wieszcza w nawiasach mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107, kiedy ju\u017c s\u0142uchacz zapomni, do czego ten nawias si\u0119 odnosi\u0142. <\/span>Zawsze mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to remiks, albo \u017ce to zr\u0119czna pr\u00f3ba ratowania starego w nowych czasach. Cho\u0107 oczywi\u015bcie <\/span>przypomina mi to troch\u0119 logik\u0119, w my\u015bl kt\u00f3rej wykup od starszej osoby z problemami finansowymi praw do mieszkania w zamian za do\u017cywotnie wsparcie jest modelowym przyk\u0142adem dobros\u0105siedzkiej pomocy. Jest to logika pozycji i s\u0142awy, przyznaj\u0119, do\u015b\u0107 rozpowszechniona. Wprawdzie my zarabiamy, ale to wam pomagamy. My inkasujemy, ale to was promujemy.\u00a0 \u00a0<\/p>\n

SANAH Dwoje ludzie\u0144k\u00f3w<\/em><\/strong>, Magic Records 2025\u00a0<\/p>\n\n\n