{"id":4739,"date":"2013-05-29T18:16:56","date_gmt":"2013-05-29T16:16:56","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=4739"},"modified":"2013-05-30T02:08:24","modified_gmt":"2013-05-30T00:08:24","slug":"kwiaty-dla-zlodzieja-60-lat-johna-oswalda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2013\/05\/29\/kwiaty-dla-zlodzieja-60-lat-johna-oswalda\/","title":{"rendered":"Kwiaty dla z\u0142odzieja: John Oswald"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"285\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/QWmTUse-sv8\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Jutro 60 lat ko\u0144czy <strong>John Oswald<\/strong>. Je\u015bli nie wiecie, kto to taki, a nie czytali\u015bcie tekstu w najnowszej &#8222;Polityce&#8221;, spiesz\u0119 przypomnie\u0107: kompozytor nielegalny. Najs\u0142ynniejsza p\u0142yta z jego utworami \u201ePlunderphonic\u201d wydana w roku 1989 zosta\u0142a natychmiast prawnie wycofana z dystrybucji, a ca\u0142\u0105 reszt\u0119 nak\u0142adu zniszczono. Dlatego mo\u017cecie go nie zna\u0107. Cho\u0107 z drugiej strony, je\u015bli dotarli\u015bcie na t\u0119 stron\u0119, znaczy to, \u017ce macie dost\u0119p do Internetu, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c do wszystkich pl\u0105drofonicznych utwor\u00f3w Kanadyjczyka, kt\u00f3re mo\u017cna bez wi\u0119kszego trudu znale\u017a\u0107 w sieci &#8211; trzeba tylko wiedzie\u0107, <a href=\"http:\/\/www.plunderphonics.com\/\">na co klikn\u0105\u0107<\/a>. To mo\u017ce teraz kto\u015b z Pa\u0144stwa chcia\u0142by zapyta\u0107, czym\u017ce jest ta pl\u0105drofonia?<!--more--><\/p>\n<p>Najkr\u00f3cej to uj\u0105\u0107 tak: pisanie utwor\u00f3w w taki spos\u00f3b, by wykorzysta\u0107 tylko fragmenty ju\u017c istniej\u0105cych utwor\u00f3w. Do tego tak, \u017ceby zachowa\u0107 ich rozpoznawalno\u015b\u0107, no i z podaniem \u017ar\u00f3d\u0142a. John Oswald nie chowa\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 metod\u0105 tw\u00f3rcz\u0105, gdy wydawa\u0142 kluczowe dla pl\u0105drofonii (ang. plunderphonics) pozycje zmontowane z nagra\u0144 tak znanych wykonawc\u00f3w jak The Beatles, Elvis Presley, Dolly Parton, Led Zeppelin, Metallica czy James Brown. Przeciwnie, opisywa\u0142, co z nimi zrobi\u0142 i dlaczego. \u017be wrzaski i onomatopeje u Browna, ameryka\u0144ski kaznodzieja pod\u0142o\u017cony pod &#8222;szata\u0144skie&#8221; brzmienia Led Zeppelin, \u017ce zdeformowana p\u0142ciowo\u015b\u0107 Dolly Parton w zwolnionym tempie &#8222;Pretender&#8221; i tak dalej. W dodatku nie wzi\u0105\u0142 za oryginaln\u0105 p\u0142yt\u0119 &#8222;Plunderphonic&#8221;, wyt\u0142oczy\u0142 j\u0105 w jedynie 1000 egzemplarzy. Ale w niczym go to nie uchroni\u0142o przed d\u0142ugimi r\u0119kami prawnik\u00f3w. Pierwsi zameldowali si\u0119 ci najdro\u017csi, od Michaela Jacksona. No i musia\u0142 odda\u0107 nak\u0142ad na przemia\u0142. Werdykt brzmia\u0142: album narusza prawa autorskie i nie wolno go rozpowszechnia\u0107.  <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"285\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/f5cB9tA1O7M\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Wi\u0119cej o historii Oswalda i nowych form przetwarzania w\u0105tk\u00f3w w bie\u017c\u0105cej papierowej &#8222;Polityce&#8221;. Nie chc\u0119 samemu sobie odbiera\u0107 chleba. Ale nie chc\u0119 te\u017c pozostawia\u0107 Czytelnik\u00f3w tego bloga z go\u0142ymi r\u0119kami. Dlatego przytocz\u0119 zapis mailowej rozmowy, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o mi si\u0119 odby\u0107 z jutrzejszym jubilatem.<\/p>\n<p>Najpierw zapyta\u0142em o dwie okr\u0105g\u0142e rocznice, kt\u00f3re przypad\u0142y na ten rok &#8211; jego 60-tk\u0119 i 25-lecie oryginalnej EP-ki &#8222;Plunderphonics&#8221;, tej wydanej jeszcze przed omawianym wy\u017cej &#8222;Plunderphonic&#8221; z Michaelem Jacksonem i cia\u0142em go\u0142ej modelki na <a href=\"http:\/\/www.drawger.com\/kroninger\/shows\/0862698927.jpg\">ok\u0142adce<\/a>. No i jak ma zamiar \u015bwi\u0119towa\u0107.<\/p>\n<p><em>\u017byj\u0119 w kulturze, dla kt\u00f3rej norm\u0105 jest wr\u0119czanie prezent\u00f3w i sk\u0142adanie \u017cycze\u0144 jubilatowi &#8211; odbiorca w\u0142a\u015bciwie nie musi nic robi\u0107 poza obecno\u015bci\u0105 w danym czasie i przestrzeni, gdyby komu\u015b si\u0119 zachcia\u0142o urz\u0105dzi\u0107 mu przyj\u0119cie-niespodziank\u0119. Cho\u0107 kilka projekt\u00f3w oczywi\u015bcie jest w fazie przygotowa\u0144&#8230;<\/em><\/p>\n<p>Czy mo\u017cna si\u0119 w takim razie spodziewa\u0107 czego\u015b o pl\u0105drofonicznym charakterze?<\/p>\n<p><em>Powoli przygotowuj\u0119 do wydania dwie kolejne wersje &#8222;prePlexure&#8221;: na p\u0142ycie CD i w plikach. W przygotowaniu s\u0105 tak\u017ce dokumentacje moich prac z cyklu Rascali Klepitoire, pracy siostrzanej w stosunku do pl\u0105drofonii. W tej chwili edytuj\u0119 wideo z Glennem Gouldem wykonuj\u0105cym moj\u0105 kompozycj\u0119 &#8222;invaria&#8221;, kt\u00f3ra zarazem ma aspekt pl\u0105drofoniczny w warstwie wizualnej, jak r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy do Rascali Klepitoire, bo mo\u017cna j\u0105 wykonywa\u0107.<\/em><\/p>\n<p>Jakiego sprz\u0119tu u\u017cywa\u0142 John Oswald podczas pracy nad p\u0142ytami pl\u0105drofonicznymi (by\u0142y jeszcze kolejne: album &#8222;Grayfolded&#8221; po\u015bwi\u0119cony utworom Grateful Dead oraz &#8222;sElekTrax&#8221; ze zmiksowanymi utworami z katalogu wytw\u00f3rni Elektra)?<\/p>\n<p><em>Najpierw, od 1969 roku m\u00f3j sprz\u0119t stanowi\u0142y gramofony, jedno- i dwu\u015bladowe magnetofony szpulowe i kasetowe. Potem by\u0142 okres przej\u015bciowy &#8211; pojawi\u0142 si\u0119 sampler, w kt\u00f3rego pami\u0119ci mo\u017cna by\u0142o zapisa\u0107 do 10 sekund d\u017awi\u0119ku stereo, sterowany z komputera. Oba urz\u0105dzenia trafi\u0142y do mojego studia w po\u0142owie lat 80., razem z odtwarzaczem CD. Ci\u0105gle jednak u\u017cywa\u0142em tak\u017ce ta\u015bmy. CD &#8222;sElekTrax&#8221; (1990) by\u0142 pierwszym projektem zrealizowanym w ca\u0142o\u015bci na komputerze. Proces trwa\u0142 dwa tygodnie, od dnia, gdy zamontowa\u0142em ca\u0142y system. Pierwszego dnia przerazi\u0142em si\u0119, \u017ce pope\u0142ni\u0142em straszny b\u0142\u0105d, wydaj\u0105c na ten sprz\u0119t du\u017ce pieni\u0105dze, ale ju\u017c nast\u0119pnego dnia szybko\u015b\u0107 edycji materia\u0142u wzros\u0142a i ca\u0142y proces by\u0142 lepiej zorganizowany &#8211; od tej metody nie by\u0142o ju\u017c powrotu.<\/em><\/p>\n<p>Czy kiedykolwiek po tych nagraniach dla Elektry i grupy Grateful Dead kto\u015b zwraca\u0142 si\u0119 do niego z propozycj\u0105 stworzenia pl\u0105drofonicznego materia\u0142u na zam\u00f3wienie?<\/p>\n<p><em>Bior\u0105c pod uwag\u0119 sukces sprzeda\u017cowy i dobre recenzje albumu &#8222;Grayfolded&#8221; mo\u017ce si\u0119 to wyda\u0107 dziwne, ale strumie\u0144 propozycji nie pop\u0142yn\u0105\u0142. A uda\u0142o mi si\u0119 zrealizowa\u0107 rzecz chwalon\u0105, szczeg\u00f3lnie poza kr\u0119gami fan\u00f3w, z utwor\u00f3w zespo\u0142u, kt\u00f3rego studyjne prace bywa\u0142y raczej bagatelizowane. Ale &#8222;GF&#8221; nie by\u0142o dok\u0142adnym odbiciem mojej wcze\u015bniejszej stylistyki, a to, co jest najbardziej poszukiwane, to moim zdaniem stylistyczna przewidywalno\u015b\u0107 i powtarzanie tego samego stylu.<\/em><\/p>\n<p>Ale by\u0142y jakie\u015b oferty, kt\u00f3rych realizacji odm\u00f3wi\u0142?<\/p>\n<p><em>Owszem, by\u0142 jeden zesp\u00f3\u0142 z du\u017cej wytw\u00f3rni, kt\u00f3ry poszukiwa\u0142 psychodelicznego brzmienia w stylu Grateful Dead, tymczasem sam chcia\u0142em zaproponowa\u0107 co\u015b bardziej wyj\u0105tkowego, wi\u0119c odm\u00f3wi\u0142em. Z\u0142o\u017cyli\u015bmy te\u017c propozycj\u0119 spadkobiercom The Beatles stworzenia czego\u015b w oparciu o katalog tej grupy, ale szczeg\u00f3lnie Yoko by\u0142a niech\u0119tna.<br \/>\nW po\u0142owie lat 90. do klubu w Toronto, gdzie gra\u0142em, przyjecha\u0142 David Bowie, wcze\u015bniej dzwoni\u0105c, \u017ce chcia\u0142by mnie pos\u0142ucha\u0107. Ale wykonawca przede mn\u0105 gra\u0142 ca\u0142e wieki, zanudzaj\u0105c publiczno\u015b\u0107 (ja w tym czasie mia\u0142em mn\u00f3stwo czasu, by obmy\u015bli\u0107, co m\u00f3g\u0142bym zaproponowa\u0107 Bowiemu, gdyby zaproponowa\u0142 mi pl\u0105drofoniczny projekt ze swoim udzia\u0142em), \u017ce nasz go\u015b\u0107 opu\u015bci\u0142 sal\u0119 przed ko\u0144cem imprezy, nawet nie podchodz\u0105c, by si\u0119 przywita\u0107. I ju\u017c nigdy go nie spotka\u0142em.<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"375\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/ZGjJcnx5nk8\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Zdaje si\u0119, \u017ce przysz\u0142y nieco lepsze czasy, gdy dyskutuje si\u0119 przynajmniej o zmianach w prawie autorskim &#8211; zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 Oswaldowi, pytaj\u0105c go, czy przypadkiem dlatego nie odszed\u0142 ostatnio od pl\u0105drofonii. <\/p>\n<p><em>Prawo autorskie nigdy nie wp\u0142ywa\u0142o na moj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Mia\u0142o tylko wp\u0142yw na decyzje dotycz\u0105ce sposob\u00f3w dystrybuowania mojej muzyki.<\/em><\/p>\n<p>Lawrence Lessig w ksi\u0105\u017cce &#8222;Remix&#8221; (jednej z wa\u017cniejszych ostatnio pozycji po\u015bwi\u0119conych nowej wizji tw\u00f3rczo\u015bci prze\u0142amuj\u0105cej prawne bariery) daje przyk\u0142ady artyst\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 mashupami (np. Gregga Gillisa, czyli Girl Talk)&#8230;<\/p>\n<p><em>Gillis jest \u015bwietny w tym co robi. Podoba mi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Jason For<strong>r<\/strong>est.<\/em><\/p>\n<p>&#8230;ale zapomina o nazwisku Johna Oswalda!<\/p>\n<p><em>Smutno mi to s\u0142ysze\u0107. <\/em><\/p>\n<p>Tu zapyta\u0142em Oswalda, czy ci\u0105gle \u015bledzi kolejnych artyst\u00f3w sceny mashupowej.<\/p>\n<p><em>Sporo ich si\u0119 narobi\u0142o. Techniki mashupu s\u0105 rodzajem podkategorii pl\u0105drofonii. Jest mn\u00f3stwo sposob\u00f3w przetwarzania muzyki. Zajmowa\u0142em si\u0119 te\u017c (wsp\u00f3lnie z innymi) tworzeniem mashup\u00f3w radiowych: na przyk\u0142ad nagrania terenowe z Pigmejami albo arie operowe na tle &#8222;Stack O\u2019 Tracks&#8221; The Beach Boys. To by\u0142o jeszcze we wczesnych latach 70. Wspania\u0142ym przyk\u0142adem wczesnego mashupu, by\u0107 mo\u017ce pionierskim w og\u00f3le, jest album &#8222;Tijuana Brass\/Public Enemy&#8221; Marka \u201aTrademark G\u2019 Gundersona, wydany ok. 1990 roku.<\/em><\/p>\n<p>A 2 Many DJ&#8217;s?<\/p>\n<p><em>Znani tez jako Soulwax? Podoba mi si\u0119 ich aplikacja iDevice. Trac\u0119 zainteresowanie wieloma z takich artyst\u00f3w, gdy s\u0105 mocno przywi\u0105zani do nurt\u00f3w disco lub techno, uwi\u0105zani schematem tanecznym &#8211; loopy to nuda. <\/em><\/p>\n<p>A s\u0142ynny &#8222;Grey Album&#8221; Danger Mouse&#8217;a?<\/p>\n<p><em>Nu\u017c\u0105cy i monotonny. Szary.<\/em><\/p>\n<p>Co w takim razie inspiruj\u0105cego, imponuj\u0105cego na tej scenie m\u00f3g\u0142by wymieni\u0107 John Oswald? (czyli moje ostatnie pytanie)<\/p>\n<p><em>Kutiman. Robi wci\u0105\u017c to samo, ale to jest dziedzina, kt\u00f3r\u0105 opanowa\u0142 i \u015bwietne jest to, \u017ce proponuje rodzaj pl\u0105drofonii, kt\u00f3ry nie jest uzale\u017cniony od wielkich nazwisk. Jest te\u017c ciekawy trend na przetwarzanie starych nagra\u0144 pop na tonacj\u0119 moll. Czysta pl\u0105drofonia. M\u00f3j ulubiony przyk\u0142ad to &#8222;Hey Jude&#8221; Olega Berga. Podoba mi si\u0119 te\u017c wszystko, co robi Wobbly.<\/em><\/p>\n<p>Dodajmy tylko, \u017ce w udost\u0119pnianiu nagra\u0144 Oswalda przez lata wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 inni pl\u0105drofonicy, grupa Negativland, dlatego na po\u017cegnanie jeszcze kwiatek dla nich. Inne kwiatki <a href=\"http:\/\/www.negativland.com\/news\/\">tutaj<\/a>. Przed Danger Mouse&#8217;em, Girl Talk i 2 Many DJ&#8217;s byli z\u0142odzieje w muzyce, w dodatku bardzo dobrze wykszta\u0142ceni, pomys\u0142owi i sprawni. 30 maja powinien zosta\u0107 uznany za ich \u015bwi\u0119to. <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"500\" height=\"375\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/LtyZMRJbLq8\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/plunderphonics.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/plunderphonics.jpg\" alt=\"\" title=\"plunderphonics\" width=\"140\" height=\"240\" class=\"alignleft size-full wp-image-4740\" srcset=\"\/polifonia\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/plunderphonics.jpg 280w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/plunderphonics-176x300.jpg 176w\" sizes=\"(max-width: 140px) 100vw, 140px\" \/><\/a><strong>JOHN OSWALD &#8222;69 Plunderphonics 96&#8221;<\/strong><br \/>\nSeeland 2001<br \/>\n<strong>Trzeba pos\u0142ucha\u0107:<\/strong> W ca\u0142o\u015bci oczywi\u015bcie, to kompilacja zbieraj\u0105ca wszystkie najwa\u017cniejsze pl\u0105drofoniczne prace Oswalda. Zosta\u0142a wydana w maju 2001 roku przez wytw\u00f3rni\u0119 Seeland (grupa Negativland), kt\u00f3ra &#8211; jak t\u0142umaczy Oswald na swojej stronie &#8211; ukrad\u0142a j\u0105 od oficyny Fony kierowanej przez samego artyst\u0119, a ca\u0142y pierwszy nak\u0142ad sprzedano w dwa dni. Mo\u017ce by\u0107 to sprytny wybieg (dzi\u0119ki temu nie trzeba niczego pali\u0107 ani mieli\u0107), ale tu i \u00f3wdzie mo\u017cna by\u0142o jeszcze p\u00f3\u017aniej ten album w fizycznej postaci znale\u017a\u0107. Ale jako posiadacz zapewniam: warto. Poni\u017cej tylko kr\u00f3tki fragment, niech wyb\u00f3r b\u0119dzie uk\u0142onem w stron\u0119 zmar\u0142ego niedawno Raya Manzarka.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"166\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=http%3A%2F%2Fapi.soundcloud.com%2Ftracks%2F42850108\"><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jutro 60 lat ko\u0144czy John Oswald. Je\u015bli nie wiecie, kto to taki, a nie czytali\u015bcie tekstu w najnowszej &#8222;Polityce&#8221;, spiesz\u0119 przypomnie\u0107: kompozytor nielegalny. Najs\u0142ynniejsza p\u0142yta z jego utworami \u201ePlunderphonic\u201d wydana w roku 1989 zosta\u0142a natychmiast prawnie wycofana z dystrybucji, a ca\u0142\u0105 reszt\u0119 nak\u0142adu zniszczono. Dlatego mo\u017cecie go nie zna\u0107. Cho\u0107 z drugiej strony, je\u015bli dotarli\u015bcie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4740,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31,3,120,32,629],"tags":[1405,1402,578,1407,1410,1408,1401,1399,1406,1400,1404,797,82,1411,1403,329,1409],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4739"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4739"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4748,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4739\/revisions\/4748"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}