{"id":6755,"date":"2014-09-24T14:48:43","date_gmt":"2014-09-24T12:48:43","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=6755"},"modified":"2021-01-04T21:23:52","modified_gmt":"2021-01-04T20:23:52","slug":"poszerzac-nie-zawezac-zapraszac-nie-wykluczac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2014\/09\/24\/poszerzac-nie-zawezac-zapraszac-nie-wykluczac\/","title":{"rendered":"Poszerza\u0107, nie zaw\u0119\u017ca\u0107. Zaprasza\u0107, nie wyklucza\u0107"},"content":{"rendered":"

W odwiecznym sporze: czysto\u015b\u0107 ludowej muzyki wiejskich muzykant\u00f3w kontra wielkie wymieszanie muzyki \u015bwiata jestem – i pewnie ju\u017c zawsze b\u0119d\u0119 – po stronie tego drugiego. Chocia\u017c marketingowego okre\u015blenia „muzyka \u015bwiata” nie lubi\u0119, to lepiej obejmuje pewne zjawisko zwi\u0105zane z przy\u0142\u0105czeniem do zachodniego obiegu kultury pewnych tradycyjnych zjawisk spoza wsp\u00f3\u0142czesnej kultury Zachodu. Zjawisk nieczystych z natury, bo przecie\u017c wiejscy muzykanci tam s\u0105 bardziej nara\u017ceni na wp\u0142yw zachodniej muzyki popularnej ni\u017c na odwr\u00f3t. Ca\u0142a fala wydawc\u00f3w egzotycznej muzyki rekrutuj\u0105cych si\u0119 spoza obiegu etnomuzykologicznego – w rodzaju Crammed Discs, Sublime Frequencies czy Awesome Tapes From Africa – zlikwidowa\u0142a resztki podzia\u0142\u00f3w na tej linii. Pierwszy numer pisma „M\/I” w nowej ods\u0142onie<\/a> opowiada m.in. w\u0142a\u015bnie historie zwi\u0105zane z odkrywaniem rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 muzyk\u0105 \u015bwiata, s\u0105 muzyk\u0105 ludowej tradycji, a zarazem wed\u0142ug standard\u00f3w kraj\u00f3w, gdzie je nagrywano, pozostaj\u0105 muzyk\u0105 popularn\u0105. Mamy dzi\u015b wreszcie pocz\u0105tek kieruj\u0105cego si\u0119 podobn\u0105 filozofi\u0105 warszawskiego Skrzy\u017cowania Kultur<\/a><\/strong>. Wieczorem zagra Hugh Masekela – legendarny tr\u0119bacz z RPA, kt\u00f3rego kariera dowodzi, \u017ce nic, co dzi\u015b rodzi si\u0119 jako brzmienie ludowe, nie pozostaje w oderwaniu od kultury popularnej. I pokazuje, \u017ce lepiej poszerza\u0107 spektrum gatunkowe ni\u017c je zaw\u0119\u017ca\u0107. Ale to jeszcze nie wszystko.<\/p>\n

Masekela – podobnie jak etiopski wokalista Mahmoud Ahmed (wyst\u0105pi na Skrzy\u017cowaniu w pi\u0105tek) – przypomina te\u017c, \u017ce wp\u0142ywy w obie strony przes\u0105czaj\u0105 si\u0119 tak d\u0142ugo, \u017ce warto je traktowa\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnej muzyce jako co\u015b zupe\u0142nie naturalnego. Mo\u017cna si\u0119 by\u0142o jeszcze podnieca\u0107 niezdrowo po Grammy dla Paula Simona za „Graceland”, mo\u017cna by\u0142o si\u0119 ekscytowa\u0107 powo\u0142aniem do \u017cycia Real World (kt\u00f3ra notabene \u015bwi\u0119tuje 25 lat<\/a>, podobnie jak Warp!), mo\u017cna by\u0142o si\u0119 jeszcze od biedy dziwi\u0107 sukcesem „Buena Visty…”, ale dzi\u015b wypada przyj\u0105\u0107, \u017ce w tym malej\u0105cym \u015bwiecie to chwilami r\u00f3wnie bardzo NASZA, co ich muzyka. Dlatego zreszt\u0105 beehy.pe<\/a> jest czym\u015b tak naturalnym. A dzisiejsza muzyka ludowa to na przyk\u0142ad hip-hop – przynajmniej w r\u00f3wnej mierze, co wiejscy muzykanci.<\/p>\n

Aby Ngana Diop<\/strong> pokazuje najdobitniej jak mo\u017cna, \u017ce podzia\u0142y nie istniej\u0105. Dobitnie, bo ekspresja tej zmar\u0142ej przed 17 laty raperki to melodklamacja z pogranicza krzyku. \u015awiadomie pisz\u0119 „raperki”, bo cho\u0107 senegalska wokalistka tworzy\u0142a muzyk\u0119 w miejscowym stylu taasu<\/em>, to rzecz jest niezwykle bliska – ale wcze\u015bniejsza – cho\u0107by brzmieniu nagra\u0144 Missy Elliott. Jak to opisuje niezmordowany wydawca Brian Shmikovitz (Awesome Tapes From Africa<\/a>), jest to r\u00f3wnie\u017c materia\u0142 rewolucyjny, bo Aby Ngana Diop po\u0142\u0105czy\u0142a ekspresj\u0119 taasu<\/em> z rytmik\u0105 mbalax<\/em>, innego przes\u0105czaj\u0105cego si\u0119 do Europy gatunku.<\/p>\n

P\u0142yta „Liital” z roku 1994, oryginalnie wydana na kasecie (na kasecie te\u017c wznowi\u0142 j\u0105 Shimkovitz kilka lat temu, teraz wydaje rzecz na winylu) i ocalona od zapomnienia, zostanie bez \u017cadnej bariery przyj\u0119ta przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w zachodniego hip-hopu. Bezceremonialne „dope shit” jest tu r\u00f3wnie uprawnion\u0105 reakcj\u0105 co zdziwione „a sk\u0105d to?”. Czytelne mog\u0105 by\u0107 nawet konteksty kulturowe: kiedy w utworze „Ndama” pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu wysamplowany odg\u0142os konia w galopie, to spokojnie mo\u017cna to skojarzy\u0107 z opowie\u015bci\u0105 o wy\u017cszych sferach – niekoniecznie z rodem kr\u00f3lewskim, do kt\u00f3rego bezpo\u015brednio odnosi si\u0119 Diop, ale w sumie i to przysz\u0142o mi szybko zrozumie\u0107. W podk\u0142adach s\u0105 b\u0119bny i Yamaha DX7, co w\u0142a\u015bciwie wydaje si\u0119 te\u017c zupe\u0142nie naturalnym instrumentarium dla rapu w latach 80. Na prze\u0142omie tamtej i kolejnej dekady artystka wyst\u0119powa\u0142a podobno – razem z grup\u0105 taneczn\u0105 – wykonuj\u0105c ten materia\u0142 na weselach. Czyli troch\u0119 Omar Souleyman (chcia\u0142em napisa\u0107 „w sp\u00f3dnicy”, ale subtelne r\u00f3\u017cnice w kulturze ubierania si\u0119 powoduj\u0105, \u017ce akurat Omar si\u0119 na tak\u0105 przeno\u015bni\u0119 nie za\u0142apuje), ale moim zdaniem z du\u017co wi\u0119kszym ci\u0119\u017carem gatunkowym. No i jak zwykle trudno odda\u0107 – na co zwraca uwag\u0119 opowiadaj\u0105ca we wk\u0142adce o tekstach Patricia Tang – subtelno\u015bci poczucia humoru, dystansu. O ile muzyk\u0119 przeczyta\u0107 \u0142atwo, to kontekst wymaga ju\u017c t\u0142umaczenia – w spos\u00f3b naturalny uznajemy tych wszystkich odkrywanych, odzyskiwanych po latach wykonawc\u00f3w za bardziej powa\u017cnych ni\u017c s\u0105 w rzeczywisto\u015bci. St\u0105d jeszcze takie imprezy jak Skrzy\u017cowanie Kultur czy takie wytw\u00f3rnie jak ATFA s\u0105 potrzebne – bardziej dla wyt\u0142umaczenia kontekstu ni\u017c samej muzyki.<\/p>\n

Z drugiej strony – tak sobie my\u015bl\u0119 – jak dobra musi by\u0107 ta p\u0142yta dla kogo\u015b, kto rzeczywi\u015bcie rozumie „kreatywno\u015b\u0107 w dziedzinie humoru”, o kt\u00f3rej wspomina ok\u0142adka wydawnictwa! Taasu <\/em>to w ko\u0144cu formu\u0142a wypracowana w Senegalu g\u0142\u00f3wnie przez kobiety i s\u0142u\u017c\u0105ca (tu zn\u00f3w skojarzenia z hip-hopem) bardzo cz\u0119sto wy\u015bmianiu kogo\u015b na po\u0142y improwizowanym tekstem. Ja s\u0142ucham tego zupe\u0142nie powa\u017cnie, jakbym odbiera\u0142 lekko podstarza\u0142\u0105 ciotk\u0119 wykrzykuj\u0105c\u0105 \u017cyciowe kazania jakim\u015b dzieciakom (melodia wokalnej frazy jest tu niezwykle natarczywa) na obezw\u0142adniaj\u0105cym transowym podk\u0142adzie b\u0119bn\u00f3w, a i tak jestem od paru tygodni pod totalnym wra\u017ceniem Aby Ngany Diop. Podobnych \u017cycz\u0119 s\u0142uchaczom Skrzy\u017cowania Kultur.<\/p>\n

\"aby_ngana\"<\/a>ABY NGANA DIOP „Liital”<\/strong>
\nOryg. 1994\/Awesome Tapes From Africa 2010-2014
\nTrzeba pos\u0142ucha\u0107: <\/strong>„Ngana”, „Ndadje”.<\/p>\n