{"id":7368,"date":"2015-01-23T09:10:41","date_gmt":"2015-01-23T08:10:41","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=7368"},"modified":"2015-01-25T18:31:41","modified_gmt":"2015-01-25T17:31:41","slug":"bjork-czyli-dlaczego-staje-sie-ostatecznie-niepotrzebny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2015\/01\/23\/bjork-czyli-dlaczego-staje-sie-ostatecznie-niepotrzebny\/","title":{"rendered":"Bj\u00f6rk, czyli dlaczego staj\u0119 si\u0119 ostatecznie niepotrzebny"},"content":{"rendered":"

Przed chwil\u0105 – telefonicznie, bo z ferii zimowych – nagra\u0142em kr\u00f3tki felieton dla radiowej Dw\u00f3jki o „albumach niespodziankach”. \u017be Beyonce, a potem D’Angelo, \u017ce wreszcie U2, a teraz ukazuj\u0105cy si\u0119 nagle (dzi\u015b!) nowy Aphex Twin, na kt\u00f3rego zreszt\u0105 bardzo licz\u0119, bo to efekt jego eksperyment\u00f3w ze sterownikami MIDI \u017cywych instrument\u00f3w, o czym par\u0119 lat m\u00f3wi\u0142 w rozmowie dla „Polityki”<\/a>. Zadowolony z wykonania zadania od\u0142o\u017cy\u0142em s\u0142uchawk\u0119, zajrza\u0142em do sieci, a tu czytam, \u017ce nowa p\u0142yta Bj\u00f6rk <\/strong>ju\u017c jest, udost\u0119pniona na iTunes zupe\u0142nie nagle, na dwa miesi\u0105ce przed zapowiadan\u0105 premier\u0105. Dziennikarze muzyczni od dawna \u0142atwo nie maj\u0105, o czym wspomina\u0142em tu par\u0119 razy, ale co\u015b takiego oznacza ju\u017c bicie si\u0119 ze \u015bcian\u0105.<\/p>\n

Mam ostatnio do\u015b\u0107 album\u00f3w niespodzianek. Tak samo, jak do\u015b\u0107 mia\u0142em \u015bcigania si\u0119 na wycieki kilka lat temu. Niespodziewane ujawnienie zawarto\u015bci p\u0142yty Bj\u00f6rk „Vulnicura” klientom jednej firmy dystrybucyjnej, czyli Apple, wydaje mi si\u0119 nie tyle reakcj\u0105 okradanej artystki, co raczej reakcj\u0105 artystki ubijaj\u0105cej interes przy okazji ujawnienia internetowego przecieku [UPDATE: album jest ju\u017c w innych serwisach, np. w Bleep<\/a>]. Pod\u0105\u017caniem za jak\u0105\u015b dziwn\u0105 mod\u0105, kolejnym gestem w stylu Beyonce, podobnie jak pod koniec zesz\u0142ego roku Madonna wystraszona rzekomym hackerskim w\u0142amem do jej komputera. Przyzwyczai\u0142em si\u0119, \u017ceby od Bj\u00f6rk oczekiwa\u0107 p\u0142yt o charakterze niejednorazowym, muzyki, kt\u00f3rej mo\u017cna b\u0119dzie pos\u0142ucha\u0107 i za rok, i za dziesi\u0119\u0107. Te dwa miesi\u0105ce niewiele zmieni\u0105, a przed wyciekami mo\u017cna si\u0119 zabezpiecza\u0107 lepiej, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by po\u017cegnalny album Pink Floyd. Cokolwiek m\u00f3wi\u0107 o samej muzyce, wydana zosta\u0142a bez podobnej nerwowo\u015bci. A mo\u017ce po prostu w Warnerze maj\u0105 lepsz\u0105 kontrol\u0119 nad wydawanymi p\u0142ytami ni\u017c w wi\u0119kszym od niego Universalu? <\/p>\n

Oczywi\u015bcie to, co si\u0119 dzieje, to mruganie okiem do publiczno\u015bci pt. „Damy wam now\u0105 p\u0142yt\u0119 z pomini\u0119ciem medi\u00f3w”, nie jest z mojej perspektywy niczym mi\u0142ym. Oznacza, \u017ce dziennikarstwo muzyczne, to samo zreszt\u0105, kt\u00f3re z Bj\u00f6rk zrobi\u0142o gwiazd\u0119 – bo bez wsparcia prasy brytyjskiej Islandka nie zrealizowa\u0142aby z pewno\u015bci\u0105 tego wszystkiego, co uda\u0142o jej si\u0119 zrobi\u0107 przez lata – staje si\u0119 coraz bardziej niepotrzebne. Ale poniewa\u017c opr\u00f3cz tego wci\u0105\u017c jeszcze s\u0142ucham muzyki dla przyjemno\u015bci, jako\u015b sobie z tym poradz\u0119. Kij ma jednak dwa ko\u0144ce. Z jednej strony – fajnie, bo demokratycznie. Z drugiej – cz\u0119sto byle jak. Old way<\/i>, czyli zapraszanie dziennikarzy na przedpremierowe ods\u0142uchy (zaliczy\u0142em taki w polskim Universalu ostatnio przy okazji „Volty”, jednej z najs\u0142abszych p\u0142yt Bj\u00f6rk), mia\u0142o w sobie jeszcze odrobin\u0119 szacunku dla materia\u0142u muzycznego. Delikwent siedzia\u0142, s\u0142ucha\u0142 i notowa\u0142, koncentruj\u0105c si\u0119 przynajmniej na tym, co dosta\u0142, bo czas by\u0142 ograniczony. New way<\/i> polega na tym, \u017ce materia\u0142 zostaje udost\u0119pniony w ostatniej chwili, byle jak i w byle jakich warunkach, na wy\u015bcigi ods\u0142uchany przez garstk\u0119 tych, kt\u00f3rzy jeszcze profesjonalnie uprawiaj\u0105 ten rodzaj dziennikarstwa. M\u00f3j ulubieniec Andy Gill zd\u0105\u017cy\u0142 wi\u0119c szybko skre\u015bli\u0107 par\u0119 s\u0142\u00f3w, do\u015b\u0107, przyznajmy, przypadkowych<\/a>. Z kolei w „Guardianie” opublikowali recenzj\u0119 z pierwszego ods\u0142uchu<\/a>, informuj\u0105c przy okazji, \u017ce s\u0142owo od Alexisa Petridisa „pojawi si\u0119 w czwartek”. Nie zd\u0105\u017cy\u0142em wi\u0119c nawet du\u017co poczyta\u0107, tym bardziej, \u017ce w g\u00f3rach sie\u0107 si\u0119 rwie, a dooko\u0142a muzyka zdecydowanie g\u00f3ralska. <\/p>\n

Bj\u00f6rk jest jednak zbyt powa\u017cnym przypadkiem, \u017ceby zupe\u0142nie przej\u015b\u0107 do porz\u0105dku dziennego nad muzyk\u0105, cho\u0107 wola\u0142bym z ni\u0105 obcowa\u0107 na innych zasadach. Przede wszystkim, „Vulnicura” stanowi stylistycznie nawet nie krok, tylko kilka krok\u00f3w wstecz. Nie uzna\u0142bym za zachodnimi kolegami, \u017ce od razu do lat 90., bo s\u0142ycha\u0107 na tym albumie do\u015bwiadczenia i „Selmasongs”, i „Medulli”, ale oczywi\u015bcie s\u0105 te\u017c liczne \u015blady „Vespertine” i wcze\u015bniejszych p\u0142yt. W stosunku do dyskusji na temat zaanga\u017cowania modnych dzi\u015b producent\u00f3w (Arca, The Haxan Cloak) rzecz brzmi zdecydowanie jak nagrywana pod mocne dyktando Bj\u00f6rk – obaj m\u0142odsi producenci s\u0105 traktowani do\u015b\u0107 instrumentalnie, jako dostarczyciele materia\u0142u d\u017awi\u0119kowego, przy czym w obu przypadkach nie on decyduje o charakterze utwor\u00f3w. Ten ostatni okre\u015bla spos\u00f3b budowania nastroju poprzez pe\u0142ne przestrzeni partie smyczk\u00f3w i pot\u0119\u017cne, a zarazem pe\u0142ne emocji wokale. Jedno i drugie jest tu domen\u0105 samej autorki p\u0142yty. Arca i The Haxan Cloak dostarczaj\u0105 odpowiednio rytmicznych i ambientowych naddatk\u00f3w, a ich praca wpi\u0119ta zosta\u0142a w ca\u0142\u0105 struktur\u0119 w spos\u00f3b bardzo konsekwentny. Nie widz\u0119 prostych skojarze\u0144 z FKA Twigs czy Kanye Westem, co znaczy, \u017ce p\u0142yta powsta\u0142a w interakcji mi\u0119dzy m\u0142odym Wenezuelczykiem a cz\u0142onkini\u0105 The Sugarcubes. Ca\u0142a \u015brodkowa seria utwor\u00f3w – od „Black Lake” po „Notget” – zdaje si\u0119 brzmie\u0107 wzorcowo, sp\u00f3jnie, ka\u017cdorazowo s\u0142ycha\u0107 tu ma\u0142y producencki twist zwi\u0105zany z osobami go\u015bci, a zarazem ca\u0142o\u015b\u0107 mie\u015bci si\u0119 jeszcze w szerokiej formule muzyki pop. Podobnie kolejny, \u015bwietnie stopniuj\u0105cy emocje „Atom Dance” z udzia\u0142em Antony’ego Hegarty’ego – nie wiem, czy nie najlepszy jak dot\u0105d przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy dwojgiem tych wokalist\u00f3w.<\/p>\n

Prawdziwy powr\u00f3t do lat 90., koniunkturalny, oczywisty i wywo\u0142any galopuj\u0105c\u0105 mod\u0105, brzmia\u0142by – jak si\u0119 wydaje – zdecydowanie inaczej. „Vulnicura” jest wi\u0119c bardzo pozytywnym zaskoczeniem. Nie jest wprawdzie p\u0142yt\u0105 tak zaskakuj\u0105c\u0105 i pe\u0142n\u0105 eksperyment\u00f3w jak naj\u015bmielsze pr\u00f3by autorki z pocz\u0105tk\u00f3w XXI wieku, ale te\u017c przynosi w tych uwznio\u015blonych aran\u017cacjach jak\u0105\u015b prawd\u0119 o drodze Islandki – drodze ku muzyce swobodnych pie\u015bni. Bo nie nazwa\u0142bym tych form piosenkami, jak Gill, raczej ju\u017c pie\u015bniami. W stylu do\u015b\u0107 swobodnym i bardzo narracyjnym, zmierzaj\u0105cym w kierunku elektronicznej odpowiedzi na takie cho\u0107by „Ys” Joanny Newsom. Albo na piosenki-opowie\u015bci Scotta Walkera. „Vulnicura” jest rzeczywi\u015bcie pod pewnymi wzgl\u0119dami odpowiedzi\u0105 na zesz\u0142oroczne „Soused” – wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z ciekawymi muzykami z innego pokolenia prowadzon\u0105 pod twarde dyktando liderki (w tamtym wypadku – lidera). Tyle \u017ce charakter tych partii wokalnych – i tekst\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 oczyszczeniem z emocji i lizaniem ran po ko\u0144cz\u0105cym si\u0119 zwi\u0105zku (w tym wypadku bardzo konkretnym – z artyst\u0105 wizualnym Matthew Barneyem) – nieco bardziej przypomina chwilami jakie\u015b nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 mantry. <\/p>\n

Nie znosz\u0119 sytuacji s\u0142uchania na wy\u015bcigi, ale jedno trzeba przyzna\u0107 islandzkiej wokalistce – odzyska\u0142a w\u0142a\u015bnie form\u0119 przynajmniej z okresu albumu „Medulla”, a przy tym stworzy\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107 bardziej sp\u00f3jn\u0105 i \u0142atwiejsz\u0105 w odbiorze. Pod tym ostatnim wzgl\u0119dem wracamy do etapu pocz\u0105tk\u00f3w zwi\u0105zku z Barneyem, czyli w\u0142a\u015bnie do naprawd\u0119 du\u017cego „Vespertine”. I je\u015bli czuj\u0119, \u017ce w tej sytuacji nic tu po mnie, to r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce o wyj\u0105tkowo\u015bci tej postaci napisano ju\u017c niema\u0142o i mo\u017ce rzeczywi\u015bcie dziennikarz jest niepotrzebny, a przyda si\u0119 raczej interpretator? Mo\u017ce dlatego inny z koleg\u00f3w po fachu, kt\u00f3rego darz\u0119 du\u017cym szacunkiem, Sasha Frere-Jones, przeszed\u0142 w\u0142a\u015bnie z „New Yorkera” do serwisu Genius.com? <\/p>\n

\"vulnicura\"<\/a>BJ\u00d6RK „Vulnicura”<\/strong>
\nOne Little Indian 2015
\nTrzeba pos\u0142ucha\u0107: „Stonemilker”, „Black Lake”, „Family”, „Notget”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed chwil\u0105 – telefonicznie, bo z ferii zimowych – nagra\u0142em kr\u00f3tki felieton dla radiowej Dw\u00f3jki o „albumach niespodziankach”. \u017be Beyonce, a potem D’Angelo, \u017ce wreszcie U2, a teraz ukazuj\u0105cy si\u0119 nagle (dzi\u015b!) nowy Aphex Twin, na kt\u00f3rego zreszt\u0105 bardzo licz\u0119, bo to efekt jego eksperyment\u00f3w ze sterownikami MIDI \u017cywych instrument\u00f3w, o czym par\u0119 lat m\u00f3wi\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7374,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,120,1,7,1923],"tags":[681],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7368"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7368"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7378,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7368\/revisions\/7378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}