Je\u015bli seriale ogl\u0105dacie, to by\u0107 mo\u017ce ju\u017c zauwa\u017cyli\u015bcie, \u017ce niedawna moda na lata 80. zostawi\u0142a w wielu z nich \u015blady. „The Americans” („Zaw\u00f3d: Amerykanin”) o radzieckich szpiegach, wpisuj\u0105cy si\u0119 w zimnowojenne nastroje, bezwzgl\u0119dnie eksploatuje przy tej okazji klimat epoki i robi to w spos\u00f3b inteligentniejszy, ni\u017c mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107 w telewizji. Jest za to plakat The Human League – z dzisiejszego punktu widzenia nawet zaskakuj\u0105cy, wtedy rzecz banalna – nad \u0142\u00f3\u017ckiem jednej z nastoletnich bohaterek. Jest odcinek z przyjemnie wracaj\u0105cym motywem Yaz – a\u017c zacz\u0105\u0142em z\u0142orzeczy\u0107, \u017ce to przecie\u017c stare dobre Yazoo, nie pami\u0119taj\u0105c, \u017ce w Ameryce duet mia\u0142 przecie\u017c prawne problemy i musia\u0142 zmieni\u0107 na tamten rynek nazw\u0119. Jest wreszcie kolejny epizod – z leitmotivem z A Flock of Seagulls, kt\u00f3rych musia\u0142em przypomnie\u0107 nawet swojej \u017conie, chocia\u017c powinna lata 80. pami\u0119ta\u0107 tak samo dobrze. Do tego pojawi\u0142 si\u0119 brytyjski serial „Fortitude”, gdzie lata 80. pojawiaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b bardziej dyskretny, ale r\u00f3wnie wa\u017cny. <\/p>\n
Akcja tego ostatniego, thrillera niepokoj\u0105co zmierzaj\u0105cego w kierunku „Archiwum X”, rozgrywa si\u0119 gdzie\u015b w okolicach Spitsbergenu. Fikcyjne Fortitude jest miejscem odludnym i momentami przera\u017caj\u0105cym, co nie\u017ale podkre\u015bla niebanalna muzyka – podnios\u0142e Wildbirds & Peacedrums w czo\u0142\u00f3wce, a dalej mocne, zaszumione \u015bciany d\u017awi\u0119ku Bena Frosta. Lata 80. przywo\u017c\u0105 ze sob\u0105 sami mieszka\u0144cy tego miejsca – mieszanina wyrzutk\u00f3w, my\u015bliwych i specjalist\u00f3w na kontraktach. Jest tu jedna knajpa, do kt\u00f3rej przyje\u017cd\u017ca w pewnym momencie did\u017cej, \u017ceby porozumie\u0107 si\u0119 z mi\u0119dzynarodow\u0105 publiczno\u015bci\u0105 \u0142atwo zrozumia\u0142ym i szeroko akceptowanym j\u0119zykiem „ejtis\u00f3w”. A jeden z g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, nauczyciel o wygl\u0105dzie psychopaty, ma jedn\u0105 wielk\u0105 pasj\u0119: zbiera winyle z muzyk\u0105 z lat 80.<\/p>\n
Troch\u0119 si\u0119 pewnie zestarza\u0142em i trudno mi si\u0119 pogodzi\u0107 z tym, \u017ce okres mojej inicjacji muzycznej sta\u0142 si\u0119 ju\u017c prehistori\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogrywa\u0107 jako motyw kulturowy. Ale z drugiej strony – fascynuj\u0105ce jest dla mnie to, \u017ce z biegiem czasu robi si\u0119 tego typu motyw\u00f3w wi\u0119cej, a nie mniej. I \u017ce uniwersalno\u015b\u0107 ery syntezatorowego romantyzmu sprawia, \u017ce dekada ma niewyczerpany – jak si\u0119 wydaje – potencja\u0142.<\/p>\n
My\u015bla\u0142em o tym r\u00f3wnie\u017c, s\u0142uchaj\u0105c p\u0142yty, kt\u00f3ra ukazuje si\u0119 za kilka dni – „Culture of Volume” East India Youth<\/strong>, czyli Williama Doyle’a. Troch\u0119 brytyjski odpowiednik Tima Heckera, a troch\u0119 – Daniela Lopatina. Lepszy jako ten pierwszy, w statycznych sytuacjach, gdy kontroluje pot\u0119\u017cn\u0105 tkank\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 (fina\u0142 „Manner of Words”), albo bawi si\u0119 brzmieniem („The Juddering”), s\u0142abszy, gdy tylko zacznie \u015bpiewa\u0107 i wychodzi\u0107 w kierunku piosenki – bo natychmiast pojawiaj\u0105ce si\u0119 nawi\u0105zania do lat 80. troch\u0119 banalizuj\u0105 t\u0119 tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Jest w niej co\u015b dziwnego i wymykaj\u0105cego si\u0119 klasyfikacjom, a z drugiej strony – mam wra\u017cenie, \u017ce to g\u0142\u00f3wnie efekt obijania si\u0119 mi\u0119dzy \u0142adnym i g\u0142adkim \u015bpiewaniem (chwilami wygl\u0105da mi ta p\u0142yta r\u00f3wnie\u017c na pochwa\u0142\u0119 linii Johna Granta – vide „End Result”) a troch\u0119 trudniejszym i bardziej chropawym graniem.<\/p>\n Pozbawiony jestem podobnych w\u0105tpliwo\u015bci w sprawie albumu „Carter Tutti Plays Chris & Cosey” (Conspiracy International 2015), gdzie tytu\u0142owy duet gra utwory drugiego tytu\u0142owego duetu. Czyli Carter Tutti<\/strong> prezentuj\u0105 nowe, przygotowane z my\u015bl\u0105 o koncertach (grali na Unsoundzie) wersje swoich utwor\u00f3w z lat 80. i 90. Nie jestem krytyczny wobec wszystkiego, co dzi\u015b robi\u0105 byli cz\u0142onkowie Throbbing Gristle (podoba mi si\u0119 ich wsp\u00f3\u0142praca z Nikiem Voidem z Factory Floor), ale ten album jest w najlepszym razie niepotrzebny. W najgorszym – niezno\u015bny. Bardzo podobne wersje starych nagra\u0144, nagrane w monotonnym zestawie brzmie\u0144 i beznami\u0119tnej rytmice kojarz\u0105cej si\u0119 z lekko od\u015bwie\u017conym new beatem, przelewaj\u0105 si\u0119 tu jak tapeta bez wyrazu. Cho\u0107 wype\u0142niaj\u0105 jedn\u0105 misj\u0119: chce mi si\u0119 po tym pos\u0142ucha\u0107 jakiejkolwiek muzyki z epoki.<\/p>\n Lepiej ju\u017c brzmi p\u0142yta zreformowanego duetu Blancmange<\/strong> „Semi Detached”, kt\u00f3r\u0105 wyda\u0142a w\u0142a\u015bnie firma Cherry Red. Jest tu lekko\u015b\u0107 rytmiczna lat 80., momentami styl tej grupy zaz\u0119bia\u0142 si\u0119 z Talking Heads, kiedy indziej z Dead or Alive. I dalej to s\u0142ycha\u0107. Partie syntezatorowe Stephena Luscombe (co ciekawe w kontek\u015bcie jednego z poprzednich wykonawc\u00f3w – przez chwil\u0119 dzia\u0142a\u0142 te\u017c pod szyldem West India Company) wydaj\u0105 mi si\u0119 dzi\u015b jednak do\u015b\u0107 prostackie, a g\u0142os Neila Arthura mocno si\u0119 zestarza\u0142. Nie ma tu tej klasy kompozycji co w latach 80., ale z drugiej strony – czy byli to pierwszoligowi wykonawcy epoki? Poza tym momenty („Deep in the Mine”) da si\u0119 z tego wy\u0142uska\u0107. A sama jako\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku na nowej p\u0142ycie przewy\u017csza to, co s\u0142ycha\u0107 w starych nagraniach, w ko\u0144cu tamta epoka nie wszystkich rozpieszcza\u0142a warunkami studyjnymi. <\/p>\n Co nie zmienia faktu, \u017ce nieodwo\u0142alnie nastawi\u0142em si\u0119 dzi\u015b na to, \u017ceby koniecznie pos\u0142ucha\u0107 dzi\u015b czego\u015b z epoki. Najlepiej A Flock of Seagulls. Bo same lata 80. wydaj\u0105 si\u0119 z dzisiejszej perspektywy idealnym serialem – sp\u00f3jnym stylistycznie, pe\u0142nym kolorowych postaci, wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w, a zarazem takim, kt\u00f3ry nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy. <\/p>\n