
{"id":8190,"date":"2015-06-25T13:24:06","date_gmt":"2015-06-25T11:24:06","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=8190"},"modified":"2015-06-25T16:35:43","modified_gmt":"2015-06-25T14:35:43","slug":"gora-guru-czyli-80-lat-rileya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2015\/06\/25\/gora-guru-czyli-80-lat-rileya\/","title":{"rendered":"G\u00f3ra guru, czyli 80 lat Rileya"},"content":{"rendered":"<p>Jak tu na szybko stre\u015bci\u0107 80 lat wielkiego kompozytora w dniu urodzin? Jest hiperwa\u017cny, spr\u00f3bujmy wi\u0119c opowiedzie\u0107 go hipertekstem &#8211; linki s\u0105 istotne. Nale\u017c\u0119 do tych, kt\u00f3rzy najpierw poznali grupy <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=wbAHkb4bW5Y\">Curved Air<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=qsApXLYXdb4\">Tangerine Dream<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=dU8n2HgT9B4\">Soft Machine<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=x2KRpRMSu4g\">The Who<\/a>, a dopiero potem us\u0142yszeli <em>A Rainbow in Curved Air<\/em> <strong>Terry&#8217;ego Rileya<\/strong> &#8211; arcydzie\u0142o z roku 1969. Ale <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hy3W-3HPMWg&#038;list=RDhy3W-3HPMWg#t=208\">kiedy ju\u017c us\u0142ysza\u0142em<\/a>, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce w\u0142a\u015bnie zderzy\u0142em si\u0119 z g\u00f3r\u0105 lodow\u0105. I \u017ce cudak z d\u0142ug\u0105 brod\u0105 <a href=\"http:\/\/terryriley.net\/\">o wygl\u0105dzie guru<\/a> mieszkaj\u0105cy od lat troch\u0119 poza czasem, w Kalifornii, to jeden z tych cudak\u00f3w, kt\u00f3rych trzeba pos\u0142ucha\u0107, bo mo\u017ce by\u0107 w tym co\u015b wa\u017cnego.<!--more--><\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/riley_legacy.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/riley_legacy.jpg\" alt=\"riley_legacy\" width=\"800\" height=\"800\" class=\"aligncenter size-full wp-image-8196\" srcset=\"\/polifonia\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/riley_legacy.jpg 800w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/riley_legacy-150x150.jpg 150w, \/polifonia\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/riley_legacy-300x300.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kupi\u0142em kolejne p\u0142yty i z zaskoczeniem zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce by\u0142y ca\u0142kiem r\u00f3\u017cne. Szybko zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce <a href=\"http:\/\/terryriley.net\/works.htm\">dorobek<\/a> ma ten kompozytor pot\u0119\u017cny i ta g\u00f3ra guru jest bardziej z\u0142o\u017cona ni\u017c si\u0119 pocz\u0105tkowo wydawa\u0142o. Arpeggia organowe Rileya by\u0142y wi\u0119c inspiracj\u0105 dla Townshenda i setek muzyk\u00f3w syntezatorowych, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Hcos1twObz0\">jego drony<\/a> wyprzedzi\u0142y ich drony, otwarto\u015b\u0107 w dziedzinie improwizacji (do\u015b\u0107 skrajna, bo przypiecz\u0119towana <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=QE2CEh66gTg\">ca\u0142onocnymi sesjami improwizowanymi<\/a>) i korzystanie nawet w p\u00f3\u017anych orkiestrowych utworach z jazzowych progresji zapewni\u0142a mu podziw awangardowych jazzman\u00f3w, a sympatia do konwencji psychodeliczno-rockowych (zasygnalizowana cho\u0107by <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=LHv7M0o_OL8\">znakomitymi, cho\u0107 troch\u0119 zapomnianymi nagraniami<\/a> z Johnem Cale&#8217;em) zrobi\u0142a z niego realnego guru rocka kosmicznego lat 70. Przy tym wszystkim Riley ma do\u015b\u0107 powa\u017cny dorobek utwor\u00f3w na kameralne sk\u0142ady orkiestrowe, ch\u00f3r, a przede wszystkim &#8211; d\u0142ug\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Kronos Quartet, kt\u00f3r\u0105 sygnalizuje wydany na osiemdziesi\u0105tk\u0119 \u015bwietny album <em>Sunrise of the Planetary Dream Collector<\/em>, kolejny we wsp\u00f3lnej dyskografii.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"166\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/141229341&amp;color=ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false\"><\/iframe><\/p>\n<p>Terry Riley z pewno\u015bci\u0105 nie jest najbardziej znanym z wielkiej czw\u00f3rki kompozytor\u00f3w zaliczanych do nurtu <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Minimal_music\">minimalizmu<\/a>. Pewnie bardziej rozpoznawanym ni\u017c La Monte Young, ale chyba rzadziej grywanym ni\u017c Steve Reich i na pewno mniej popularnym ni\u017c Philip Glass. Ma jednak w\u015br\u00f3d nich pozycj\u0119 wyj\u0105tkow\u0105. Po pierwsze &#8211; dzi\u0119ki najszerszemu stylistycznie dorobkowi. Po drugie &#8211; dzi\u0119ki temu, \u017ce w chronologii minimalizmu jest raczej pionierem &#8211; jego wczesne utwory na smyczki czy ta\u015bm\u0119 z pocz\u0105tku lat 60. wyprzedzi\u0142 wprawdzie La Monte Young, ale w dziedzinie nagra\u0144 (<em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lMcmMhfYkNI\">Music for the Gift<\/a><\/em>) Riley by\u0142 (powo\u0142uje si\u0119 na zestawienie &#8222;The Wire&#8221;) pierwszy. Pionierem by\u0142 te\u017c w dziedzinie du\u017cej formy, w\u015br\u00f3d flagowych kompozycji minimalizmu prekursorskie by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 jego<em> <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yNi0bukYRnA\">In C<\/a><\/em>, utw\u00f3r o swobodnej budowie (53 oddzielnie zapisanych motyw\u00f3w, kt\u00f3rymi mo\u017cna \u017conglowa\u0107 przy zachowaniu pewnych okre\u015blonych przez kompozytora regu\u0142), mo\u017cliwy do wykonania w r\u00f3\u017cnych sk\u0142adach, zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o sk\u0142ad instrument\u00f3w, jak i wielko\u015b\u0107 zespo\u0142u. \u015awietnie te\u017c, dzi\u0119ki wieloletnim studiom nad muzyk\u0105 Indii, potrafi balansowa\u0107 mi\u0119dzy zachodni\u0105 a wschodni\u0105 tradycj\u0105. W\u015br\u00f3d ca\u0142ej czw\u00f3rki to w jego utworach znajdziemy najwi\u0119cej otwartej mistyki, uduchowienia.  <\/p>\n<p>Zainteresowanie dorobkiem Rileya ro\u015bnie i maleje w r\u00f3\u017cnych dekadach. Lata 70. by\u0142y oczywist\u0105 (patrz pierwszy akapit) pierwsza eksplozj\u0105. Drug\u0105 wydaj\u0105 si\u0119 lata 90. Jak zauwa\u017cy\u0142 David Toop w swoim tek\u015bcie z roku 1995: zar\u00f3wno Riley, jak i La Monte Young do t\u0142umaczenia po\u0142amanych form muzycznych elektronicznych lat 90., po\u0142amanych form repetytywnych i ich mutacji. Ale ju\u017c XXI wiek w Rileyu m\u00f3g\u0142by znale\u017a\u0107 co\u015b innego &#8211; cho\u0107by swobod\u0119 w operowaniu dronami. <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"450\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/177310678&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;visual=true\"><\/iframe><\/p>\n<p>Cz\u0119sto, ale na pewno i tak zbyt rzadko, nawi\u0105zywa\u0142em na tym blogu do dzia\u0142a\u0144 Rileya. Przypomn\u0119 tylko, \u017ce <a href=\"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/2015\/03\/10\/najlepsze-sa-zakazane-piosenki\/\">zachwyca\u0142em si\u0119 niedawno afryka\u0144sk\u0105 wersj\u0105<\/a> <em>In C<\/em> nagran\u0105 przez kolektyw Africa Express, a wcze\u015bniej zdarzy\u0142o mi si\u0119 opisa\u0107, jak <a href=\"http:\/\/wp.me\/p5YYC-Y\">nauczy\u0142em dziecko przesypia\u0107 noc z pomoc\u0105 muzyki Rileya<\/a>. Kiedy indziej by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie odniesienia do muzyki ameryka\u0144skiego kompozytora, \u0142atwe do znalezienia w niemal ka\u017cdej sferze. Dzi\u015b polecam p\u0142yt\u0119 Kronos Quartet, kt\u00f3ra pozwala tak\u017ce doceni\u0107 szeroko\u015b\u0107 fascynacji Rileya klasyk\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju (Bach, Ravel, Debussy&#8230;), ale oczywi\u015bcie w pierwszej kolejno\u015bci warto pozna\u0107 g\u00f3r\u0119 innych, kt\u00f3re ukryte s\u0105 pod linkami hipertekstu powy\u017cej.<\/p>\n<p><strong>KRONOS QUARTET \/ TERRY RILEY <em>Sunrise of the Planetary Dream Collector<\/em><\/strong>, Nonesuch 2015, <strong>8\/10<\/strong><\/p>\n<p>Fot. Legacyrecordings.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak tu na szybko stre\u015bci\u0107 80 lat wielkiego kompozytora w dniu urodzin? Jest hiperwa\u017cny, spr\u00f3bujmy wi\u0119c opowiedzie\u0107 go hipertekstem &#8211; linki s\u0105 istotne. Nale\u017c\u0119 do tych, kt\u00f3rzy najpierw poznali grupy Curved Air, Tangerine Dream, Soft Machine i The Who, a dopiero potem us\u0142yszeli A Rainbow in Curved Air Terry&#8217;ego Rileya &#8211; arcydzie\u0142o z roku 1969. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8193,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,3,312,1923,4],"tags":[1551,1958],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8190"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8199,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190\/revisions\/8199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}