{"id":8777,"date":"2015-09-18T13:49:49","date_gmt":"2015-09-18T11:49:49","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=8777"},"modified":"2015-09-18T13:49:49","modified_gmt":"2015-09-18T11:49:49","slug":"smialo-mozna-krecic-film","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2015\/09\/18\/smialo-mozna-krecic-film\/","title":{"rendered":"\u015amia\u0142o mo\u017cna kr\u0119ci\u0107 film"},"content":{"rendered":"

Spo\u015br\u00f3d wielu filmowych historii o muzykach ta wydaje mi si\u0119 jedn\u0105 z najbardziej filmowych, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0142 wst\u0119pu. Nie chc\u0119, by gdzie\u015b przepad\u0142a w\u015br\u00f3d filmowych Rodriguez\u00f3w i Van Ronk\u00f3w. Zaczyna si\u0119 od po\u017caru w podstaw\u00f3wce w Cheektowaga w roku 1954. Jackson Carey Frank <\/strong>mia\u0142 11 lat. Zapali\u0142 si\u0119 piec w drewnianej cz\u0119\u015bci szko\u0142y, w kt\u00f3rej odbywa\u0142y si\u0119 zaj\u0119cia muzyczne. Zgin\u0119\u0142o pi\u0119tna\u015bcioro uczni\u00f3w, a Jackson – z poparzeniami po\u0142owy cia\u0142a – wyl\u0105dowa\u0142 w szpitalu na siedem miesi\u0119cy. Czas zabija\u0142, ucz\u0105c si\u0119 na otrzymanej od nauczyciela akustycznej gitarze. Mia\u0142o mu si\u0119 to przyda\u0107 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

W centrum zainteresowania Franka – podobnie jak m\u0142odego Dylana – by\u0142 jednak w latach 50. rock’n’roll. Trzy lata p\u00f3\u017aniej pojecha\u0142 nawet z matk\u0105 do Graceland, gdzie uda\u0142o mu si\u0119 zrobi\u0107 zdj\u0119cie z Presleyem. Podobnie jak Dylan, wkr\u00f3tce jednak zafascynowa\u0142 si\u0119 tradycj\u0105 folkow\u0105, grywa\u0142 z Johnem Kayem (p\u00f3\u017aniejsz\u0105 gwiazd\u0105 w grupie Steppenwolf) i zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 nagrania z okresu wojny secesyjnej. Hobby nie nale\u017ca\u0142o do najta\u0144szych, lecz wkr\u00f3tce pojawi\u0142 si\u0119 powa\u017cny zastrzyk finansowy. W 1964 roku Frank dosta\u0142 mianowicie pieni\u0105dze b\u0119d\u0105ce odszkodowaniem za skutki po\u017caru. 110 500 dolar\u00f3w (minus op\u0142aty). Dzi\u015b odpowiednikiem by\u0142aby suma bli\u017csza milionowi dolar\u00f3w. <\/p>\n

To oznacza\u0142o dla 21-letniego Jacksona zmian\u0119 poziomu \u017cycia. Kupi\u0142 sobie Jaguara, rzuci\u0142 prac\u0119 pocz\u0105tkuj\u0105cego dziennikarza i wyjecha\u0142 do Anglii, w\u0142a\u015bciwie po to, by – jak m\u00f3wi\u0142 – kupowa\u0107 kolejne auta. Zabra\u0142 jednak ze sob\u0105 gitar\u0119, a fakt, \u017ce napisa\u0142 pierwsz\u0105 piosenk\u0119, Blues Run the Game<\/em>, by\u0142o niejako efektem ubocznym ca\u0142ej eskapady. Pozna\u0142 na miejscu grono bardzo aktywnej w\u00f3wczas brytyjskiej sceny folkowej, m.in. Donovana i Berta Janscha, kt\u00f3ry zreszt\u0105 okaza\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej jednym z najlepszych wykonawc\u00f3w Blues…<\/em>, obok np. Nicka Drake’a. Zauwa\u017cy\u0142a go te\u017c Judith Piepe, mi\u0142o\u015bniczka folku, znaj\u0105ca si\u0119 z Paulem Simonem. Piepe pozna\u0142a obu pan\u00f3w, dokonywa\u0142a te\u017c pierwszych domowych nagra\u0144 piosenek Franka. Simon je us\u0142ysza\u0142 i zaproponowa\u0142, \u017ce wyprodukuje Jacksonowi debiutanck\u0105 p\u0142yt\u0119. Na drugiej gitarze zagra\u0142 na niej Al Stewart. <\/p>\n

P\u0142yta ukaza\u0142a si\u0119 w roku 1965, nagrana w 3 godziny i wydana przez brytyjski oddzia\u0142 Columbii. P\u00f3\u017aniej wznawiana by\u0142a wielokrotnie i na najnowszym pe\u0142nym zbiorze nagra\u0144 Franka The Complete Recordings<\/em>, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie si\u0119 ukaza\u0142, zmie\u015bci\u0142a si\u0119 – naturalnie – w ca\u0142o\u015bci. Mia\u0142a dobre recenzje, ale umiarkowan\u0105 sprzeda\u017c. Poza Blues Run the Game<\/em> przynios\u0142a inne piosenki o charakterze folkowych standard\u00f3w – cho\u0107by Milk and Honey<\/em> czy My Name Is Carnival<\/em> – ale wtedy autor nie poszed\u0142 za ciosem, wr\u00f3ci\u0142 do Ameryki, po\u015blubi\u0142 modelk\u0119 Elaine Sedgwick (kuzynk\u0119 Edie Sedgwick ze \u015brodowiska Warhola) i zn\u00f3w zaj\u0105\u0142 si\u0119 dziennikarstwem. W ci\u0105gu trzech lat pieni\u0105dze si\u0119 podobno sko\u0144czy\u0142y i trzeba by\u0142o pomy\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci. <\/p>\n

Stabilizacj\u0119 utrudni\u0142 Stewart, kt\u00f3ry wyci\u0105gn\u0105\u0142 Franka z powrotem do Anglii. Ten twierdzi\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce nie pisa\u0142 wtedy \u017cadnych piosenek, cho\u0107 Stewart utrzymywa\u0142, \u017ce by\u0142 nowy \u015bwietny repertuar. Nie potwierdza tego w ka\u017cdym razie sesja dla Johna Peela, nagrana w roku 1968 (te\u017c jest w zbiorze The Complete Recordings<\/em>) – ciekawa, ale sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z ju\u017c znanych piosenek. W planach by\u0142 drugi album, podobno bardziej emocjonalny i mroczny w charakterze, ale od prac nad nim oderwa\u0142y franka sprawy osobiste – rozpad\u0142o si\u0119 jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo, syn zmar\u0142 na mukowiscydoz\u0119 (mieli te\u017c c\u00f3rk\u0119). Artysta wr\u00f3ci\u0142 do Stan\u00f3w i prze\u017cy\u0142 za\u0142amanie nerwowe. Lata 70. sp\u0119dza\u0142 w szpitalu psychiatrycznym albo u rodziny – cho\u0107 zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c nowe utwory z tego okresu (tzw. Mekeel Session – rok 1975 – s\u0105 na kompilacji). Pr\u00f3ba poszukiwania kontaktu z Paulem Simonem w latach 80. (matka Franka przebywa\u0142a akurat w szpitalu) spowodowa\u0142a, \u017ce wyl\u0105dowa\u0142 na nowojorskiej ulicy, potem umieszczony si\u0142\u0105 w szpitalu psychiatrycznym, gdzie jednak zamiast skutk\u00f3w za\u0142amania zdiagnozowano schizofreni\u0119 i pr\u00f3bowano leczy\u0107. W tym czasie rodzina w Buffalo uzna\u0142a go za zmar\u0142ego, bo opuszczaj\u0105c dom nie zostawi\u0142 \u017cadnej wiadomo\u015bci.<\/p>\n

Odnalaz\u0142 go fan folku Jim Abbott, kt\u00f3ry – jak si\u0119 okaza\u0142o – mia\u0142 z Frankiem wsp\u00f3lnego znajomego, nauczyciela, z kt\u00f3rym autor Blues Run the Game<\/em> pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 skontaktowa\u0107 w trudnym nowojorskim okresie. Dzi\u0119ki pomocy Abbotta zidentyfikowany przez niego Frank wr\u00f3ci\u0142 do normalnego \u015bwiata i muzyki na ostatnich kilka lat przed \u015bmierci\u0105 (zapalenie p\u0142uc i atak serca) w roku 1999. Zd\u0105\u017cy\u0142 nagra\u0107 dwie sesje, kt\u00f3rych zawarto\u015b\u0107 trafi\u0142a na now\u0105 kompilacj\u0119. Brzmi tu jak podstarza\u0142a gwiazda folku, kt\u00f3rej kariery nigdy nie przerwa\u0142y dramatyczne wydarzenia. Cho\u0107 to ju\u017c g\u0142os zupe\u0142nie innego cz\u0142owieka, delikatny falset ust\u0105pi\u0142 barwie zm\u0119czonego \u017cyciem 50-latka. Na The Complete Recordings<\/em> trafi\u0142y te\u017c zupe\u0142nie zapomniane utwory z dwiema znakomitymi niepublikowanymi wcze\u015bniej piosenkami z roku 1972, przejmuj\u0105cym China Blue<\/em> oraz Juliette<\/em>. T\u0119 ostatni\u0105 Frank napisa\u0142 dla Arta Garfunkela, ten jednak nigdy jej nie wykona\u0142. Wytw\u00f3rnia Ba Da Bing przygotowa\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107 w imponuj\u0105cej edycji winylowej i – kontrastowo – bardzo zgrzebnym wydaniu na 3 p\u0142ytach CD. Mam to drugie i wspomaga\u0142em si\u0119 powy\u017cej not\u0105 biograficzn\u0105 Colina Harpera z tego wydania. Cho\u0107 ca\u0142\u0105 fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119 \u017cycia Jacksona C. Franka dokumentuje wydana w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017cka autorstwa Jima Abbotta Jackson C. Frank: The Clear, Hard Light of Genius<\/em>. Czy je\u015bli napisz\u0119 teraz „przyjemnego s\u0142uchania”, to nie zabrzmi to czasem, w kontek\u015bcie ca\u0142ego \u017cyciorysu, troch\u0119 g\u0142upio?<\/p>\n

JACKSON C. FRANK The Complete Recordings<\/em><\/strong>, Ba Da Bing 2015, 9\/10<\/strong><\/p>\n