Po\u015bwi\u0119tujmy przez chwil\u0119 15 lat klikania. Bo oto kolejny najnowszy wynalazek ludzko\u015bci w\u0142a\u015bnie przeszed\u0142 do historii. Je\u015bli kto\u015b pami\u0119ta sza\u0142 wok\u00f3\u0142 klik\u00f3w i glitch\u00f3w, muzyki elektronicznej powsta\u0142ej w oparciu o b\u0142\u0119dy i usterki, kt\u00f3ry wybuch\u0142 r\u00f3wno 15 lat temu, to pewnie ze zdziwieniem sobie ten up\u0142yw czasu u\u015bwiadomi. Je\u015bli kto\u015b zacz\u0105\u0142 s\u0142ucha\u0107 muzyki w czasach, gdy odg\u0142os przeskakuj\u0105cej p\u0142yty CD, jedna z najpopularniejszych cyfrowych usterek wykorzystywanych w takiej muzyce, ca\u0142kiem ju\u017c spowszednia\u0142 (do tego stopnia, \u017ce gdy nam CD przeskakuje, zastanawiamy si\u0119, czy to nie zamierzony glitch), to by\u0107 mo\u017ce ch\u0119tnie przeczyta o \u017ar\u00f3d\u0142ach tego szalenie popularnego zjawiska. <\/p>\n
Dwa zastrze\u017cenia. Pisz\u0105c „szalenie popularne” mam na my\u015bli ten okres pomi\u0119dzy rokiem 2000 a 2001, kiedy zjawisko realnie eksplodowa\u0142o. W ci\u0105gu kilkunastu miesi\u0119cy pomi\u0119dzy niemieckimi premierami kompilacji Clicks_+_Cuts wydanej przez Mille Plateaux (stycze\u0144 2000), debiutem Alva Noto i „tr\u00f3jk\u0105” Pole’a (wszystko w roku 2000), pami\u0119tnymi p\u0142ytami Geez’n’Gosh i Isol\u00e9e (dalej ten sam rok!) a albumami, kt\u00f3re zrobi\u0142y z tego hajp \u015bwiatowy: A Chance to Cut Is a Chance To Cure<\/em> Matmosa (marzec 2001), Bodily Functions<\/em> Herberta i Endless Summer<\/em> Fennesza (czerwiec 2001), a zaraz po nich przygotowywanej m.in. z pomoc\u0105 Matthew Herberta Vespertine <\/em>Bj\u00f6rk (sierpie\u0144). Estetyka b\u0142\u0119du zwana glitch – od niemieckiego glitschen <\/em>(po\u015blizgn\u0105\u0107 si\u0119), to zreszt\u0105 chyba ostatni tak pot\u0119\u017cny niemiecki wk\u0142ad w histori\u0119 muzyki – rozesz\u0142a si\u0119 z undergroundu na salony. <\/p>\n I zastrze\u017cenie drugie: oczywi\u015bcie publikacja Clicks_+_Cuts<\/em> nie by\u0142a realnie pocz\u0105tkiem zjawiska. Raczej ju\u017c sprytnym manifestem programowym. Achim Szczepa\u0144ski dobrze wiedzia\u0142, kogo zaprosi\u0107 – s\u0105 tu i Frank Bretschneider, i Alva Noto, i Jan Jelinek AKA Farben, i SND, a wreszcie pionierscy Pan Sonic (z tych wczesnych glitchowc\u00f3w brakuje Ovala, ale o tym za chwil\u0119). Jest trzeszcz\u0105cy ambient, ale i coraz modniejsze wtedy klikaj\u0105ce techno. Ale korzenie ca\u0142ej tej historii s\u0105 po pierwsze przy awangardzie (od Karlheinza Stockhausena po Christiana Marclaya), po drugie – w\u0142a\u015bnie w muzyce Fin\u00f3w z Pan Sonic oraz Markusa Poppa, kt\u00f3ry spo\u015br\u00f3d wszystkich wydaje si\u0119 dzi\u015b wizjonerem najbardziej niedocenionym w powszechnym mniemaniu. Tw\u00f3rca projekt\u00f3w Oval i Microstoria, a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracownik chicagowskiego Gastr del Sol na kapitalnej p\u0142ycie Camoufleur<\/em>, z glitchami wcinaj\u0105cymi si\u0119 w piosenki (na d\u0142ugo przed Bj\u00f6rk) to posta\u0107 godna przypominania za ka\u017cdym razem, gdy piszemy o trzaskach i klikach. <\/p>\n