{"id":9651,"date":"2016-03-01T11:11:31","date_gmt":"2016-03-01T10:11:31","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=9651"},"modified":"2016-03-04T10:21:16","modified_gmt":"2016-03-04T09:21:16","slug":"bardziej-zlodzieje-niz-prostytutki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2016\/03\/01\/bardziej-zlodzieje-niz-prostytutki\/","title":{"rendered":"Bardziej z\u0142odzieje ni\u017c prostytutki"},"content":{"rendered":"<p>Pytania o prawa autorskie to koszmar, bo pojawiaj\u0105 si\u0119 codziennie. Wczoraj na przyk\u0142ad ogl\u0105da\u0142em na Facebooku transmisj\u0119 z premiery filmu (ju\u017c sama formu\u0142a prawnie ciekawa). Przyszed\u0142 prezydent, u\u015bwietni\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 przem\u00f3wieniem, potem wyst\u0105pi\u0142 muzyk i wykona\u0142 utw\u00f3r. Uroczysto\u015bci pa\u0144stwowe s\u0105 teoretycznie zwolnione z tantiem, ale to by\u0142o przy okazji wydarzenie promocyjne, a te wymagaj\u0105 um\u00f3w z organizacjami zarz\u0105dzaj\u0105cymi prawami autorskimi. W dodatku sam\u0105 transmisj\u0119 \u015bledzi\u0142o 6,3 tys. os\u00f3b, co teoretycznie pewnie nak\u0142ada na organizator\u00f3w dodatkowe obci\u0105\u017cenia. Pami\u0119tam, jak d\u0142ugo ZAiKS negocjowa\u0142 ze stacjami radiowymi op\u0142aty za transmisje i retransmisje internetowe. Ciekawe, jak by\u0142o tu? Albo wejd\u017amy na niezatapialny serwis chomikuj.pl &#8211; w tej chwili mo\u017cna tu kupi\u0107 materia\u0142y legalne, ale te\u017c zap\u0142aci\u0107 za \u015bci\u0105gni\u0119cie materia\u0142\u00f3w udost\u0119pnianych bez licencji. We\u017amy wreszcie serwisy streamingowe, kt\u00f3re maj\u0105 nas teoretycznie przed piractwem ochroni\u0107. Tidal Jaya-Z <a href=\"http:\/\/pitchfork.com\/news\/63861-jay-z-sued-over-tidal-royalty-payments-tidal-responds\/\">wszed\u0142 w\u0142a\u015bnie w ciekawy konflikt prawny<\/a> z planktonem \u015bwiata muzyki, a w\u0142a\u015bciwie jego &#8222;d\u0142ugim ogonem&#8221;, kt\u00f3ry skar\u017cy si\u0119 na naruszenia praw. Dlatego z takim zainteresowaniem zajrza\u0142em do w\u0142a\u015bnie wydanej ksi\u0105\u017cki.<!--more--><\/p>\n<p>Rzecz nosi tytu\u0142 <em>Poza rejestrem. Rozmowy o muzyce i prawie autorskim<\/em> (Fundacja Nowoczesna Polska, Warszawa 2016), zosta\u0142a opublikowana na licencji <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/deed.pl\">CC<\/a> i mo\u017cecie j\u0105 pobra\u0107 <a href=\"http:\/\/prawokultury.pl\/media\/entry\/attach\/Poza_rejestrem_Fundacja_Nowoczesna_Polska.pdf\">tutaj<\/a>. Napisali t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 Izabela Smelczy\u0144ska i Antoni Michnik, buduj\u0105c j\u0105 z wywiad\u00f3w z artystami wiedz\u0105cymi niema\u0142o o prawie autorskim i zmagaj\u0105cymi si\u0119 z nim na co dzie\u0144. Wci\u0105gn\u0119\u0142a mnie ju\u017c pierwsza rozmowa &#8211; z \u0141on\u0105, czyli Adamem Zieli\u0144skim. Wiedzia\u0142em, \u017ce z wykszta\u0142cenia jest prawnikiem, ale \u017ce napisa\u0142 artyku\u0142 naukowy o samplingu &#8211; ju\u017c nie. Rozbija tu m.in. g\u0142o\u015bny rzeczywi\u015bcie mit o tym, \u017ce jest jaki\u015b przepis m\u00f3wi\u0105cy o d\u0142ugo\u015bci sampla, kt\u00f3ry mo\u017cna bezkarnie wykorzysta\u0107 w utworze. I brutalnie ocenia z punktu widzenia prawa minimalistyczny utw\u00f3r La Monte Younga: <em>Generalnie uznaje si\u0119, \u017ce jeden d\u017awi\u0119k nie mo\u017ce by\u0107 utworem, brak mu dostatecznej ilo\u015bci cech tw\u00f3rczych i oryginalnych<\/em>. Troch\u0119 uspokoi\u0142o to moje sumienie, bo w p\u0142ytotece mam troch\u0119 kopii utwor\u00f3w tego kompozytora, w handlu w postaci nagra\u0144 jak wiadomo praktycznie niedost\u0119pnych. Mimo czo\u0142obitnego stosunku do LMY mog\u0119 si\u0119 wi\u0119c usprawiedliwia\u0107: panie w\u0142adzo, z punktu widzenia prawa to, co kiedy\u015b skopiowa\u0142em od kumpla, a potem przekopiowa\u0142em drugiemu, nie ma przecie\u017c wystarczaj\u0105cych cech utwor\u00f3w muzycznych!<\/p>\n<p>Czy to z\u0142y moment, \u017ceby przypomnie\u0107, \u017ce niebawem nowa p\u0142yta \u0141ony i Webbera? Zgrabne <em>Nie mam poj\u0119cia<\/em> ju\u017c od dw\u00f3ch tygodni do pos\u0142uchania, \u017ar\u00f3d\u0142a tego wokalnego sampla nie znam, ale w Dobrzewiesz na pewno co\u015b o tym wiedz\u0105: <\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/68laVhpHHa0\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Rozmowa z Radkiem Sirko (duy gebord, sprawd\u017acie te\u017c <strong>wsp\u00f3\u0142prowadzony*<\/strong> przez niego label <a href=\"https:\/\/audilesnow.bandcamp.com\/\">Audile Snow<\/a>) jest r\u00f3wnie interesuj\u0105cym przegl\u0105dem co bardziej ekstremalnych polskich przypadk\u00f3w, a przy okazji przynosi par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 artysty &#8211; chocby wykorzystywanie w warstwie wizualnej koncertu gry <em>Minecraft<\/em>, z budowaniem Pa\u0142acu Kultury w \u015bwiecie gry. <em>Tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce za ka\u017cdym razem, tworz\u0105c co\u015b, \u0142amiemy prawo<\/em> &#8211; rzuca Sirko i mo\u017ce w innym kontek\u015bcie brzmia\u0142aby ta uwaga banalnie, ale w <em>Poza rejestrem<\/em> stanowi wa\u017cn\u0105 o\u015b dla wielu naprawd\u0119 nieszablonowych my\u015bli i zupe\u0142nie niebanalnych przyk\u0142ad\u00f3w. Ksi\u0105\u017ck\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 rozmowy z Misi\u0105 Furtak (m\u00f3wi m.in. o trudnym dost\u0119pie do plac\u00f3wek ZAiKS-u &#8211; swoj\u0105 drog\u0105 w domach pracy tw\u00f3rczej obowi\u0105zuje cisza, co stanowi dla muzyk\u00f3w z kr\u0119gu rozrywki problem nie mniejszy ni\u017c sam dost\u0119p) i z Kostkiem Usenko (przyznaj\u0119: przez lata nie wiedzia\u0142em, \u017ce brak pe\u0142noprawnego wydawnictwa Super Girl &#038; Romantic Boys to efekt kontraktu z wytw\u00f3rni\u0105 p\u0142ytow\u0105, notabene maniakalnie wr\u0119cz przywi\u0105zan\u0105 do obrony praw autorskich). Z wywiadu z prawniczk\u0105 Emili\u0105 Barabasz wywnioskowa\u0142em, \u017ce taki Kutiman, bohater internetu 2.0, teoretycznie powinien mie\u0107 seri\u0119 proces\u00f3w na karku. I pewnie tylko dobra wola internetu 2.0 pozwoli\u0142a mu zachowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo (ja zada\u0142bym jeszcze pytanie o to, co ze mn\u0105, je\u015bli wykorzystuj\u0119 muzyk\u0119 Kutimana podczas prezentacji multimedialnej). Rozmowa z Mateuszem Kazul\u0105 przenosi nas zn\u00f3w w rejony, kt\u00f3re s\u0105 esencj\u0105 tej ksi\u0105\u017cki: czy imprezy typu Bruta\u017c s\u0105 interesuj\u0105ce z punktu widzenia ZAiKS-u (i co by powiedzieli przedstawiciele ZAiKS-u &#8211; osobi\u015bcie powo\u0142ywa\u0142bym si\u0119 pewnie i tu na definicje zaproponowane przez \u0141on\u0119). Na koniec Wojtek Zra\u0142ek-Kossakowski (pami\u0119tacie pewnie s\u0142uchowisko <em><a href=\"http:\/\/ninateka.pl\/audio\/fortepian-chopina-lenarczyk-masecki-zralek\">Fortepian Chopina<\/a><\/em>?) opowiada m.in. o sposobie pracy wytw\u00f3rni Lado ABC. A\u017c \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie skierowa\u0142em do niego przy okazji radiowej rozmowy pyta\u0144, kt\u00f3re zadawali\u015bmy wcze\u015bniej w radiowej Dw\u00f3jce w\u0142a\u015bnie artystom zwi\u0105zanym z Lado, nie zawsze dbaj\u0105cym o swoje prawa. <\/p>\n<p>Sirko przypomina przypadek bezlito\u015bnie traktuj\u0105cego pirat\u00f3w Kazika (z adresem serwisu, w kt\u00f3rym jego s\u0142uchacze r\u00f3wnie bezlito\u015bnie <a href=\"https:\/\/stratakazika.pl\/\">wyliczaj\u0105 arty\u015bcie straty<\/a>). I ten przypadek jest dla mnie najlepsz\u0105 puent\u0105 dla opisu stopniowego budzenia si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci prawnej u artyst\u00f3w. Tu\u017c przed tym, jak na p\u0142ytach artysty pojawi\u0142y si\u0119 cytowane w ksi\u0105\u017cce ostrze\u017cenia &#8222;kto kupuje p\u0142yty od z\u0142odzieja, jest kutasem i niech spier&#8230;&#8221;, Kazik samplowa\u0142 Kool &#038; The Gang, wcze\u015bniej wykorzystywa\u0142 w swoich nagraniach m.in. fragmenty utwor\u00f3w Sade, Milesa Davisa, Nirvany, Grandmaster Flasha, Tool itd. (te przynajmniej wyliczaj\u0105 mu u\u017cytkownicy strony <a href=\"http:\/\/www.whosampled.com\/Kazik\/\">Who Sampled<\/a>). Czasy by\u0142y inne, talentu Kazikowi to nie odbiera, zreszt\u0105 kto wie, by\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3re sample by\u0142y wyclearowane. Ale twierdzenie, \u017ce &#8222;Wszyscy arty\u015bci to z\u0142odzieje&#8221; jest moim zdaniem bli\u017cej prawdy ni\u017c to, \u017ce &#8222;Wszyscy arty\u015bci to prostytutki&#8221;. <\/p>\n<p>Przy tworzeniu tego wpisu pomaga\u0142a mi zagraniczna p\u0142yta. Wiadomo: trudno si\u0119 pisze przy polskoj\u0119zycznych. <em>Malibu<\/em> nowego modnego rapera\/wokalisty\/producenta <strong>Andersona Paaka<\/strong>. Dok\u0142adnie w p\u00f3\u0142 drogi mi\u0119dzy R&#038;B a hip-hopem, wi\u0119c je\u015bli w ubieg\u0142ym roku kto\u015b nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107, czy woli D&#8217;Angelo, czy jednak Kendricka Lamara, to ten album mo\u017ce by\u0107 teraz niez\u0142ym kompromisem. Zreszt\u0105 Dr. Dre chyba to wyczu\u0142 par\u0119 miesi\u0119cy temu, zapraszaj\u0105c artyst\u0119 na sesje swojej p\u0142yty Compton, kt\u00f3ra paradoksalnie zgubi\u0142a si\u0119 w ubieg\u0142ym roku mi\u0119dzy tamtymi g\u0142o\u015bniejszymi produkcjami. Cho\u0107 Paak nie wydaje mi si\u0119 wybitnym wokalist\u0105, to utwory na Malibu przep\u0142ywaj\u0105 tu lekko, mimo zatrudniania przer\u00f3\u017cnych zewn\u0119trznych producent\u00f3w (m.in. Madlib i 9th Wonder), brzmienie ca\u0142o\u015bci jest mocno zmi\u0119kczone, ale nie zepsute, a kilka piosenek ewidentnie zostaje w g\u0142owie. Najbardziej pewnie zesz\u0142oroczny singlowy utw\u00f3r w dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach: <em>The Season\/Carry Me<\/em>. Ale nawet tu mamy \u015blad debaty o prawach autorskich. D\u0142ugo szuka\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142a sampla, kt\u00f3ry otwiera to nagranie &#8211; by\u0142em przekonany, \u017ce to jaki\u015b utw\u00f3r z bibliotek d\u017awi\u0119kowych, bo brzmi jak melodie z okolic wytw\u00f3rni Ghost Box. I nie wiem do ko\u0144ca, czy to samplowane, czy po prostu wykonana dla potrzeb tego albumu partia z utworu Edvarda Griega. Ale nawet je\u015bli to sampling idei, warto by by\u0142o zaj\u0105kn\u0105\u0107 si\u0119 na ten temat w notkach do\u0142\u0105czonych do albumu. Anderson Paak przechodzi jednak nad tym do porz\u0105dku dziennego. Robi\u0105cego tu klimat Griega nie ma w\u015br\u00f3d autor\u00f3w, producent\u00f3w, ani w podzi\u0119kowaniach do\u0142\u0105czonych do tej godnej dalszego polecania (sam te\u017c znam z polecenia) p\u0142yty.<\/p>\n<p>Du\u017cej wiedzy prawniczej nie mam, ale tych par\u0119 wyk\u0142ad\u00f3w uniwersyteckich u\u015bwiadomi\u0142o mi, \u017ce wprawdzie maj\u0105tkowe prawa autorskie po jakim\u015b czasie wygasaj\u0105, a Grieg zmar\u0142 na pocz\u0105tku XX wieku, to nie jest to jedyna strona tego interesu. By\u0142o te\u017c na wyk\u0142adach co\u015b o prawach autorskich niezbywalnych i niewygasaj\u0105cych &#8211; dotycz\u0105 przypisywania autorstwa konkretnej osobie, tw\u00f3rcy dzie\u0142a. Tyle \u017ce w praktyce tych komercyjnych, maj\u0105tkowych zawsze kto\u015b b\u0119dzie broni\u0142, a za tymi w spos\u00f3b najbardziej idealistyczny odnosz\u0105cymi si\u0119 do autorskiego dzie\u0142a \u017caden interes nie stoi. Wi\u0119c i wstawi\u0107 si\u0119 nie ma komu.<\/p>\n<p><strong>ANDERSON PAAK <em>Malibu<\/em><\/strong>, Steel Wool 2016, <strong>7\/10<\/strong><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"450\" scrolling=\"no\" frameborder=\"no\" src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/playlists\/185477834&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;visual=true\"><\/iframe><\/p>\n<p>* por. komentarze<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pytania o prawa autorskie to koszmar, bo pojawiaj\u0105 si\u0119 codziennie. Wczoraj na przyk\u0142ad ogl\u0105da\u0142em na Facebooku transmisj\u0119 z premiery filmu (ju\u017c sama formu\u0142a prawnie ciekawa). Przyszed\u0142 prezydent, u\u015bwietni\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 przem\u00f3wieniem, potem wyst\u0105pi\u0142 muzyk i wykona\u0142 utw\u00f3r. Uroczysto\u015bci pa\u0144stwowe s\u0105 teoretycznie zwolnione z tantiem, ale to by\u0142o przy okazji wydarzenie promocyjne, a te wymagaj\u0105 um\u00f3w z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9653,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,607,120,7,2249,106],"tags":[2293,2295,2294,2296],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9651"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9678,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9651\/revisions\/9678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}