{"id":9964,"date":"2016-04-04T19:15:53","date_gmt":"2016-04-04T17:15:53","guid":{"rendered":"http:\/\/polifonia.blog.polityka.pl\/?p=9964"},"modified":"2016-04-04T16:59:08","modified_gmt":"2016-04-04T14:59:08","slug":"niezach-czyli-muzyka-niezachodnia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/polifonia\/2016\/04\/04\/niezach-czyli-muzyka-niezachodnia\/","title":{"rendered":"Niezach, czyli muzyka niezachodnia"},"content":{"rendered":"

Nazywajmy rzeczy po imieniu. Je\u015bli niezal to wypiel\u0119gnowana w warunkach (cz\u0119sto) cieplarnianych zachodnia scena niezale\u017cna, to mo\u017ce na wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie tworzon\u0105 muzyk\u0119 niezachodni\u0105 wydawan\u0105 u nas przez ma\u0142e wytw\u00f3rnie zaczniemy m\u00f3wi\u0107 NIEZACH? Od dawna brakowa\u0142o mi bowiem etykietki dla rzeczy, kt\u00f3re nie s\u0105 muzyk\u0105 ludow\u0105, a cz\u0119sto \u0142atwiej je por\u00f3wnywa\u0107 z zachodnimi gatunkami – i to ca\u0142kiem wsp\u00f3\u0142czesnymi. Muzyka \u015bwiata? World music? Wolne \u017carty, to od zawsze termin bardziej handlowy ni\u017c muzyczny. Je\u015bli ju\u017c to muzyka trzeciego \u015bwiata<\/em> na instrumentach bardziej DIY ni\u017c scena punkowa lat 70. Jest dobra okazja do tego, by si\u0119 zaj\u0105\u0107 niezachem, bo Off Festival og\u0142osi\u0142 w\u0142a\u015bnie kolejnych artyst\u00f3w. Po pierwsze, przyjedzie do Katowic Egipcjanin Islam Chipsy<\/strong>, kt\u00f3rego przy okazji p\u0142yty Kahraba<\/em> opisywa\u0142em tu<\/a> jako popisuj\u0105cego si\u0119 szalonymi pomys\u0142ami klawiszowca nowego sortu. Po drugie – Ata Kak<\/strong> z Ghany, czyli te\u017c bardzo chwalone przeze mnie<\/a> zagubione ogniwo afryka\u0144skiego olschoolowego rapu.<\/p>\n

Ten etap og\u0142osze\u0144 Off Festivalu wype\u0142ni mocno, jak mi si\u0119 wydaje, scen\u0119 eksperymentaln\u0105, gdzie zwykle l\u0105duj\u0105 sk\u0142ady ludowe i niezachodnie. Do Katowic przyjedzie r\u00f3wnie\u017c Janusz Prusinowski Kompania<\/strong> – czo\u0142owa grupa pod\u0105\u017caj\u0105ca tropami wiejskich muzykant\u00f3w, a tak\u017ce nawi\u0105zuj\u0105cy do tego samego fenomenu kwartet Odpoczno<\/strong>. B\u0119d\u0105 te\u017c Orlando Julius<\/strong> – weteran nigeryjskiego jazzu – z zachodni\u0105 grup\u0105 The Heliocentrics. I Jambinai<\/strong>, z mo\u017ce egzotycznej, ale pot\u0119\u017cnej przecie\u017c, tyle \u017ce troch\u0119 wsobnej i szczeg\u00f3lnej sceny Korei Po\u0142udniowej. <\/p>\n

To jednak wszystko wykonawcy odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b do brzmie\u0144 i rytm\u00f3w tradycyjnych – czy to za spraw\u0105 formy, czy cho\u0107by samych instrument\u00f3w, jak w wypadku Jambinai. Ale od pary tygodni s\u0142ucham p\u0142yty, kt\u00f3ra ka\u017ce mi jeszcze mocniej zrewidowa\u0107 stereotyp muzyki niezachodniej. Czyli Absence<\/em>, wydana przez australijsk\u0105 oficyn\u0119 Flaming Pines kompilacja ira\u0144skiej muzyki elektronicznej<\/strong>. W pierwszym odruchu po kupieniu jej na Bandcampie<\/a> stara\u0142em si\u0119 na niej odnale\u017a\u0107 jaki\u015b rodzaj egzotyki, ale z zaskoczeniem stwierdzi\u0142em, \u017ce brzmi w\u0142a\u015bciwie z grubsza jak wyprodukowana na Zachodzie. Wiedziony stereotypem stara\u0142em si\u0119 wi\u0119c udowodni\u0107 samemu sobie, \u017ce to owszem, muzyka jak na Zachodzie – ale przed 20 laty. I \u017ce na pewno bezkrytycznie na\u015bladuje \u00f3wczesne wzorce. Stereotyp jest silny i nawet \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce w Iranie maj\u0105 kino pod wieloma wzgl\u0119dami lepsze od europejskiego, nie obala do ko\u0144ca stereotyp\u00f3w. Kino mo\u017ce wygrywa\u0107 stylem opowie\u015bci, tre\u015bci\u0105 konflikt\u00f3w obyczajowych, tymczasem tutaj mamy ludzi i maszyny. A Iranu – cho\u0107 jest niezwykle wa\u017cnym i pot\u0119\u017cnym krajem – nie \u0142\u0105czy\u0142em dot\u0105d z nowoczesno\u015bci\u0105 w muzyce. Poza tym autorzy kompilacji nie pr\u00f3buj\u0105 te\u017c nadawa\u0107 jej politycznego charakteru, kt\u00f3ry dodaje atrakcyjno\u015bci dzie\u0142om wielu tworz\u0105cym w krajach muzu\u0142ma\u0144skich artyst\u00f3w. By\u0142oby wyrazem ignorancji uwa\u017ca\u0107, \u017ce polityka nie ma na nas wp\u0142ywu ka\u017cdego dnia, ale by\u0142oby uproszczeniem uwa\u017ca\u0107, \u017ce szerokie spektrum tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej w Iranie definiuje si\u0119 poprzez ten w\u0105ski proces <\/em>– pisz\u0105.<\/p>\n

Stereotypy szybko wi\u0119c prys\u0142y. A to, co us\u0142ysza\u0142em, jest by\u0107 mo\u017ce nawet najlepsz\u0105 jak dot\u0105d tegoroczn\u0105 propozycj\u0105 z kr\u0119gu muzyki elektronicznej. Nie tylko nieegzotyczn\u0105, nie tylko nowoczesn\u0105 pod wzgl\u0119dem brzmienia, ale jeszcze zrealizowan\u0105 z du\u017cym smakiem. Sygnalizuje to ju\u017c pierwszy utw\u00f3r Siavasha Aminiego<\/strong> – z mia\u017cd\u017c\u0105c\u0105 delikatno\u015bci\u0105 utworu zanurzonego w styl Briana Eno czy Boards of Canada. Pi\u0119kny motyw syntezatorowy wybrzmiewa tu niemal unisono ze skrzypcami. Owszem, na Zachodzie nie opakowano by tego by\u0107 mo\u017ce etykietk\u0105 muzyki „eksperymentalnej”, ale z pewno\u015bci\u0105 te\u017c nie mia\u0142oby to szans kariery na wielkim rynku. Dalej w kierunku dron\u00f3w zmierza kompozycja Arasha Akbariego<\/strong>, kuratora tej kompilacji, kt\u00f3rego ci\u0105gnie ewidentnie w rejony Jeffre Cantu-Ledesmy, Fennesza czy Tima Heckera. I w tych okolicach zostajemy tu najd\u0142u\u017cej – r\u00f3wnie\u017c Idlefon <\/strong>(Hesam Ohadi) prowadzi, cho\u0107 nieco mocniej, w stron\u0119 dron\u00f3w o bogatej teksturze, tym razem – jak mi si\u0119 wydaje – nawi\u0105zuj\u0105cej do tradycyjnej muzyki perskiej. A w basowe rejony zap\u0119dza si\u0119 Pouya Ehsaei<\/strong>. Ko\u0144cowe nagranie RS<\/em> firmowane przez Umchung\u0119<\/strong> to zn\u00f3w postapokaliptyczny, roz\u0142o\u017cysty syntezatorowy dron rozwijaj\u0105cy si\u0119 dynamicznie, a\u017c do dramatycznej ko\u0144c\u00f3wki. Ale je\u015bli s\u0142ycha\u0107 tu jak\u0105\u015b cech\u0119 wsp\u00f3ln\u0105, to jest ni\u0105 nieograniczanie si\u0119 do dronowej bazy. Ka\u017cdy z tych utwor\u00f3w jest czym\u015b wi\u0119cej – pojawiaj\u0105 si\u0119 \u015blady rytmiki Wschodu, wchodzi cho\u0107by pojedynczy nietypowy instrument, wpleciony w \u015bcian\u0119 d\u017awi\u0119ku fragment melodii. Wszystko tu Ira\u0144czykom wychodzi – w\u0142\u0105cznie z pr\u00f3b\u0105 piosenkow\u0105 9T Antiope<\/strong> (syntezatorowy duet z wokalistk\u0105). Wszystko pozostaje blisko zachodniej konkurencji, ale zarazem jest minimalnie inne. Bardziej chyba jeszcze melancholijne, ale zarazem nie tak depresyjne, nie tak przyt\u0142aczaj\u0105ce. \u015awietny jest Remembrance <\/em>(Shaahin Saba Dipole<\/strong>) z hipnotycznie, minimalowo zap\u0119tlonym, ciep\u0142ym, nostalgicznym motywem rytmicznym. Najs\u0142absze wydaje mi si\u0119 za to – paradoksalnie najbardziej pretensjonalne w eksponowaniu brzmieniowego eksperymentu – nagranie Bescolour<\/strong>.<\/p>\n

W kraju, kt\u00f3ry – przynajmniej jeszcze niedawno – zakazywa\u0142 prezentacji zachodniej muzyki, da si\u0119 nagrywa\u0107 muzyk\u0119 elektroniczn\u0105 na \u015bwiatowym poziomie. Bo nie s\u0105 to bynajmniej tylko i wy\u0142\u0105cznie ira\u0144scy emigranci. Owszem, Pouya Ehsaei ma studio w Londynie, ale zar\u00f3wno Amini, jak i Akbari, s\u0105 ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 miejscowej, tehera\u0144skiej sceny muzycznej. Do niedawna nie wiedzia\u0142em, \u017ce co\u015b takiego jest w og\u00f3le mo\u017cliwe. Dzi\u015b wiem, \u017ce w domowych studiach Teheranu powstaje wysokiej klasy niezach.<\/p>\n

R\u00d3\u017bNI WYKONAWCY Absence. Compilation of Iranian Experimental Music<\/em><\/strong>, Flaming Pines 2016, 8\/10<\/strong><\/p>\n