![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Kubicki.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Smog, afera reprywatyzacyjna, majstrowanie przy metropoliach \u2013 miejskie tematy przebijaj\u0105 si\u0119 na czo\u0142\u00f3wki medi\u00f3w, budz\u0105 coraz wi\u0119ksze zainteresowanie. Czy\u017cby Polacy stawali si\u0119 w ko\u0144cu mieszczanami?<\/p>\n
S<\/b>tosunek Polak\u00f3w do miast jest co najmniej z\u0142o\u017cony. Pokazuje to nawet statystyka \u2013 jeszcze na pocz\u0105tku tego stulecia obszary miejskie zamieszkiwa\u0142o blisko 62 proc. ludno\u015bci, potem ten odsetek, zwany wska\u017anikiem urbanizacji, zacz\u0105\u0142 si\u0119 zmniejsza\u0107 do poziomu poni\u017cej 61 proc. Tak wi\u0119c wbrew \u015bwiatowemu trendowi Polska dezurbanizuje si\u0119 i\u00a0a\u017c chcia\u0142oby si\u0119 przywo\u0142a\u0107 historyczn\u0105 analogi\u0119 do prze\u0142omu XVI i\u00a0XVII\u00a0w., kiedy po okresie Z\u0142otego Wieku, kt\u00f3ry tak\u017ce oznacza\u0142 wysoki jak na \u00f3wczesne czasy, bo przekraczaj\u0105cy 20 proc., stopie\u0144 urbanizacji, nast\u0105pi\u0142 upadek miast, a\u00a0wraz z\u00a0nim i\u00a0Rzeczpospolitej.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie by\u0142aby to naci\u0105gana analogia \u2013 dzisiejsza dezurbanizacja ma zwi\u0105zek ze stylami polskiego \u017cycia miejskiego, kt\u00f3re w\u00a0du\u017cym stopniu kszta\u0142tuje fantazja o\u00a0domku, a\u00a0najlepiej dworku poza miastem. Fantazj\u0119 t\u0119 doskonale pokazuje filmowa wersja \u201eWojny polsko-ruskiej pod flag\u0105 bia\u0142o-czerwon\u0105\u201d wed\u0142ug ksi\u0105\u017cki Doroty Mas\u0142owskiej. Ciekawie analizowa\u0142a j\u0105 te\u017c ostatnia wystawa zorganizowana przez warszawskie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w\u00a0ramach cyklu \u201eWarszawa w\u00a0budowie\u201d.<\/p>\n
Po wojnie Polacy ruszyli ze wsi do miast, by wsp\u00f3lnie zamieszka\u0107 \u2013 robotnik, inteligent i\u00a0intelektualista \u2013 blokowiska przy ikonicznej ulicy Alternatywy 4. Inni zajmowali mienie pozostawione przez wygnanych i\u00a0wymordowanych Niemc\u00f3w i\u00a0\u017byd\u00f3w. W\u00a01989\u00a0r. Polacy odkryli, \u017ce s\u0105 w\u00a0ko\u0144cu we w\u0142asnym domu, co w\u00a0wi\u0119kszo\u015bci potraktowali jako akt uszlachcenia \u2013 postch\u0142opskie dzieci zacz\u0119\u0142y realizowa\u0107 fantazj\u0119 o\u00a0dobrym \u017cyciu poza miastem. Inicjuj\u0105c niekontrolowany przez nikogo proces suburbanizacji, czyli rozlewania si\u0119 miast na przyleg\u0142e do nich wsie. Mentalnie wr\u00f3cili\u015bmy do prze\u0142omu XV i\u00a0XVI\u00a0w. i\u00a0znowu musimy zdecydowa\u0107, kim jeste\u015bmy.<\/p>\n
Zanim jednak zdecydujemy, musimy zrozumie\u0107, jak kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 specyfika polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. \u015awietnym kluczem do takiej analizy jest zbadanie historycznej ewolucji polskich miast \u2013 jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142y wraz ze swymi mieszka\u0144cami w\u00a0r\u00f3\u017cnych momentach dziejowych. Takiego trudu podj\u0105\u0142 si\u0119 Pawe\u0142 Kubicki, socjolog z\u00a0Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, od lat studiuj\u0105cy kwesti\u0119 miejsk\u0105 w\u00a0Polsce. Pilnie bada histori\u0119 polskich miast i\u00a0jednocze\u015bnie ca\u0142y czas prowadzi badania najciekawszych zjawisk wsp\u00f3\u0142czesnych, jak np. wp\u0142yw stara\u0144 o\u00a0tytu\u0142 Europejskiej Stolicy Kultury na przemian\u0119 \u015bwiadomo\u015bci i\u00a0to\u017csamo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Lublina, Wroc\u0142awia lub Szczecina. Summ\u0105 jego poszukiwa\u0144 jest ksi\u0105\u017cka \u201eWynajdywanie miejsko\u015bci. Polska kwestia miejska z\u00a0perspektywy d\u0142ugiego trwania\u201d. Kubicki mierzy si\u0119 w\u00a0niej z\u00a0niew\u0105tpliwie unikatowym polskim problemem \u2013 g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w\u00a0kulturze niech\u0119ci\u0105 do miast i\u00a0mieszcza\u0144skiego stylu \u017cycia. Krakowski uczony pokazuje, jak niech\u0119\u0107 ta by\u0142a produkowana przez ewoluuj\u0105cy system spo\u0142eczno-polityczny od ko\u0144ca XVII\u00a0w., kiedy szlachta zdoby\u0142a hegemoni\u0119 i\u00a0od tego czasu zacz\u0119\u0142a j\u0105 bezwzgl\u0119dnie umacnia\u0107 we wszystkich wymiarach \u017cycia. W\u00a0epoce przednowoczesnej, w\u00a0okresie wspomnianego Z\u0142otego Wieku, Polska pod wzgl\u0119dem kultury miejskiej nie odbiega\u0142a od europejskiej przeci\u0119tnej, polskie miasta b\u0142yskawicznie przyjmowa\u0142y prze\u0142omowe innowacje, jak druk \u2013 Krak\u00f3w mia\u0142 jedn\u0105 z\u00a0pierwszych w\u00a0Europie oficyn. I\u00a0to w\u0142a\u015bnie miasta by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi o\u015brodkami rozwoju Rzeczpospolitej.<\/p>\n
N<\/b>iestety, pod jednym wzgl\u0119dem polskie miasta r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od zachodnich \u2013 nie tworzy\u0142y sieci wsp\u00f3\u0142pracy, \u0142\u0105czy\u0142a je co najwy\u017cej wymiana handlowa. W\u00a0efekcie krzepn\u0105ce ekonomicznie mieszcza\u0144stwo nie wytworzy\u0142o podmiotowo\u015bci politycznej, za co zap\u0142aci\u0142o wysok\u0105 cen\u0119 \u2013 faktyczn\u0105 likwidacj\u0119 wraz z\u00a0nastaniem Rzeczpospolitej Szlacheckiej. Po 1989\u00a0r. pojawi\u0142a si\u0119 nadzieja na nowe polskie mieszcza\u0144stwo. Pawe\u0142 Kubicki sam promowa\u0142 tez\u0119 o\u00a0nadej\u015bciu nowych mieszczan. Wierny jednak temu, co ujawniaj\u0105 badania, w\u00a0swej ksi\u0105\u017cce do niedawnego zachwytu nad rodz\u0105c\u0105 si\u0119 klas\u0105 miejsk\u0105 podchodzi ju\u017c z\u00a0wi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105. Dlaczego?<\/p>\n
\u201eNowi mieszczanie odzyskali pamie\u0328c\u0301 swoich miast, stworzyli nowe narracje, w\u00a0ramach kto\u0301rych moga\u0328 poczuc\u0301 sie\u0328 wspo\u0301\u0142two\u0301rcami miasta w\u00a0sferze spo\u0142eczno-kulturowej. Zabrak\u0142o jednak narracji, dzie\u0328ki kto\u0301rej mogliby sie\u0328 tez\u0307 poczuc\u0301 wspo\u0301\u0142two\u0301rcami miasta w\u00a0wymiarze ekonomicznym. Kapita\u0142, bez kto\u0301rego nie sposo\u0301b budowac\u0301 silnych miast i\u00a0silnego mieszczan\u0301stwa, zno\u0301w\u00a0postrzegany jest w\u00a0kategoriach obcos\u0301ci i\u00a0zagroz\u0307enia dla rodzimej toz\u0307samos\u0301ci. Kapita\u0142, kto\u0301ry przychodzi z\u00a0zewna\u0328trz i\u00a0nie jest zakorzeniony w\u00a0mies\u0301cie, nie sprzyja wytwarzaniu miejskos\u0301ci, wre\u0328cz przeciwnie, przyczynia sie\u0328 do jej wyp\u0142ukiwania\u201d.<\/p>\n
Historii nie spos\u00f3b dogoni\u0107 na skr\u00f3ty, \u015bwiadomo\u015b\u0107 historii pozwala jednak lepiej zrozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 i\u00a0skuteczniej mierzy\u0107 si\u0119 z\u00a0przysz\u0142o\u015bci\u0105. \u201eWynajdywanie miejsko\u015bci\u201d to lektura obowi\u0105zkowa dla ka\u017cdego, kto chce w\u00a0spos\u00f3b kompetentny wypowiada\u0107 si\u0119 w\u00a0kwestii miejskiej w\u00a0Polsce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Smog, afera reprywatyzacyjna, majstrowanie przy metropoliach \u2013 miejskie tematy przebijaj\u0105 si\u0119 na czo\u0142\u00f3wki medi\u00f3w, budz\u0105 coraz wi\u0119ksze zainteresowanie. Czy\u017cby Polacy stawali si\u0119 w ko\u0144cu mieszczanami?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1303,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1302"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1304,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1302\/revisions\/1304"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}