{"id":1348,"date":"2018-03-10T10:33:25","date_gmt":"2018-03-10T09:33:25","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=1348"},"modified":"2018-03-10T10:50:49","modified_gmt":"2018-03-10T09:50:49","slug":"polska-nie-metropolitalna-czyli-zycie-srednich-miast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2018\/03\/10\/polska-nie-metropolitalna-czyli-zycie-srednich-miast\/","title":{"rendered":"Polska nie-metropolitalna, czyli \u017cycie \u015brednich miast"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_1349\" style=\"width: 630px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1349\" class=\"wp-image-1349 size-large\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/IMG_20160919_103445-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"465\" srcset=\"\/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/IMG_20160919_103445-1024x768.jpg 1024w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/IMG_20160919_103445-300x225.jpg 300w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/IMG_20160919_103445-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><p id=\"caption-attachment-1349\" class=\"wp-caption-text\">S\u0142upsk Roberta Biedronia, fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n<p>Jest \u017cycie poza Warszaw\u0105 (Krakowem, Gda\u0144skiem, Wroc\u0142awiem).<br \/>\n<!--more--><br \/>\nJak zauwa\u017ca Filip Springer, do mniejszych o\u015brodk\u00f3w wkracza dobra architektura. Do niedawna przybud\u00f3wki do fabryk, dzi\u015b staj\u0105 si\u0119 znowu miastami.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Filip Springer chwali \u015brednie miasta\" width=\"620\" height=\"349\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/gRpqaSAVWyc?start=23&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>\u015arednie miasta wr\u00f3ci\u0142y na radar, gdy prof. Przemys\u0142aw \u015aleszy\u0144ski z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN og\u0142osi\u0142 w ubied\u0142ym roku raport, kt\u00f3remu nadano z\u0142owieszczy tytu\u0142 \u201ezapa\u015b\u0107 \u015brednich miast\u201d. Badacze zidentyfikowali 255 o\u015brodk\u00f3w i sprawdzili ich kondycj\u0119 pod wzgl\u0119dem r\u00f3\u017cnych funkcji miejskich (jak stoi gospodarka, demografia etc.). Wyniki przedstawiamy w POLITYCE w artykule <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/twojemiasto\/1740308,1,polskie-miasta-sie-wyludniaja.read\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201eKryzys miasta \u015bredniego\u201d<\/a>. Temat jednak wykracza poza ramy jednego naukowego opracowania czy artyku\u0142u.<\/p>\n<p>Filip Springer po\u015bwi\u0119ci\u0142 tematowi ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eMiasto Archipelag\u201d. Powsta\u0142a w wyniku wielomiesi\u0119cznego projektu &#8211; Springer zje\u017adzi\u0142 33 miasta, kt\u00f3re w wyniku reformy samorz\u0105dowej 1998\/9 utraci\u0142y status wojew\u00f3dztwa. Rozmawiali\u015bmy o tej ksi\u0105\u017cce tu\u017c przed Kongresem Kultury 2016, zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad \u017cyciem na \u201eperyferiach\u201d. Cudzys\u0142owu u\u017cywam celowo, bo okre\u015blenie peryferyjno\u015bci jest bardzo umowne. Z jednej strony to prawda, \u017ce metropolie wysysaj\u0105 wiele zasob\u00f3w, zw\u0142aszcza ludzkich, z mniejszych miast. Ale te\u017c zaczynaj\u0105 ujawnia\u0107 si\u0119 odwrotne procesy ciekawego o\u017cywienia.<\/p>\n<p>Na to o\u017cywienie sk\u0142ada si\u0119 kilka proces\u00f3w. Po pierwsze, ko\u0144czy si\u0119 trauma postindustrialna, kt\u00f3r\u0105 Filip Springer opisywa\u0142 jeszcze w \u201eArchipelagu\u201d. Marzenie o wielkiej fabryce przestaje ju\u017c rozbudza\u0107 niezdrowe fantazje. Wielkich fabryk organizuj\u0105cych \u017cycie jak w PRL ju\u017c nie b\u0119dzie. Owszem, rozwija si\u0119 w specjalnych strefach ekonomicznych przemys\u0142, ale praca w nim oferowana najcz\u0119\u015bciej odbiega od marze\u0144 o dobrym \u017cyciu. Jednocze\u015bnie jednak maleje presja na konieczno\u015b\u0107 podejmowania tej pracy, bo demografia zmienia r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142 na rynku pracy na korzy\u015b\u0107 pracownik\u00f3w.<\/p>\n<p>Poprawi\u0142a si\u0119 infrastruktura i powoli, zdecydowanie zbyt wolno, ale jednak, poprawia si\u0119 dost\u0119pno\u015b\u0107 komunikacyjna, odtwarzane s\u0105 nawet po\u0142\u0105czenia kolejowe do mniejszych o\u015brodk\u00f3w (o ile pozosta\u0142y tory). Pojawiaj\u0105 si\u0119 nie tylko nowe chodniki, ale tak\u017ce nowa, dobra architektura, jak przekonuje Springer, pokazuj\u0105c Solec Kujawski, Radom czy Wa\u0142brzych. Wiemy z do\u015bwiadczenia modernizacji miast po\u0142udniowoameryka\u0144skich, np. z Medellin, \u017ce dobra architektura publiczna implantowana w obszarach zdegradowanych nie jest fanaberi\u0105, tylko jednym z kluczowych motor\u00f3w budzenia podmiotowo\u015bci lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<p>I w\u0142a\u015bnie przebudzenie tej podmiotowo\u015bci daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, cho\u0107 ten proces najtrudniej opisa\u0107, bo cz\u0119sto wymyka si\u0119 klasycznym ramom analizy socjologicznej. Wi\u0119cej mo\u017cna dostrzec, badaj\u0105c np. kultur\u0119 i praktyki kulturowe, co pokazuje ksi\u0105\u017cka \u201eNowe praktyki kulturowe Polak\u00f3w\u201d Tomasza Szlendaka i Krzysztofa Olechnickiego czy podsumowania z bada\u0144 realizowanych w ramach projekt\u00f3w \u201eKultura i rozw\u00f3j\u201d w dw\u00f3ch niezale\u017cnych nurtach, jeden pod moim, drugi pod kierownictwem Jerzego Hausnera.<\/p>\n<p>Wi\u0119c jest \u017cycie poza metropoliami, oczywi\u015bcie bardzo zr\u00f3\u017cnicowane. Inaczej wygl\u0105da ono w Cieszynie, do kt\u00f3rego naj\u0142atwiej dojecha\u0107 z Warszawy przez Czechy, inaczej w przygranicznym Przemy\u015blu, inaczej w historycznej, \u201eodzyskanej\u201d w 1945 roku \u015awidnicy.<\/p>\n<p>Bardzo ciekawym przejawem tego \u017cycia jest ruch prezydent\u00f3w i prezydentek miast progresywnych. Tu kilka kolejnych ilustracji, ale b\u0119dziemy dokumentowa\u0107 kolejne ciekawe przyk\u0142ady poszukiwa\u0144 na dobre \u017cycie \u201ena prowincji\u201d, kt\u00f3ra wcale nie musi by\u0107 prowincjonalna. B\u0119dziemy o nich opowiada\u0107 nie tylko w tekstach, ale tak\u017ce w nowym podka\u015bcie \u201eTwoje miasto\u201d i w materia\u0142ach wideo.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/anchor.fm\/twoje-miasto\/embed\" width=\"400px\" height=\"102px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Nieprowincjonalna prowincja\" width=\"620\" height=\"349\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/videoseries?list=PLVgWdh6EVzrZM2Ogxm5nhhiGvsS2OhJXT\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jest \u017cycie poza Warszaw\u0105 (Krakowem, Gda\u0144skiem, Wroc\u0142awiem).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1342,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[83,95,140,126,134,137],"tags":[152],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1348"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1348"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1353,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1348\/revisions\/1353"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}