{"id":1391,"date":"2018-03-27T07:56:36","date_gmt":"2018-03-27T05:56:36","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=1391"},"modified":"2018-03-27T11:08:19","modified_gmt":"2018-03-27T09:08:19","slug":"demokracja-osiedlowa-czyli-o-potrzebie-radykalnej-lokalnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2018\/03\/27\/demokracja-osiedlowa-czyli-o-potrzebie-radykalnej-lokalnosci\/","title":{"rendered":"Demokracja osiedlowa, czyli o potrzebie radykalnej lokalno\u015bci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

Wroc\u0142aw, Psie Pole, serwis Fotopolska.eu, CC-BY-SA 3.0<\/p><\/div>\n

Demokracj\u0119 trzeba budowa\u0107 od do\u0142u – spontanicznie przekonuje Marcin Kr\u00f3l w najnowszym numerze magazynu „Magazynu Miasta”<\/a>. Jak bardzo od do\u0142u?
\n
\nW ustroju Polski g\u0142\u00f3wn\u0105 jednostk\u0105 administracyjno-polityczn\u0105 jest gmina, to na jej poziomie praktykujemy demokracj\u0119 w wymiarze samorz\u0105dowym, dotycz\u0105cym wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w terytorium gminy. Gmina gminie nier\u00f3wna, najmniej liczna Cisna liczy ok. p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w, miejsko-wiejskie Piaseczno to ju\u017c blisko 70 tys., Wroc\u0142aw – prawie 650 tys.<\/p>\n

Zako\u0144czy\u0142em wyliczank\u0119 Wroc\u0142awiem, bo akurat w sobot\u0119, 24 marca, mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w debacie \u201eWroc\u0142aw Rozmawia\u201d<\/a> o ustroju miasta. Wielko\u015b\u0107 miasta i centralizacja zarz\u0105dzania organizmem bardzo r\u00f3\u017cnorodnym, obszarowo rozproszonym i pokawa\u0142kowanym na fragmenty o odr\u0119bnych morfologiach i historiach coraz cz\u0119\u015bciej wywo\u0142uje pytania, czy nie nale\u017ca\u0142oby p\u00f3j\u015b\u0107 z w\u0142adz\u0105 w d\u00f3\u0142 i odda\u0107 jej cz\u0119\u015b\u0107 z ratusza do osiedli.<\/p>\n

Formalnie jest ich w mie\u015bcie 48 i mo\u017cna je pogrupowa\u0107 pod wzgl\u0119dem morfologicznym na kilka typ\u00f3w: osiedla \u015br\u00f3dmiejskie, kameralne, blokowe, wielkie osiedla blokowe, osiedla mieszkaniowe wielorodzinne niekompletne, jednorodzinne niekompletne, mia\u0142omiasteczkowe i dawne wsie.<\/p>\n

W tym podziale ujawnia si\u0119 z\u0142o\u017cona historia rozwoju miasta i jego dynamiczna tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Za r\u00f3\u017cnicami morfologicznymi id\u0105 r\u00f3\u017cnice spo\u0142eczne, ekonomiczne i demograficzne. \u0141\u0105czy ponad r\u00f3\u017cnicami to, \u017ce osiedle staje si\u0119 coraz wa\u017cniejszym punktem odniesienia dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Miasto metropolitalne staje si\u0119 zbyt du\u017ce, rozbiegane i odleg\u0142e, by stanowi\u0142o dobre zaplecze dla codziennego \u017cycia. Zaczynamy wi\u0119c, nie tylko we Wroc\u0142awiu, odkrywa\u0107 zalety lokalno\u015bci jako przeciwwagi dla kosmopolitycznego gwaru metropolii.<\/p>\n

Proces ten dobrze wida\u0107 w badaniach Wroc\u0142awskiej Diagnozy Spo\u0142ecznej<\/a>. Najnowsza edycja z 2017 roku pokazuje, \u017ce maleje liczba mieszka\u0144c\u00f3w nieanga\u017cuj\u0105cych si\u0119 w \u017cadne dzia\u0142ania obywatelskie w swoim miejscu zamieszkania: z 48,2 proc. w 2014 roku do 44 w roku 2017. Najpopularniejsze formy aktywno\u015bci to spotykanie si\u0119 i rozmawianie i problemach (33 proc.), wsp\u00f3lne sp\u0119dzanie czasu na festynach i piknikach osiedlowych (23 proc.). Ro\u015bnie przekonanie, \u017ce mo\u017cliwa jest wi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 – sprzyja\u0107 jej, zdaniem badanych, b\u0119dzie zar\u00f3wno mobilizacja wok\u00f3\u0142 wa\u017cnych cel\u00f3w (wsp\u00f3lny interes, 43 proc.), jak i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w gronie przyjaznej grupy os\u00f3b (25,7 proc., wzrost o ponad 10 pkt).<\/p>\n

Te wyniki zdaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 przekonanie Marcina Kr\u00f3la, kt\u00f3ry w felietonie dla \u201eMagazynu Miasta\u201d pisze:<\/p>\n

Jedynym silnym i trwa\u0142ym motywem tworzenia wsp\u00f3lnot lokalnych musi byc\u0301 szeroko rozumiana przyjemnos\u0301c\u0301. Przyjemnos\u0301c\u0301 i poszukiwanie przyjemnos\u0301ci to si\u0142y, kt\u00f3re od dawna stanowia\u0328 pod\u0142oz\u0307e demokracji.<\/p><\/blockquote>\n

Tyle \u017ce powstaje pytanie jak zorganizowa\u0107 tak\u0105 lokaln\u0105 demokracj\u0119. Wroc\u0142awska Diagnoza pokazuje, \u017ce instytucja, jak\u0105 s\u0105 rady osiedlowe, cieszy si\u0119 znikomym uznaniem ze strony mieszka\u0144c\u00f3w – zaledwie 2 proc. badanych uczestniczy\u0142o lub wspiera\u0142o w dzia\u0142aniach rad\u0119 osiedla. Wi\u0119cej – 10 proc. – g\u0142osowa\u0142o w bud\u017cecie obywatelskim. Dlaczego rady nie wywo\u0142uj\u0105 niemal \u017cadnych emocji? Czy dlatego, \u017ce nie maj\u0105 praktycznie \u017cadnych kompetencji ani \u015brodk\u00f3w na dzia\u0142anie? Czy dlatego, \u017ce ta forma reprezentacji jest dla mieszka\u0144c\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych osiedli nieadekwatna do ich potrzeb i stylu \u017cycia?<\/p>\n

Wroc\u0142awska dyskusja nie odpowiedzia\u0142a jednoznacznie, uznaj\u0105c raczej za rekomendacjami bardzo ciekawej Analizy Funkcjonalnej Osiedli,<\/a> \u017ce nie ma jednego, optymalnego modelu organizacji aktywno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w w wymiarze lokalnym. Rady osiedlowe s\u0105 potencjalnie wa\u017cnym, ale nie jedynym sposobem praktykowania lokalnej demokracji. Potrzebuje ona nie tylko instytucji, ale tak\u017ce przestrzeni, w kt\u00f3rych mo\u017cna praktykowa\u0107 bycie razem dla samej przyjemno\u015bci wsp\u00f3\u0142bycia. Jak pokazuje wspomniana Analiza, to w\u0142a\u015bnie brak takich przestrzeni – otwartych, publicznych miejsc, gdzie mo\u017cna by si\u0119 spotyka\u0107 nie po to, \u017ceby robi\u0107 co\u015b konkretnego – wed\u0142ug programu i okre\u015blonego celu jest g\u0142\u00f3wnym deficytem polskiej lokalno\u015bci.<\/p>\n

To zdumiewaj\u0105ce, jak bardzo o tym prostym fakcie w Polsce zapomnieli\u015bmy. Na szcz\u0119\u015bcie wraz z lokalno\u015bci\u0105 odkrywamy r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z ni\u0105 podstawowe prawdy i zaczynamy poszukiwa\u0107 dla nich wyrazu. S\u0105 nim np. centra aktywno\u015bci lokalnej. Ale przecie\u017c doskona\u0142ym miejscem spotkania zawsze by\u0142y tak\u017ce lokalne targowiska – wiele z nich pad\u0142o ofiar\u0105 \u201emodernizacji\u201d, zamieniaj\u0105c si\u0119 w lokalne centra handlowe, mo\u017ce i bardziej eleganckie, ale pozbawione ju\u017c funkcji spo\u0142eczno-integracyjnej.<\/p>\n

Ciekawy g\u0142os do dyskusji o lokalno\u015bci zorganizowanej w osiedlach wnosi \u201eMagazyn Miasta\u201d, pokazuj\u0105c wiele aspekt\u00f3w i przyk\u0142ad\u00f3w projektowania osiedli zar\u00f3wno w historii, jak i dzisiaj. Wszystkie te rozmowy i lektury prowadz\u0105 do wniosku, jaki Marcin Kr\u00f3l wyra\u017ca w postulacie radykalnej lokalno\u015bci:<\/p>\n

Nie mamy z\u0307adnego obowia\u0328zku uczestniczenia w demokratycznych dzia\u0142aniach. Jez\u0307eli przynosza\u0328 one takie samo poczucie przyjemnos\u0301ci jak udzia\u0142 we wsp\u00f3l- nocie lokalnej, to uczestnictwo jest ca\u0142kowicie dobrowolne. Rezygnacja z niego powoduje jedynie koniecznos\u0301c\u0301 zdania sie\u0328 na wybory innych i jest rezygnacja\u0328 z jednego z najwie\u0328kszych doste\u0328pnych nam z\u0301r\u00f3de\u0142 przyjemnos\u0301ci.<\/p>\n

Wszystko to brzmi utopijnie, ale nie jest przeciez\u0307 dalece utopijne. Kto szuka w demokracji wy\u0142a\u0328cznie bezpieczen\u0301stwa, ten zawsze przegrywa. Demokracja to przede wszystkim sfera wolnos\u0301ci i dlatego tez\u0307 wsp\u00f3lnoty lokalne stanowia\u0328 jej przedsmak. Im bardziej zadbamy o radykalny charakter lokalnos\u0301ci, tym wie\u0328ksze mamy szanse na powodzenie naszych staran\u0301.<\/p><\/blockquote>\n

Radykalna lokalno\u015b\u0107 i zakorzenienie w niej demokracji rodzi jednak problemy, jakie dobrze pokazuje Wroc\u0142awska Diagnoza Spo\u0142eczna i jakie s\u0105 zmor\u0105 aktywist\u00f3w miejskich forsuj\u0105cych wizje dobrego miasta\/osiedla, odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do idea\u0142\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119sto nie s\u0105 dzielone przez wi\u0119kszo\u015b\u0107. C\u00f3\u017c, we Wroc\u0142awiu, cho\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczna ro\u015bnie, to g\u0142\u00f3wnym problemem mieszka\u0144c\u00f3w osiedli jest kwestia dost\u0119pno\u015bci miejsc parkingowych.<\/p>\n

https:\/\/www.facebook.com\/wroclawrozmawia\/videos\/2088908708056119\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To zdumiewaj\u0105ce, jak bardzo o tym prostym fakcie w Polsce zapomnieli\u015bmy. Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1393,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[158,157],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1391"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1391"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1391\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1399,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1391\/revisions\/1399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}