{"id":1460,"date":"2018-05-07T08:25:59","date_gmt":"2018-05-07T06:25:59","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=1460"},"modified":"2018-05-07T12:00:41","modified_gmt":"2018-05-07T10:00:41","slug":"brudne-powietrze-zabija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2018\/05\/07\/brudne-powietrze-zabija\/","title":{"rendered":"Brudne powietrze zabija"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.who.int\/news-room\/air-pollution\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1462 size-large\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/air-pollution-silent-killer-1024x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"620\" srcset=\"\/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/air-pollution-silent-killer-1024x1024.jpg 1024w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/air-pollution-silent-killer-150x150.jpg 150w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/air-pollution-silent-killer-300x300.jpg 300w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/air-pollution-silent-killer-768x768.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/a>Brudne powietrze zabija na \u015bwiecie rocznie 7 mln os\u00f3b &#8211; <a href=\"http:\/\/www.who.int\/news-room\/air-pollution\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">informuje \u015awiatowa Organizacja Zdrowia<\/a>. Polskie miasta nale\u017c\u0105 do najbardziej zanieczyszczonych w Europie.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nProblem zanieczyszczenia powietrza sta\u0142 si\u0119 tematem politycznym nie tylko w Polsce. Coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 g\u0142\u00f3wnym zagadnieniem podejmowanym przez media na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ostatnio pretekstu dostarczy\u0142a \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO), og\u0142aszaj\u0105c aktualizacj\u0119 swojej bazy danych o jako\u015bci powietrza w ponad 4 tys. miast ze 108 kraj\u00f3w.<\/p>\n<p>Wnioski z analiz pora\u017caj\u0105. Ponad 80 proc. mieszka\u0144c\u00f3w miast monitoruj\u0105cych czysto\u015b\u0107 atmosfery oddycha powietrzem niespe\u0142niaj\u0105cym norm bezpiecze\u0144stwa. W krajach o niskich i \u015brednich dochodach dost\u0119pu do czystego powietrza nie ma 97 proc. mieszka\u0144c\u00f3w miast (mowa o miastach z powy\u017cej 100 tys. mieszka\u0144cami), w krajach o wysokich dochodach &#8211; 49 proc.<\/p>\n<h2>Brudne powietrze zabija<\/h2>\n<p>Skutki? Te najbardziej ponure to przedwczesne zgodny &#8211; na skutek zanieczyszczenia powietrza umiera rocznie 7 mln os\u00f3b, 1,4 mln z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, 1,8 mln z powodu chor\u00f3b p\u0142uc i nowotwor\u00f3w. W Europie umiera &#8222;na powietrze&#8221; p\u00f3\u0142 miliona os\u00f3b, w Polsce (wed\u0142ug danych WHO) &#8211; ponad 30 tys. Te informacje s\u0105 cz\u0119sto podawane, warto jednak je powtarza\u0107, by pami\u0119ta\u0107 o stawce walki o jako\u015b\u0107 mieszaniny gazowej, jak\u0105 oddychamy.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"WHO: Breathe Life - How air pollution impacts your body\" width=\"620\" height=\"349\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/GVBeY1jSG9Y?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Na czele listy najbardziej zanieczyszczonych polskich miast w bazie WHO znajduj\u0105 si\u0119 \u017bywiec, Pszczyna i Opoczno. Daleko im do \u015bwiatowych lider\u00f3w: pakista\u0144skiego Peszawaru i indyjskiego Waranasi, ale w rankingu europejskim, jak \u017cyczliwie podsumowa\u0142 w <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2018\/04\/22\/world\/europe\/poland-pollution.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kwietniu &#8222;New York Times&#8221;<\/a>, w\u015br\u00f3d 50 najbrudniejszych miast Starego Kontynentu 33 znajduj\u0105 si\u0119 w Polsce. G\u0142\u00f3wn\u0105 (cho\u0107 nie jedyn\u0105) przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy jest polski &#8222;love affair with coal&#8221;.<\/p>\n<h2>Polska walka ze smogiem<\/h2>\n<p>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce na temat zanieczyszczenia powietrza w Polsce wszystko ju\u017c powiedziano. Temat nabra\u0142 mocy politycznej, wielkie przyspieszenie nast\u0105pi\u0142o na pocz\u0105tku 2017 roku, kiedy to r\u00f3wnie\u017c warszawiacy odkryli, \u017ce oddychaj\u0105 trucizn\u0105, a spraw\u0119 podj\u0119\u0142y z niezwyk\u0142\u0105 intensywno\u015bci\u0105 og\u00f3lnokrajowe media. Kolejne sejmiki wojew\u00f3dzkie zacz\u0119\u0142y podejmowa\u0107 uchwa\u0142y antysmogowe, do walki ze smogiem w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 rz\u0105d, Mateusz Morawiecki w roli premiera podkre\u015bli\u0142, \u017ce poprawa jako\u015bci powietrza b\u0119dzie priorytetem jego rz\u0105du.<\/p>\n<p>W kwietniu tego roku <a href=\"https:\/\/www.polskialarmsmogowy.pl\/polski-alarm-smogowy\/aktualnosci\/szczegoly,polski-alarm-smogowy-pomimo-postepow-zdecydowana-wiekszosc-antysmogowych-obietnic-rzadu-wciaz-niezrealizowana,563.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Polski Alarm Smogowy<\/a> por\u00f3wna\u0142 rz\u0105dowe zapowiedzi z realnymi dzia\u0142aniami rz\u0105du, analizuj\u0105c post\u0119p w 15 g\u0142\u00f3wnych kierunkach. Smog wygra\u0142 13 do 2. Za niedostateczne zosta\u0142y ocenione dzia\u0142ania w zakresie norm jako\u015bci paliwa, program\u00f3w finansowych, obni\u017cenia cen energii elektrycznej, pomocy ubogim i ochrony przed ub\u00f3stwem energetycznym etc. Wi\u0119cej w tabeli:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-1461\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Smog_POS-1024x883.jpeg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"535\" srcset=\"\/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Smog_POS-1024x883.jpeg 1024w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Smog_POS-300x259.jpeg 300w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Smog_POS-768x662.jpeg 768w, \/portretymiast\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Smog_POS.jpeg 1260w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/p>\n<p>Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce wobec bezwzgl\u0119dnej wymowy informacji o skutkach zanieczyszczenia powietrza prace na rzecz jego poprawy powinny biec znacznie szybciej. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce wyzwanie ma &#8222;charakter systemowy&#8221; &#8211; to poj\u0119cie cz\u0119sto pada\u0142o podczas ostatniego <a href=\"https:\/\/www.forumng.pl\/xiii-forum-nowej-gospodarki\/program\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">XIII Forum Nowej Gospodarki<\/a> zorganizowanego w AGH w Krakowie.<\/p>\n<h2>Ub\u00f3stwo energetyczne<\/h2>\n<p>Systemowy, czyli z\u0142o\u017cony &#8211; nie wystarczy, jak lubi\u0105 to politycy, zrobi\u0107 czego\u015b na pokaz, np. wprowadzi\u0107 nowych norm lub zakaz\u00f3w (cho\u0107 i one s\u0105 niebezpieczne). Bo normy i zakazy zabraniaj\u0105ce palenia \u015bmieciami i u\u017cywania starych kot\u0142\u00f3w b\u0119d\u0105 nieskuteczne, je\u015bli nie uwzgl\u0119dni\u0105 podstawowego spo\u0142ecznego faktu zwi\u0105zanego z problemem jako\u015bci powietrza &#8211; ub\u00f3stwa energetycznego.<\/p>\n<p>Zgodnie z badaniami <a href=\"http:\/\/ibs.org.pl\/publications\/pomiar-ubostwa-energetycznego-na-podstawie-danych-bbgd-metodologia-i-zastosowanie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Instytutu Bada\u0144 Strukturalnych<\/a> ub\u00f3stwo energetyczne dotyka 12,2 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Polski. Dane z analiz IBS najwyra\u017aniej zrobi\u0142y wra\u017cenie w kr\u0119gach rz\u0105dowych, bo Piotr Wo\u017any, pe\u0142nomocnik premiera ds. programu &#8222;Czyste Powietrze&#8221;, nieustannie si\u0119 do nich odwo\u0142ywa\u0142 podczas Forum.<\/p>\n<p>Co z tej wiedzy wynika? Konieczno\u015b\u0107, przepraszam za bana\u0142, dzia\u0142ania systemowego na wielu poziomach: potrzebna jest interwencja pa\u0144stwa, ale te\u017c nie spos\u00f3b skutecznie rozwi\u0105za\u0107 problemu bez zaanga\u017cowania samorz\u0105du i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<h2>Wyzwanie z\u0142o\u017cono\u015bci<\/h2>\n<p>Ciekawe, czy lekcja smogu i z\u0142o\u017cono\u015bci walki o czyste powietrze prze\u0142o\u017cy si\u0119 na szersz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 polityk\u00f3w szczebla centralnego, a zw\u0142aszcza obecnego obozu w\u0142adzy, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie nie tylko smog, lecz wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyzwa\u0144 cywilizacyjnych ma z\u0142o\u017cony charakter. Skuteczne ich rozwi\u0105zywanie wymaga zarz\u0105dzania wielopoziomowego, a nie scentralizowanego. Wielopoziomowo\u015b\u0107 oznacza za\u015b zwi\u0119kszanie podmiotowo\u015bci poszczeg\u00f3lnych szczebli, zw\u0142aszcza poziomu lokalnego, gminnego, a nie jego kr\u0119powanie przez odbieranie kompetencji.<\/p>\n<p>Jak wi\u0119c wida\u0107, kwestia czysto\u015bci powietrza jest nie tylko problemem zdrowotnym, ale i politycznym <em>par excellence<\/em>. Mia\u0142 t\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 Tomasz Hobbes, wskazuj\u0105c w swym &#8222;Lewiatanie&#8221;, \u017ce niezdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do zapewnienia bezpiecznych warunk\u00f3w do \u017cycia (bezpiecznej \u017cywno\u015bci, wody, powietrza) mo\u017ce by\u0107 powodem wypowiedzenia pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Brudne powietrze zabija 7 mln os\u00f3b rocznie. <a href=\"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2018\/05\/07\/brudne-powietrze-zabija\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1467,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160],"tags":[49,161],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1460"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1475,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1460\/revisions\/1475"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}