{"id":1562,"date":"2018-08-27T08:44:59","date_gmt":"2018-08-27T06:44:59","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=1562"},"modified":"2018-08-27T11:48:46","modified_gmt":"2018-08-27T09:48:46","slug":"polska-srednich-miast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2018\/08\/27\/polska-srednich-miast\/","title":{"rendered":"Polska \u015brednich miast"},"content":{"rendered":"
\"\"

Delimitacja obszar\u00f3w problemowych (OP) w Polsce. Oznaczenia OP: 1 \u2013 pomorski, 2 \u2013 powi\u015bla\u0144ski, 3 \u2013 brodnicko-m\u0142awski, 4 \u2013 kujawski, 5 \u2013 p\u00f3\u0142nocno-wschodni, 6 \u2013 podlaski, 7 \u2013 polesko-\u0142ukowski, 8 \u2013 lubelski, 9 \u2013 przysusko-pilicki, 10 \u2013 sandomiersko-\u015bwi\u0119tokrzyski, 11 \u2013 kazimierski, 12 \u2013 strzy\u017cowsko-dynowski, 13 \u2013 karpacki, 14 \u2013 k\u0142odzki.<\/p><\/div>\n

Alarm w sprawie \u015brednich miast trwa – raport „Polska \u015brednich miast” prof. Przemys\u0142awa \u015aleszy\u0144skiego<\/a> to katalog problem\u00f3w, jakie powinny by\u0107 g\u0142\u00f3wnym tematem tegorocznej kampanii samorz\u0105dowej.\"\"„Polska \u015brednich miast” jest podsumowaniem wieloletnich prac prof. \u015aleszy\u0144skiego, geografa z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. W ubieg\u0142ym roku echem odbi\u0142o si\u0119 opracowanie wskazuj\u0105ce, \u017ce 122 \u015brednich miast w Polsce zagro\u017conych jest upadkiem.<\/p>\n

By\u0142o o tym g\u0142o\u015bno, sam r\u00f3wnie\u017c o tym pisa\u0142em (wsp\u00f3lnie z Urszul\u0105 Schwarzenberg-Czerny) w POLITYCE<\/a>. Prof. \u015aleszy\u0144ski t\u0142umaczy\u0142 nam, na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 sytuacji miast \u015brednich:<\/p>\n

Profesor \u015aleszy\u0144ski na statystyki ludno\u015bciowe patrzy jak na zapowied\u017a wielkiego problemu: kryzysu miast \u015brednich. Jest ich w\u00a0naszym kraju 255 i\u00a0pe\u0142ni\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119: \u2013 Ma\u0142e miasteczko \u0142atwiej sobie poradzi, nawet je\u015bli z\u00a06\u00a0tys. zmniejszy si\u0119 do 3\u00a0tys. \u2013<\/i> przekonuje prof. \u015aleszy\u0144ski. \u2013 Gorzej z\u00a0kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119cznym miastem powiatowym, kt\u00f3re obs\u0142uguje nie tylko swoich mieszka\u0144c\u00f3w, ale tak\u017ce pe\u0142ni wa\u017cne funkcje dla otoczenia. Wymaga bardziej z\u0142o\u017conej, kosztownej infrastruktury. <\/i>Gdy zmniejsza si\u0119 liczba ludno\u015bci, zw\u0142aszcza w\u00a0wieku produkcyjnym, malej\u0105 wp\u0142ywy z\u00a0podatk\u00f3w \u2013 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w w\u0142asnych.<\/p><\/blockquote>\n

Demografia: wyludnienie i starzenie<\/h2>\n

Teraz, dzi\u0119ki Klubowi Jagiello\u0144skiemu, mamy dost\u0119p do pog\u0142\u0119bionej analizy, kt\u00f3ra ko\u0144czy si\u0119 konkretnymi propozycjami dzia\u0142a\u0144 zaradczych. Zach\u0119cam do lektury, w tym wpisie kilka g\u0142\u00f3wnych informacji. Wyzwaniem najwa\u017cniejszym, og\u00f3lnopolskim jest oczywi\u015bcie demografia. W perspektywie 2050 r. populacja Polski mo\u017ce si\u0119 zmniejszy\u0107 nawet o 7 mln os\u00f3b. W rozbiciu terytorialnym oznacza to, \u017ce z 12,6 mln mieszka\u0144c\u00f3w powiatowych miast grodzkich ub\u0119dzie 3 mln – Bytom, \u015awi\u0119toch\u0142owice, Zabrze, Tarn\u00f3w zmniejsz\u0105 si\u0119 nawet o po\u0142ow\u0119.\u00a0W tej chwili ok. 600 gmin, czyli jedna czwarta, ma mniej ni\u017c 5 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, ju\u017c w 2030 r. ich liczba wzro\u015bnie do 800.\"\"<\/p>\n

Uciekaj\u0105cy biznes<\/h2>\n

Prof. \u015aleszy\u0144ski zwraca tak\u017ce uwag\u0119 na przemieszczanie si\u0119 energii ekonomicznych – jak zmieniaj\u0105 si\u0119 m.in. lokalizacje siedzib przedsi\u0119biorstw. Znowu: miasta grodzkie trac\u0105 nie tylko mieszka\u0144c\u00f3w, ale i siedziby firm (a wraz z nimi \u017ar\u00f3d\u0142o dochod\u00f3w podatkowych). W 1994 r. w miastach grodzkich by\u0142o 11,6 proc. siedzib najwi\u0119kszych 500 sp\u00f3\u0142ek, w 2014 r. ju\u017c tylko 7,6 proc.<\/p>\n

Ro\u015bnie nat\u0119\u017cenie dojazd\u00f3w do pracy do innej gminy. W 2011. r. osi\u0105gn\u0119\u0142o ono poziom 3,1 mln pracownik\u00f3w, a przeci\u0119tna d\u0142ugo\u015b\u0107 dojazdu w linii prostej wynios\u0142a 46 km. Jak zauwa\u017ca prof. \u015aleszy\u0144ski, przy obecnych relacjach pensji do koszt\u00f3w transportu odleg\u0142o\u015b\u0107 ta nie powinna przekracza\u0107 20-30 km.<\/p>\n

\"\"

Lokalizacja siedzib sp\u00f3\u0142ek<\/p><\/div>\n

Raport wype\u0142niony jest danymi, mapami, wykresami – mo\u017cna w nich przebiera\u0107 do woli, p\u0142ynie z nich jeden zasadniczy wniosek – stoimy przed wyzwaniem o charakterze cywilizacyjnym. Wyludnienie, nawet je\u015bli nie osi\u0105gnie maksymalnego pu\u0142apu, i tak jest d\u0142ugotrwa\u0142ym trendem. Podobnie jak towarzysz\u0105ce mu starzenie si\u0119 ludno\u015bci. Tej rzeczywisto\u015bci nie da si\u0119 zaczarowa\u0107, wymaga podj\u0119cia strategicznych dzia\u0142a\u0144 na poziomie kraju i samorz\u0105du.<\/p>\n

Deglomeracja. Czas na reformy<\/h2>\n

Czas zacz\u0105\u0107 powa\u017cn\u0105 rozmow\u0119 o reformie ustroju terytorialnego i deglomeracji – przekonuje prof. \u015aleszy\u0144ski. Mamy w tej chwili 380 powiat\u00f3w, podczas gdy w kraju istnieje ok. 150 naturalnych centr\u00f3w regionalnych. Je\u015bli wi\u0119c chcemy utrzyma\u0107 struktur\u0119 administracyjn\u0105 z powiatami, nale\u017ca\u0142oby zmniejszy\u0107 ich liczb\u0119 do takiego w\u0142a\u015bnie „naturalnego” poziomu, a tak\u017ce zmniejszy\u0107 nieco liczb\u0119 wojew\u00f3dztw. Lub alternatywnie – zwi\u0119kszy\u0107 liczb\u0119 wojew\u00f3dztw do nawet 25, likwiduj\u0105c powiaty.<\/p>\n

Nieuchronne wydaje si\u0119 \u0142\u0105czenie najmniejszych i najs\u0142abszych gmin, ale to b\u0119dzie najtrudniejszy temat, bo gminy s\u0105 najbardziej zro\u015bni\u0119te z lokaln\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 i wszelkie dotycz\u0105ce ich decyzje wywo\u0142uj\u0105 wielkie emocje. Wystarczy przypomnie\u0107 rozbi\u00f3r gmin podopolskich, by powi\u0119kszy\u0107 stan posiadania Opola o 52 km kw. Nie pomog\u0142y protesty mieszka\u0144c\u00f3w. Przy aktywnym zaanga\u017cowaniu Patryka Jakiego Dobrze\u0144 Wielki, Komprachcice, D\u0105browa straci\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 stanu posiadania. Efekt wida\u0107 ju\u017c by\u0142o w ostatnim rankingu zamo\u017cno\u015bci samorz\u0105d\u00f3w prof. Paw\u0142a Swianiewicza.\u00a0Dobrze\u0144 Wielki z miejsca 16. w kategorii gmin spad\u0142 na jedno z ostatnich, 1537.\u00a0Komprachcice osun\u0119\u0142y si\u0119 na koniec rankingu, D\u0105browa spad\u0142a z 752. pozycji na 1610.<\/p>\n

Nowa epoka<\/h2>\n

To tylko przedsmak „samorz\u0105dowej wojny domowej”, jaka mo\u017ce wybuchn\u0105\u0107, gdy wyzwania opisane przez prof. \u015aleszy\u0144skiego b\u0119dziemy rozwi\u0105zywa\u0107 bez strategicznej refleksji i na ostatni\u0105 chwil\u0119. Dyskusja nie b\u0119dzie \u0142atwa, bo nie dotyczy jedynie demografii i ustroju terytorialnego, lecz tak\u017ce kwestii lokalizacji przedsi\u0119biorstw i mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywania na t\u0119 lokalizacj\u0119. Prof. \u015aleszy\u0144ski rekomenduje aktywn\u0105 polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105 i wzmacnianie subregionalnych centr\u00f3w rozwoju.<\/p>\n

„Polska \u015brednich miast” to solidne opracowanie warte powa\u017cnej dyskusji. Przed Polsk\u0105 i polskimi miastami otwiera si\u0119 nowa epoka, czego chyba jeszcze nie chcemy przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci. M\u00f3wi\u0142em o tym wi\u0119cej w wywiadzie dla „Krytyki Politycznej”<\/a>. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce Klub Jagiello\u0144ski publikacj\u0105 raportu prof. \u015aleszy\u0144skiego dostarczy\u0142 wa\u017cnych argument\u00f3w i potwierdzi\u0142, \u017ce sprawa nie dotyczy odleg\u0142ej futurologii. Problem mamy ju\u017c dzi\u015b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wyzwaniem najwa\u017cniejszym, og\u00f3lnopolskim jest demografia. Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1566,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148,125,126,163],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1562"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1562"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1570,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1562\/revisions\/1570"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}