{"id":1875,"date":"2019-03-18T10:18:39","date_gmt":"2019-03-18T09:18:39","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=1875"},"modified":"2019-03-18T11:42:53","modified_gmt":"2019-03-18T10:42:53","slug":"trudna-sztuka-partycypacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2019\/03\/18\/trudna-sztuka-partycypacji\/","title":{"rendered":"Trudna sztuka partycypacji"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Polacy s\u0105 generalnie zadowoleni ze swoich w\u0142adz lokalnych. Nie znaczy to, \u017ce samorz\u0105dno\u015b\u0107 lokalna jest zadowalaj\u0105ca. Najnowsze badanie Fundacji Batorego pokazuje, jak s\u0142abo radz\u0105 sobie w\u0142adze lokalne z w\u0142\u0105czaniem obywateli w rozwi\u0105zywanie spraw gmin.<\/p>\n

Badanie „Narz\u0119dzia partycypacji lokalnej w Polsce w latach 2014-2017”<\/a>\u00a0zrealizowane w ramach programu „Masz g\u0142os”<\/a> sprawdza\u0142o, jak wygl\u0105da w praktyce wykorzystanie najprostszych narz\u0119dzi partycypacji spo\u0142ecznej: konsultacji spo\u0142ecznych, inicjatywy lokalnej, inicjatywy uchwa\u0142odawczej. Przeprowadzono je na reprezentatywnej pr\u00f3bie 221 gmin, a up\u00f3r badaczy umo\u017cliwi\u0142 pozyskanie danych z ca\u0142ej pr\u00f3by, wi\u0119c wyniki dobrze odzwierciedlaj\u0105 stan spraw w Polsce.<\/p>\n

Strach przed partycypacj\u0105<\/h2>\n

Z analizy dowiadujemy si\u0119, \u017ce 43 proc. gmin przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia mieszka\u0144c\u00f3w z inicjatyw\u0105 o konsultacje spo\u0142eczne, ju\u017c jednak tylko 23 proc. rad gmin podj\u0119\u0142o uchwa\u0142y o inicjatywie lokalnej i 19 proc. ma w statucie regulacje dotycz\u0105ce obywatelskiej inicjatywy uchwa\u0142odawczej. 44 proc. gmin nie gwarantuje mieszka\u0144com i mieszkankom \u017cadnego ze wspomnianych narz\u0119dzi, wszystkie trzy instrumenty dost\u0119pne s\u0105 jedynie w 4 proc. gmin.<\/p>\n

Jeszcze s\u0142abiej wygl\u0105da korzystanie z mo\u017cliwo\u015bci, nawet gdy s\u0105 dost\u0119pne. W okresie uj\u0119tym w badaniu tylko w 13 spo\u015br\u00f3d 221 gmin mieszka\u0144cy inicjowali konsultacje spo\u0142eczne (w sumie wydarzy\u0142o si\u0119 to 39 razy). Inny mankament to brak \u015brodk\u00f3w w rezerwie gminnego bud\u017cetu na realizacj\u0119 ewentualnych zada\u0144 z inicjatywy lokalnej (rezerwy takie mia\u0142o zaledwie 9 proc. gmin).<\/p>\n

Tyle obraz og\u00f3lny. Podsumowanie prezentuje wyniki tak\u017ce w rozbiciu geograficznym oraz ze wzgl\u0119du na rodzaj gminy.\"\"<\/a>Badanie nie uwzgl\u0119dnia oczywi\u015bcie zmian legislacyjnych z pocz\u0105tku 2018 r., kt\u00f3re wprowadzi\u0142y bud\u017cet obywatelski we wszystkich miastach na prawach powiatu czy wzmocni\u0142y instytucje inicjatywy uchwa\u0142odawczej obywateli. Warto jednak wczyta\u0107 si\u0119 w wyniki. Badacze zwracaj\u0105 uwag\u0119 na ciekawy fakt, \u017ce po miastach na prawach powiatu najwy\u017csze wska\u017aniki wykorzystania narz\u0119dzi partycypacji maj\u0105 gminy wiejsko-miejskie. Interpretuj\u0105 to nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Aktywno\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanek tych obszar\u00f3w mo\u017ce by\u0107 odpowiedzi\u0105 na \u201eprzeci\u0105ganie liny\u201d mi\u0119dzy miastem a wsiami, przede wszystkim w walce o wysoko\u015b\u0107 bud\u017cetu na inwestycje, a tak\u017ce odno\u015bnie do lokowania w s\u0105siedztwie inwestycji celu publicznego: po\u017c\u0105danych (jak szko\u0142y czy \u015bwietlice) i niepo\u017c\u0105danych (jak oczyszczalnie czy spalarnie odpad\u00f3w).<\/p><\/blockquote>\n

Inaczej rzecz ujmuj\u0105c: jest „naturalny” konflikt interes\u00f3w, jest te\u017c i ch\u0119\u0107 zaanga\u017cowania w polityk\u0119, by walczy\u0107 za pomoc\u0105 dost\u0119pnych narz\u0119dzi o swoje.\"\"<\/a>Zastanawia nie tylko niskie upowszechnienie inicjatywy lokalnej i jeszcze rzadsze korzystanie z niej, gdy jest taka mo\u017cliwo\u015b\u0107. Autorzy raportu pisz\u0105:<\/p>\n

Sytuacja jest o tyle ciekawa, \u017ce realizacja przez samorz\u0105dy zada\u0144 z wykorzystaniem narz\u0119dzia, jakim jest inicjatywa lokalna, mo\u017ce przynosi\u0107 wiele korzy\u015bci zar\u00f3wno na polu efektywno\u015bci wydatkowania publicznych \u015brodk\u00f3w, jak i spo\u0142ecznych efekt\u00f3w takich dzia\u0142a\u0144. Przede wszystkim wymogiem inicjatywy lokalnej jest wk\u0142ad w\u0142asny mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanek, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wk\u0142adem ich pracy, udzia\u0142em rzeczowym lub finansowym. Wk\u0142ad taki obni\u017ca ostateczne koszty realizacji danego przedsi\u0119wzi\u0119cia, od ko\u0144cowej kwoty odliczamy bowiem udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanek \u2013 gdyby wk\u0142adu tego nie by\u0142o, samorz\u0105d musia\u0142by wyda\u0107 wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w na realizacj\u0119 danego zadania.<\/p><\/blockquote>\n

Nie bez znaczenia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c efekty spo\u0142eczne wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w i mieszkanek w trakcie zg\u0142aszania i realizacji zada\u0144 w ramach inicjatywy lokalnej. Wsp\u00f3lna praca, darowizny rzeczowe, u\u017cyczenie sprz\u0119tu, zbi\u00f3rki pieni\u0119dzy \u2013 to wszystko sprawia, \u017ce zacie\u015bniaj\u0105 si\u0119 wi\u0119zi spo\u0142eczne i umacnia si\u0119 poczucie przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty lokalnej. Takie dzia\u0142ania sprzyjaj\u0105 budowie kapita\u0142u spo\u0142ecznego, integracji miejscowej spo\u0142eczno\u015bci, lepszemu dostosowaniu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 do jej potrzeb oraz budowy wzajemnego zaufania mi\u0119dzy w\u0142adzami a mieszka\u0144cami i mieszkankami.<\/p><\/blockquote>\n

No w\u0142a\u015bnie, obecna kadencja b\u0119dzie kluczowa dla wypracowania nowych sposob\u00f3w zaopatrywania potrzeb spo\u0142ecznych wobec nadci\u0105gaj\u0105cych wyzwa\u0144: wysychania strumienia pieni\u0119dzy europejskich, starzenia si\u0119 ludno\u015bci i depopulacji. Trzeba b\u0119dzie robi\u0107 wi\u0119cej z mniej, inicjatywa lokalna stwarza tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

Demokracja i partycypacja<\/h2>\n

Co mo\u017cna powiedzie\u0107 o polskiej samorz\u0105dno\u015bci na podstawie powy\u017cszych bada\u0144? Wyniki na pewno nie s\u0105 satysfakcjonuj\u0105ce, pokazuj\u0105, \u017ce jako\u015b\u0107 samorz\u0105dno\u015bci w r\u00f3wnym stopniu zale\u017cy od lokalnych w\u0142adz i od mieszka\u0144c\u00f3w gminy. Nie ma demokracji bez demokrat\u00f3w, a inne badanie Fundacji Batorego pokazuje, \u017ce lokalnej demokracji dopiero si\u0119 uczymy. Jeszcze w 2014 r. 40 proc. Polak\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce niewa\u017cny jest spos\u00f3b wy\u0142aniania w\u0142adz lokalnych, byle dobrze zarz\u0105dza\u0142y. W 2018 r. podobnie twierdzi\u0142o ju\u017c tylko 25 proc., a przeciwne zdanie, czyli nie wyobra\u017ca\u0142o sobie, by w\u0142adze lokalne by\u0142y wy\u0142aniane inaczej ni\u017c w demokratycznych wyborach, wskazywa\u0142o 66 proc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polacy s\u0105 generalnie zadowoleni ze swoich w\u0142adz lokalnych. Nie znaczy to, \u017ce samorz\u0105dno\u015b\u0107 lokalna jest zadowalaj\u0105ca. Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1879,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[189,163],"tags":[158,190,192,191,93],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1875"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1884,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1875\/revisions\/1884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}