{"id":658,"date":"2015-08-20T15:19:54","date_gmt":"2015-08-20T13:19:54","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=658"},"modified":"2018-02-19T01:26:26","modified_gmt":"2018-02-19T00:26:26","slug":"miasto-w-parku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2015\/08\/20\/miasto-w-parku\/","title":{"rendered":"Suwa\u0142ki. Miasto w parku"},"content":{"rendered":"
\"kamedulska14\"<\/a>

Tradycyjna zabudowa drewniana w \u015br\u00f3dmie\u015bciu Suwa\u0142k, ulica Kamedulska. Zdj\u0119cie: T. Chlewi\u0144ski<\/p><\/div>\n

Jakie by\u0142y Suwa\u0142ki w roku 1975, a jakie s\u0105 dzi\u015b?
\n<\/p>\n

\nZosta\u0107 stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa, gdy si\u0119 jest Przemy\u015blem, Toruniem, Cz\u0119stochow\u0105 \u2013 nie jest chyba trudno. Ale awansowa\u0107 do tej roli, b\u0119d\u0105c Suwa\u0142kami?\n<\/p><\/blockquote>\n

Suwa\u0142ki roku 1975 by\u0142y nie tylko stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa in crudo, ale nawet miastem wci\u0105\u017c jeszcze nie w pe\u0142ni ukszta\u0142towanym, w stanie surowym.\u00a028 tys. mieszka\u0144c\u00f3w. Niska, cz\u0119sto drewniana zabudowa. Dachy kryte pap\u0105 lub blach\u0105. Brak sygnalizacji \u015bwietlnej. Komunikacja miejska funkcjonuje tu dopiero od 5 lat. W podw\u00f3rkach kamienic przy g\u0142\u00f3wnej ulicy \u201emiasta\u201d \u2013 alei Ko\u015bciuszki \u2013 znajduj\u0105 si\u0119 drewniane zagr\u00f3dki, w kt\u00f3rych ludzie trzymaj\u0105 \u015bwinie i kury.<\/p>\n

Jakie b\u0119d\u0105 Suwa\u0142ki za lat, powiedzmy, 15? Tu na pomoc przywo\u0142a\u0107 trzeba wyobra\u017ani\u0119. Jedno jest ju\u017c dzi\u015b imponuj\u0105ce: rozwaga, rozs\u0105dek, dobry gust. \u017badnej gigantomanii, \u017cadnych wie\u017cowc\u00f3w, drapaczy chmur, nawet w marzeniach.\n<\/p><\/blockquote>\n

Tyle wst\u0119pne plany. W\u0142adze wojew\u00f3dztwa postanowi\u0142y o miejsko\u015bci Suwa\u0142k za\u015bwiadczy\u0107 jednak w spos\u00f3b bardziej jednoznaczny i wyrazisty. A co w tamtym czasie bardziej mog\u0142o kojarzy\u0107 si\u0119 z miastem ni\u017c wysoko\u015bciowce z wielkiej p\u0142yty? Dlatego pozbawione gustu bloki poupychano ju\u017c w \u015br\u00f3dmie\u015bciu Suwa\u0142k tak, aby zdominowa\u0107 tradycyjn\u0105, nisk\u0105, cz\u0119sto drewnian\u0105 zabudow\u0119, ale prawdziw\u0105 przepustk\u0105 do wielkomiejsko\u015bci sta\u0142y si\u0119 dla miasta wielkie osiedla mieszkaniowe. Pod ich zabudow\u0119 przeznaczono podmiejskie nieu\u017cytki oraz sady. <\/p>\n

Jeszcze d\u0142ugo po postawieniu pierwszych blok\u00f3w przy ulicy Nowomiejskiej (nomen omen) suwalczanie ze \u015br\u00f3dmie\u015bcia nazywali t\u0119 dzielnic\u0119 \u201eSerbinowem\u201d ze wzgl\u0119du na b\u0142otniste drogi. P\u00f3\u0142noc I i P\u00f3\u0142noc II zro\u015bni\u0119te niczym syjamskie bli\u017ani\u0119ta tworz\u0105 ogromny betonowy moloch. Architektura P\u00f3\u0142nocy jest niejednolita. Obok blok\u00f3w kilkunastokondygnacyjnych pojawiaj\u0105 si\u0119 domy cztero- i trzypi\u0119trowe, niemniej P\u00f3\u0142noc zdecydowanie bardziej przypomina znane z du\u017cych miast blokowiska ni\u017c kameraln\u0105 przestrze\u0144 mieszkaln\u0105. Ewidentnym przyk\u0142adem gigantomanii jest monstrualny w swej bryle i ponury kolorystycznie blok przy ulicy Witosa, popularnie nazywany \u201eManhattanem\u201d. Du\u017co wi\u0119cej urody maj\u0105 szeregowo usytuowane bloki przy Wierusza-Kowalskiego, zapewne r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki anarchii mieszka\u0144c\u00f3w z fantazj\u0105 zagospodarowuj\u0105cych i ozdabiaj\u0105cych swoje balkony.<\/p>\n

\"witosa4\"<\/a>

Suwalski Manhattan przy ulicy Witosa, osiedle P\u00f3\u0142noc. Zdj\u0119cie: T. Chlewi\u0144ski<\/p><\/div>\n

\"kowalskiego4\"<\/a>

Bloki przy ulicy Alfreda Wierusza-Kowalskiego, osiedle P\u00f3\u0142noc. Zdj\u0119cie: T. Chlewi\u0144ski<\/p><\/div>\n

\nSuwa\u0142ki w planach rozwoju maj\u0105 by\u0107 miastem w parku, z\u0142o\u017conym z kameralnych osiedli, otwartym na cudown\u0105 przyrod\u0119, kolorowym, w kt\u00f3rym \u017cyje si\u0119 inaczej ni\u017c w wielkim, ha\u0142a\u015bliwym mie\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnym. To jest ich si\u0142a – woda, las.\n<\/p><\/blockquote>\n

>Suwa\u0142ki s\u0105 stolic\u0105 wyj\u0105tkowo atrakcyjnego turystycznie regionu, ale dzi\u015b, \u017ceby rozkoszowa\u0107 si\u0119 urokami przyrody, trzeba wyjecha\u0107 kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w za miasto, chocia\u017cby nad jeziora Wigry, Krzywe, Szurpi\u0142y czy Szelment. Same Suwa\u0142ki niewiele maj\u0105 do zaoferowania, je\u015bli chodzi o tereny zielone. Najwi\u0119kszy w mie\u015bcie park Konstytucji 3 Maja to raczej skwer, kt\u00f3rego drzewostan zosta\u0142 dotkliwie przetrzebiony przez tr\u0105b\u0119 powietrzn\u0105 w roku 2002. Na zagospodarowanie czekaj\u0105 te\u017c bulwary nad Czarn\u0105 Ha\u0144cz\u0105. Dzisiaj s\u0105 odstr\u0119czaj\u0105ce. <\/p>\n

\u201eWieczorami lepiej omija\u0107 to miejsce z daleka\u201d – radz\u0105 mieszka\u0144cy pobliskich dom\u00f3w.\u00a0Niebawem ma si\u0119 to zmieni\u0107. Wy\u0142oniony w drodze g\u0142osowania mieszka\u0144c\u00f3w projekt ma by\u0107 realizowany od przysz\u0142ego roku. Powstan\u0105 tu \u015bcie\u017cki rowerowe, kompleks boisk i plac\u00f3w zabaw, przysta\u0144 kajakowa, wiaty do grillowania. W ten spos\u00f3b rzeka zintegrowana zostanie z zalewem Arkadia, przy kt\u00f3rym usytuowane s\u0105 obiekty sportowe i rekreacyjne. Arkadia to jednak tylko oczko wodne, symboliczna miniaturka przypominaj\u0105ca, \u017ce znajdujemy si\u0119 na pojezierzu. Na prawdziwe jeziora wybra\u0107 si\u0119 trzeba za miasto.<\/p>\n

Oaz\u0105 spokoju Suwa\u0142ki nie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c z uwagi na tranzytowy ruch tir\u00f3w w kierunku przej\u015bcia granicznego z Litw\u0105 w Budzisku. Przez miasto w ci\u0105gu doby przeje\u017cd\u017ca nawet kilka tysi\u0119cy ci\u0119\u017car\u00f3wek. Suwalczanie od lat tocz\u0105 batali\u0119 o obwodnic\u0119, kt\u00f3ra uwolni\u0142aby ich miasto od ha\u0142asu i spalin. Niestety, realizacja tej inwestycji jest przek\u0142adana.<\/p>\n

Suwa\u0142ki wspieraj\u0105 alternatywne, ekologiczne formy komunikacji miejskiej. Miasto posiada przyzwoit\u0105 sie\u0107 dr\u00f3g rowerowych, a 4 maja tego roku powo\u0142ano oficera rowerowego. Coraz \u015bmielej m\u00f3wi si\u0119 o uruchomieniu rower\u00f3w miejskich. Ju\u017c nied\u0142ugo Suwa\u0142ki przetnie r\u00f3wnie\u017c autostrada rowerowa Green Velo, szlak rowerowy licz\u0105cy blisko 2 tysi\u0105ce kilometr\u00f3w, prowadz\u0105cy przez pi\u0119\u0107 wojew\u00f3dztw Polski p\u00f3\u0142nocno-wschodniej.<\/p>\n

\"Ul._Ko\u015bciuszki_widziana\"<\/a>

Ulica Ko\u015bciuszki widziana z Parku Konstytucji 3 Maja, \u0141ukasz Urynowicz „Lukaszeq” – Praca w\u0142asna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons<\/p><\/div>\n

\nPrzepi\u0119kny zak\u0105tek, ale co tu ukrywa\u0107: miasteczko jak skansen bez urody skansenu, biedne, malutkie, prowincjonalne i chyba samo najbardziej zaskoczone swoj\u0105 now\u0105 sytuacj\u0105.\n<\/p><\/blockquote>\n

Tak stolic\u0119 nowego, do\u015b\u0107 egzotycznego tworu administracyjnego widzia\u0142a w roku 1975 reporterka tygodnika \u201eKobieta i \u017bycie\u201d. Dzi\u015b, po 40 latach od historycznego awansu do rangi miasta wojew\u00f3dzkiego, Suwa\u0142ki nie musz\u0105 si\u0119 wstydzi\u0107. Miasto ma sw\u00f3j king size<\/em>. Nie jest na tyle ma\u0142e, by z niego kpi\u0107, i nie na tyle du\u017ce, by si\u0119 w nim czu\u0107 \u017ale. Swoj\u0105 dynamik\u0119 Suwa\u0142ki zawdzi\u0119czaj\u0105 przygranicznemu po\u0142o\u017ceniu, a atrakcyjno\u015b\u0107 kulturow\u0105 regionalnej odr\u0119bno\u015bci (legendarne pobratymstwo Ja\u0107wing\u00f3w z Wikingami). <\/p>\n

T\u0119 odr\u0119bno\u015b\u0107 mo\u017cna rozwija\u0107 na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach \u2013 najbardziej chyba brakuje jej w warstwie architektonicznej. Szans\u0105 dla miasta mo\u017ce te\u017c by\u0107 jeszcze wi\u0119ksze otwarcie si\u0119 na pi\u0119kne tereny oko\u0142omiejskie, np. poprzez g\u0119st\u0105 sie\u0107 dr\u00f3g rowerowych (niekoniecznie biegn\u0105cych wzd\u0142u\u017c jezdni) oraz sprawn\u0105 kolej regionaln\u0105.<\/p>\n

* \u00a0 * \u00a0 *<\/p>\n

Cytaty\u00a0pochodz\u0105 z artyku\u0142u Barbary Sidorczuk \u201eWojew\u00f3dztwo z \u0142adnymi widokami”<\/strong> (\u201eKobieta i \u017bycie\u201d, czerwiec 1975 r.).<\/p>\n

Tomasz Chlewi\u0144ski jest suwalskim korespondentem projektu Miasto Archipelag<\/a> \u2013 Polska mniejszych miast, realizowanego przez Wydawnictwo Karakter wsp\u00f3lnie z Tygodnikiem POLITYKA, Tr\u00f3jk\u0105 i Instytutem Reporta\u017cu. Wi\u0119cej o projekcie tak\u017ce na Facebooku<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jakie by\u0142y Suwa\u0142ki w roku 1975, a jakie s\u0105 dzi\u015b?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[83,95],"tags":[106],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/658"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=658"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":667,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/658\/revisions\/667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}