{"id":797,"date":"2015-11-26T13:04:05","date_gmt":"2015-11-26T12:04:05","guid":{"rendered":"http:\/\/portretymiast.blog.polityka.pl\/?p=797"},"modified":"2018-02-19T01:16:46","modified_gmt":"2018-02-19T00:16:46","slug":"archipelag-z-biletem-i-bagazem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/2015\/11\/26\/archipelag-z-biletem-i-bagazem\/","title":{"rendered":"Archipelag z biletem i baga\u017cem"},"content":{"rendered":"
\"S\u0142upsk_dworzec_kolejowy_DSC_1686\"<\/a>

S\u0142upski dworzec kolejowy to du\u017cy, niezagospodarowany budynek z lat 90. W\u0142adze miasta rozwa\u017caj\u0105 zburzenie go i wybudowanie mniejszego obiektu. Zdj\u0119cie: Tomasz G\u00f3rny (Nemo5576). Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.<\/p><\/div>\n

Ka\u017cda podr\u00f3\u017c kolej\u0105 zaczyna si\u0119 i ko\u0144czy na dworcu. Od tego, co tam zastaniemy, zale\u017cy w du\u017cej mierze to, jak postrzegamy kolej jako \u015brodek transportu. Miasta Archipelagu oferuj\u0105 pe\u0142n\u0105 gam\u0119 dworc\u00f3w \u2013 od obiektu typu premium po takie, kt\u00f3re najlepsze lata maj\u0105 ju\u017c za sob\u0105. Proponujemy kr\u00f3tk\u0105 podr\u00f3\u017c po Polsce z perspektywy cz\u0142owieka z biletem i baga\u017cem w r\u0119ku.
\n
\nKolej na remonty<\/strong>
\nMapa modernizacji dworc\u00f3w na stronach PKP robi wra\u017cenie. W\u015br\u00f3d dworc\u00f3w wyremontowanych w latach 2012-2013 znale\u017a\u0107 mo\u017cna Bia\u0142\u0105 Podlask\u0105, Che\u0142m, Legnic\u0119, Nowy S\u0105cz, Piotrk\u00f3w Trybunalski, Przemy\u015bl, Radom, Sieradz i Wa\u0142brzych. Zgodnie z planami na li\u015bcie mia\u0142 si\u0119 znale\u017a\u0107 tak\u017ce Kalisz, ale – jak to na kolei – zapowiedziano nieznaczne op\u00f3\u017anienia. Dworzec powinien by\u0107 gotowy pod koniec tego roku. Jak wiemy, op\u00f3\u017anienie mo\u017ce ulec zmianie.<\/p>\n

Mapa modernizacji nie wyczerpuje jednak tematu. Przyk\u0142adowo nie ma na niej Skierniewic, gdzie remont rozpocz\u0119to jeszcze w 1993 r., a zako\u0144czono w 2003 r. W roku 2009 r. wyremontowano budynek dworcowy w Jeleniej G\u00f3rze. W 2010 r. zako\u0144czono renowacj\u0119 dworca w Tarnowie, w 2011 r. w Lesznie, a w 2014 r. oddano do u\u017cytku przej\u0119ty przez samorz\u0105d wyremontowany dworzec w P\u0142ocku. Plany z rozmachem snuj\u0105 w\u0142adze W\u0142oc\u0142awka. Koszt budowy nowego dworca wraz z infrastruktur\u0105 szacuj\u0105 na 100 milion\u00f3w z\u0142 (dla por\u00f3wnania: remont dworca w P\u0142ocku kosztowa\u0142 15 milion\u00f3w). Rozbi\u00f3rk\u0119 obecnego dworca i zast\u0105pienie go du\u017co mniejszym planuj\u0105 w\u0142adze S\u0142upska, remont trwa tak\u017ce w Pile.<\/p>\n

Stacja pocz\u0105tkowa: \u0141om\u017ca<\/strong><\/p>\n

Powy\u017csze zestawienie pokazuje, \u017ce dworce w Polsce dynamicznie si\u0119 zmieniaj\u0105. Prekursorem kierunk\u00f3w zmian na polskich dworcach okaza\u0142a si\u0119 \u0141om\u017ca. Kursowanie poci\u0105g\u00f3w pasa\u017cerskich zawieszono tam ju\u017c w 1993 r., czyli na d\u0142ugo przed utrat\u0105 przez miasto statusu stolicy wojew\u00f3dztwa. W miejscu budynk\u00f3w dworcowych zlokalizowano bazar. Dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej galerie handlowe z towarzysz\u0105cymi im przystankami kolejowymi wybudowano w Poznaniu, Krakowie czy Katowicach.<\/p>\n

\"Lomza_tourist_train\"<\/a>

Niegdysiejsza stacja kolejowa w \u0141om\u017cy to dzi\u015b miejskie targowisko. Budynki dworcowe rozebrano, a poci\u0105gi je\u017cd\u017c\u0105 t\u0119dy sporadycznie. Zdj\u0119cie: Jan Pe\u0161ula. Licencja CC0 na podstawie Wikimedia Commons.<\/p><\/div>\n

Jaros\u0142aw Bator, cz\u0142onek zarz\u0105du PKP, w pa\u017adzierniku ods\u0142ania\u0142 na \u0142amach \u201eGazety Wyborczej\u201d za\u0142o\u017cenia programowe nowego podej\u015bcia do dworc\u00f3w: \u201eJeszcze kilka lat temu przebudowywane dworce zagospodarowywano dopiero po zako\u0144czeniu inwestycji. Obecnie proces komercjalizacji rozpoczyna si\u0119 znacznie wcze\u015bniej – ju\u017c na etapie projektowania.<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu dworce s\u0105 odpowiednio zagospodarowane ju\u017c w momencie oddania do u\u017cytku\u201d. W tym samym wywiadzie zastrzeg\u0142 jednak, \u017ce czasem nawet te obiekty, kt\u00f3re dysponuj\u0105 przestrzeni\u0105 komercyjn\u0105, maj\u0105 problemy finansowe. Jak pisze GW: \u201eOp\u0142aci\u0107 trzeba m.in. ochron\u0119 i ekip\u0119 utrzymuj\u0105c\u0105 porz\u0105dek, a te op\u0142aty wzros\u0142y w latach 2013-14 o 20 proc. I jak m\u00f3wi Bator, podro\u017cej\u0105 o kolejne 30 proc. w zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 opodatkowania um\u00f3w-zlece\u0144 od 2016\u201d. Podejrzliwy czytelnik m\u00f3g\u0142by stwierdzi\u0107, \u017ce rola dworca jako miejsca schronienia dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych poci\u0105giem staje si\u0119 w tych koncepcjach ma\u0142o wyra\u017ana, a na pewno nie wysuwa si\u0119 na pierwszy plan. Wida\u0107 za to presj\u0119 na zyski.<\/p>\n

\"DworzecPKPKoszalin\"<\/a>

Koszali\u0144ski dworzec. Zdj\u0119cie: Rdswdn. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.<\/p><\/div>\n

Je\u015bli chodzi o plany, to PKP ujawnia je na stronach nowej sp\u00f3\u0142ki Xcity, kt\u00f3ra ma zajmowa\u0107 si\u0119 inwestycjami na gruntach w centrum miast. W Koninie nowa inwestycja ma mie\u0107 dwie funkcje. Ju\u017c na miejscu drugim, tu\u017c po parku handlowym, pojawia si\u0119 w jej opisie dworzec kolejowy. W Elbl\u0105gu, Koszalinie i Bielsku Bia\u0142ej sp\u00f3\u0142ka skupi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na obiektach handlowych. W Bielsku-Bia\u0142ej nowa galeria handlowa ma powsta\u0107 na gruntach PKP po\u0142o\u017conych w okolicach wyremontowanego jaki\u015b czas temu dworca. W Koszalinie i Elbl\u0105gu obiekty handlowe r\u00f3wnie\u017c powstan\u0105 nieopodal dworc\u00f3w PKP i PKS. W obu wypadkach planowany koniec inwestycji to rok 2019.<\/p>\n

Na rozjazdach<\/strong><\/p>\n

Kolejarze, zapewne we wsp\u00f3\u0142pracy z ekonomistami, stwierdzili, \u017ce nie ka\u017cdy dworzec da si\u0119 potencjalnie zamieni\u0107 w galeri\u0119 handlow\u0105. Tam, gdzie to nie jest mo\u017cliwe, zastosuj\u0105 inne rozwi\u0105zania. Pierwszym, z pewno\u015bci\u0105 nowatorskim, s\u0105 tzw. dworce modu\u0142owe, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 do siebie bardzo podobne, niezale\u017cnie od lokalizacji. Cechowa\u0107 si\u0119 maj\u0105 energooszcz\u0119dno\u015bci\u0105, ekologicznymi rozwi\u0105zaniami, a nawet dynamiczn\u0105 iluminacj\u0105 \u2013 wje\u017cd\u017caj\u0105cy na stacj\u0119 poci\u0105g roz\u015bwietli ca\u0142y dworzec (lampy, w ramach oszcz\u0119dno\u015bci, zgasn\u0105 po odje\u017adzie poci\u0105gu). Jednym z miast, gdzie ma zosta\u0107 wybudowany dworzec modu\u0142owy, jest Ciechan\u00f3w. Innym rozwi\u0105zaniem oszcz\u0119dno\u015bciowym stosowanym przez PKP jest przekazanie b\u0105d\u017a sprzeda\u017c dworc\u00f3w samorz\u0105dom. Tak sta\u0142o si\u0119 m.in. w Zamo\u015bciu, gdzie samorz\u0105d kupi\u0142 dworzec za ok. 160 tys. z\u0142.<\/p>\n

W poczekalni<\/strong><\/p>\n

Dyskusje o przej\u0119ciu dworca przez samorz\u0105d trwaj\u0105 latami. W tym czasie budynki niszczej\u0105. Niekt\u00f3re serwisy lokalne nazywaj\u0105 je w\u00f3wczas ruderami, inne antywizyt\u00f3wkami czy antyreklam\u0105 miasta, cz\u0119\u015b\u0107 opisuje je \u017cyczeniowo \u2013 apeluj\u0105c, by przesta\u0142y ju\u017c straszy\u0107. Chodzi o dworce nieczynne zupe\u0142nie, jak np. w Tarnobrzegu (samorz\u0105d p\u00f3ki co jeszcze go nie przej\u0105\u0142, temat pojawia si\u0119 w mediach od kilku lat), lub te\u017c takie, kt\u00f3re nie wygl\u0105daj\u0105 najlepiej, mimo i\u017c teoretycznie dzia\u0142aj\u0105 \u2013 jak np. w Kro\u015bnie (ten dworzec jest ju\u017c w\u0142asno\u015bci\u0105 miasta).<\/p>\n

O funkcjonowaniu dworca w Ostro\u0142\u0119ce, kt\u00f3rego przej\u0119cie te\u017c jest dyskutowane od lat, sporo m\u00f3wi fragment artyku\u0142u z \u201eRozmaito\u015bci Ostro\u0142\u0119ckich\u201d podsumowuj\u0105cego festyn kolejowy: \u201eDworzec PKP, na osiedlu Stacja, wyj\u0105tkowo 21 czerwca t\u0119tni\u0142 \u017cyciem\u201d. Z bardziej skomplikowan\u0105 sytuacj\u0105 mamy do czynienia w Suwa\u0142kach, gdzie w\u0142adze miasta podpisa\u0142y wprawdzie porozumienie z PKP w sprawie ustalenia nowej lokalizacji dworca, co wi\u0105za\u0107 si\u0119 mia\u0142o z budow\u0105 nowej linii kolejowej Rail Baltica, ale w tej chwili los samej linii nie jest pewny. Tym trudniej my\u015ble\u0107 z optymizmem o nowym dworcu.<\/p>\n

Po remoncie<\/strong><\/p>\n

S\u0105 miejsca, gdzie jaki\u015b czas temu optymizmu nie brakowa\u0142o \u2013 Bielsko-Bia\u0142a, Przemy\u015bl, Nowy S\u0105cz. Ka\u017cdy z tych dworc\u00f3w m\u00f3g\u0142by by\u0107 wpisany na list\u0119 naj\u0142adniejszych zabytk\u00f3w kolejowych w Polsce. Bielski wybudowa\u0142a firma Karola Korna \u2013 jednego z kluczowych bielskich architekt\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na wsp\u00f3\u0142czesny wygl\u0105d miasta (cho\u0107 autorem projektu budynku dworca by\u0142 kto\u015b inny). W 2001 r. zabytkowy dworzec otrzyma\u0142 tytu\u0142 \u201eModernizacja Roku\u201d. Pocz\u0105tki dworca w Przemy\u015blu to lata 1859-60. W latach 2010-2012 przeszed\u0142 gruntowny remont pod nadzorem konserwatora zabytk\u00f3w.<\/p>\n

To tutaj rozpoczyna bieg Przemy\u015blanin \u2013 poci\u0105g do \u015awinouj\u015bcia, kt\u00f3ry pokonuje tras\u0119 1008 km. Wsp\u00f3\u0142czesny obiekt dworcowy w Nowym S\u0105czu powsta\u0142 nieco p\u00f3\u017aniej \u2013 w latach 1908-1909. Cho\u0107 kolej dotar\u0142a do miasta znacznie wcze\u015bniej \u2013 oficjalne otwarcie atrakcyjnej widokowo linii Tarn\u00f3w-Leluch\u00f3w przypad\u0142o na 18 sierpnia 1876 r., dzie\u0144 urodzin cesarza Franciszka J\u00f3zefa.<\/p>\n

Po ostatnich pracach remontowych \u015bciany budynku zn\u00f3w zdobi\u0105 oryginalne pejza\u017ce Edmunda Cieczkiewicza \u2013 s\u0105deckiego artysty i kolejarza. Wyremontowane kilka lat temu dworce w Bielsku-Bia\u0142ej, Nowym S\u0105czu i Przemy\u015blu przesta\u0142y straszy\u0107. Nad ka\u017cdym z nich czai si\u0119 jednak inne zagro\u017cenie \u2013 wkr\u00f3tce straszy\u0107 mog\u0105 pustkami. Jeszcze w 1975 r. (gdy ka\u017cde z tych miast stawa\u0142o si\u0119 stolic\u0105 wojew\u00f3dztwa), wsiadaj\u0105c do poci\u0105gu w Nowym S\u0105czu, mo\u017cna by\u0142o dojecha\u0107 bezpo\u015brednio nie tylko do Zakopanego, lecz tak\u017ce do Warszawy, a nawet Budapesztu. Z Przemy\u015bla cztery razy w ci\u0105gu dnia dojecha\u0107 mo\u017cna by\u0142o przez terytorium ZSRR do Zag\u00f3rza. W rozk\u0142adzie jazdy widnia\u0142a informacja: \u201ePrzejazd tranzytem przez ZSRR bez odprawy paszportowej i celnej. Na terytorium ZSRR poci\u0105g zamkni\u0119ty, wsiadanie i wysiadanie zabronione\u201d.Z Bielska-Bia\u0142ej w rozk\u0142adzie 1975\/76 je\u017adzi\u0142o dziennie m.in. 6 poci\u0105g\u00f3w do Cieszyna. Dzi\u015b do Cieszyna z Bielska Bia\u0142ej jedzie tylko jeden, i to nie najkr\u00f3tsz\u0105, domy\u015bln\u0105 tras\u0105.<\/p>\n

Te przyk\u0142ady pokazuj\u0105, \u017ce nastawione na komercjalizacj\u0119 budynk\u00f3w PKP zapomina, \u017ce klienci na dworcu nie znajduj\u0105 si\u0119 przypadkiem. Oni po prostu chc\u0105 gdzie\u015b dojecha\u0107 kolej\u0105. Je\u015bli nie b\u0119dzie po\u0142\u0105cze\u0144, zabraknie i podr\u00f3\u017cnych. Szanse, \u017ce jaki\u015b przedsi\u0119biorca b\u0119dzie zainteresowany wynaj\u0119ciem lokalu na pustym dworcu, s\u0105 raczej nik\u0142e. No bo kto mo\u017ce zarobi\u0107 na dzia\u0142alno\u015bci zlokalizowanej np. na dworcu w Zamo\u015bciu, z kt\u00f3rego odje\u017cd\u017ca w ci\u0105gu doby 8 poci\u0105g\u00f3w, w tym dwa do stacji Zamo\u015b\u0107 Wsch\u00f3d?<\/p>\n

\"Tarnow_Station\"<\/a>

Dworzec w Tarnowie. Remont kosztowa\u0142 ponad 40 milion\u00f3w z\u0142otych. Zdj\u0119cie: Wizardscoat. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons.<\/p><\/div>\n

Wiara nas uratuje<\/strong><\/p>\n

Pozostaje wiara, \u017ce b\u0119dzie ju\u017c tylko lepiej. W\u0105tek wiary okazuje si\u0119 zreszt\u0105 dosy\u0107 wa\u017cny w funkcjonowaniu dworc\u00f3w Archipelagu. Przyk\u0142adowo w Cz\u0119stochowie pasa\u017c z poczekalniami nad torami oddano do u\u017cytku w roku 1991, na VI \u015awiatowe Dni M\u0142odzie\u017cy. W Siedlcach budynek dworca poddano renowacji w roku 1999, przed wizyt\u0105 duszpastersk\u0105 papie\u017ca Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n

Stylizowane i masywne \u0142awki na kro\u015bnie\u0144skim dworcu tak\u017ce zaprojektowano specjalnie z okazji wizyty Jana Paw\u0142a II w roku 1997. Niestety znikn\u0119\u0142y z dworca kr\u00f3tko po zamkni\u0119ciu kas biletowych w roku 2010. Jak poda\u0142y lokalne media, sprzedano je podobno po 6 z\u0142otych za sztuk\u0119.<\/p>\n

*<\/p>\n

Dominik Kaim<\/strong>, autor bloga terenzabudowany.blog.pl<\/a>, jest bielskim korespondentem projektu \u201eMiasto Archipelag \u2013 Polska mniejszych miast\u201d<\/a>, realizowanego przez Wydawnictwo Karakter wsp\u00f3lnie z Tygodnikiem POLITYKA, Tr\u00f3jk\u0105 i Instytutem Reporta\u017cu. Wi\u0119cej o projekcie tak\u017ce na Facebooku<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cda podr\u00f3\u017c kolej\u0105 zaczyna si\u0119 i ko\u0144czy na dworcu. Od tego, co tam zastaniemy, zale\u017cy w du\u017cej mierze to, jak postrzegamy kolej jako \u015brodek transportu. Miasta Archipelagu oferuj\u0105 pe\u0142n\u0105 gam\u0119 dworc\u00f3w \u2013 od obiektu typu premium po takie, kt\u00f3re najlepsze … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[83,95],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=797"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":807,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797\/revisions\/807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/portretymiast\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}