{"id":128,"date":"2014-04-11T10:47:17","date_gmt":"2014-04-11T08:47:17","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=128"},"modified":"2014-04-11T12:46:27","modified_gmt":"2014-04-11T10:46:27","slug":"szkielkiem-i-okiem-naukowcy-o-serialach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2014\/04\/11\/szkielkiem-i-okiem-naukowcy-o-serialach\/","title":{"rendered":"Szkie\u0142kiem i okiem – naukowcy o serialach"},"content":{"rendered":"

<\/a>\"\"<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

O tym, \u017ce seriale mog\u0105 by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c prost\u0105 rozrywk\u0105, wiemy ju\u017c od dawna. Ogl\u0105danie seriali nie jest ju\u017c wstydliwe, a w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach mo\u017cna nawet spotka\u0107 si\u0119 z pewnym snobizmem zwi\u0105zanym z ogl\u0105daniem najbardziej chwalonych tytu\u0142\u00f3w (s\u0105 ludzie, dla kt\u00f3rych stwierdzi\u0107 \u017ce \u201eDetektyw\u201d HBO nas znudzi\u0142, to jak stwierdzi\u0107, \u017ce nudz\u0105 nas filmy Bergmana). Wci\u0105\u017c jednak rzadko my\u015blimy o serialach jako przedmiocie bada\u0144 naukowych. Tymczasem coraz cz\u0119\u015bciej o historiach w odcinkach pisz\u0105 przedstawiciele najr\u00f3\u017cniejszych nauk. Naukowcy z ca\u0142ej Polski zajmuj\u0105cy si\u0119 kulturoznawcz\u0105, socjologiczn\u0105 czy psychologiczn\u0105 interpretacj\u0105 serialowych tre\u015bci, spotkali si\u0119 7\u20139 kwietnia w Olsztynie, by na organizowanej przez Uniwersytet Warmi\u0144sko-Mazurski konferencji naukowej \u201eSeriale w kontek\u015bcie kulturowym\u201d podzieli\u0107 si\u0119 wynikami swoich bada\u0144. Jako \u017ce w przerwach mi\u0119dzy ogl\u0105daniem seriali staram si\u0119 spojrze\u0107 na nie naukowo, nie mog\u0142o mnie na tej konferencji zabrakn\u0105\u0107.
\n<\/p>\n

Trzy dni obrad wype\u0142nionych referatami przedstawicieli najr\u00f3\u017cniejszych nauk udowodni\u0142y przede wszystkim, jak szerokim poj\u0119ciem jest samo s\u0142owo „serial”. W refleksji nad tym zjawiskiem znajd\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno referaty zastanawiaj\u0105ce si\u0119 nad fenomenem najwa\u017cniejszych spo\u015br\u00f3d nowych seriali HBO \u2013 \u201eGry o Tron\u201d czy \u201eDziewczyn\u201d (o \u201eRodzinie Soprano\u201d ju\u017c si\u0119 nie rozmawia, bo to serial wielokrotnie analizowany), jak i te pochylaj\u0105ce si\u0119 nad produkcjami polskimi, takimi jak \u201eLekarze\u201d (o serialu w kontek\u015bcie fascynacji produkcjami medycznymi m\u00f3wi\u0142a prof. Joanna Ch\u0142osta-Zielonka) czy dotycz\u0105ce \u015bwiata przedstawionego w serialu Disneya \u201eHannah Montana\u201d. Co wi\u0119cej, na konferencji znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c referaty rozszerzaj\u0105ce temat o zjawiska poboczne \u2013 mo\u017cna by\u0142o pos\u0142ucha\u0107 o pornoparodiach nadawanych w publicznych stacjach seriali czy o grach komputerowych rozszerzaj\u0105cych historie pokazane w odcinkach (na przyk\u0142adzie gier towarzysz\u0105cych \u201eWalking Dead\u201d). Im d\u0142u\u017cej przys\u0142uchiwa\u0142am si\u0119 referatom, tym ja\u015bniejsze stawa\u0142o si\u0119, \u017ce dzi\u015b robienie konferencji o serialach jest troch\u0119 jak robienie konferencji o beletrystyce. Sam fakt, \u017ce tw\u00f3rcy wybrali podzielone na odcinki historie, nie oznacza jeszcze, \u017ce mamy tu jak\u0105kolwiek wsp\u00f3ln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119. Z drugiej strony – ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 pozwala dostrzec, jak wa\u017cnym i mocno osadzonym w naszej kulturze zjawiskiem jest produkowanie i ogl\u0105danie seriali. I jak wiele ciekawych rzeczy mo\u017cna o nich powiedzie\u0107.<\/p>\n

Ciekawe by\u0142o te\u017c zestawienie perspektyw – obok referat\u00f3w czysto kulturoznawczych (analizuj\u0105cych np. fenomen reakcji fan\u00f3w w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych) znale\u017a\u0107 mo\u017cna by\u0142o takie, kt\u00f3re przyjmowa\u0142y perspektyw\u0119 marketingowca, pokazuj\u0105c \u017ce sporo tre\u015bci w serialu zale\u017cy od decyzji zupe\u0142nie niezwi\u0105zanych z procesem tw\u00f3rczym, a bardzo zwi\u0105zanych z mechanizmem sprzedawania gotowego telewizyjnego produktu. Przy czym – wbrew temu, co si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107 (bo trzeba przyzna\u0107, \u017ce czasem trudno stwierdzi\u0107, gdzie ko\u0144czy si\u0119 fan, a zaczyna si\u0119 naukowiec) – o serialach nie m\u00f3wiono wy\u0142\u0105cznie w samych superlatywach. Wr\u0119cz przeciwnie – sporo w referatach by\u0142o krytyki zar\u00f3wno pod adresem scenarzyst\u00f3w (sama bra\u0142am udzia\u0142 jako referent w panelu, gdzie krytykowano tw\u00f3rc\u00f3w serialu \u201eGlee\u201d), jak i producent\u00f3w (wskazywano, \u017ce cz\u0119sto cynicznie wykorzystuj\u0105 emocje fan\u00f3w). Zreszt\u0105 sam otwieraj\u0105cy konferencj\u0119 referat przedstawiaj\u0105cy obraz wsp\u00f3\u0142czesnego widza serialowego (kt\u00f3ry rysuje si\u0119 jako jednostka zafascynowana \u015bwiatem fikcji i odrobin\u0119 aspo\u0142eczna) mo\u017cna interpretowa\u0107 dwojako. Dla niekt\u00f3rych wizja osoby siedz\u0105cej i ogl\u0105daj\u0105cej w samotno\u015bci seriale mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o ko\u0144cu naszej cywilizacji. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 z tych cech by\u0142a zaskakuj\u0105co bliska tym, kt\u00f3re w XIX wieku przypisywano zapalonym czytelnikom powie\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Tomasz Kami\u0144ski i Krzysztof Weso\u0142owski (UMK) w referacie na otwarcie konferencji starali si\u0119 scharakteryzowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego telewidza (fot.Piotr Przytu\u0142a)<\/em><\/span><\/span><\/p>\n


\n<\/span><\/span>Chyba najciekawsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 konferencji by\u0142y panele ko\u0144cz\u0105ce drugi dzie\u0144 obrad. Pierwszy z nich dotyczy\u0142 nies\u0142ychanie ciekawej publikacji Uniwersytetu Gda\u0144skiego „W\u0142adcy Torrent\u00f3w. Wok\u00f3\u0142 anga\u017cuj\u0105cego modelu telewizji\u201d. Tw\u00f3rcy ksi\u0105\u017cki nie tylko nie dyskutowali ju\u017c o tym, czy seriale stanowi\u0105 rozrywk\u0119 warto\u015bciow\u0105, ale starali si\u0119 zdiagnozowa\u0107 nowy prze\u0142om w \u015bwiecie historii w odcinkach. Wydaje si\u0119, \u017ce dzi\u015b przechodzimy ju\u017c nie tylko na nowy poziom ogl\u0105dania seriali, ale i same seriale przestaj\u0105 by\u0107 rozrywk\u0105 pr\u00f3buj\u0105c\u0105 si\u0119 przypodoba\u0107 wszystkim widzom. Dyskusja toczy\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 seriali, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 nowe prze\u0142omy w telewizyjnej narracji, bo obecni na sali dyskutanci nie mieli w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w ostatnich latach w \u015bwiecie seriali zasz\u0142y olbrzymie zmiany. Drugi panel, w kt\u00f3rym mia\u0142am okazj\u0119 bra\u0107 udzia\u0142, po\u015bwi\u0119cony by\u0142 temu, co ludzie medi\u00f3w maj\u0105 do powiedzenia o serialach. Tu ponownie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ka\u017cdy dziennikarz ma nie tylko inne ulubione produkcje (od \u201eArchiwum X\u201d do du\u0144skiego \u201eBorgen\u201d), ale i nieco inn\u0105 perspektyw\u0119 my\u015blenia o serialach. Niemniej jednak, niezale\u017cnie od tego, czy wypowiada\u0142 si\u0119 zawodowy krytyk czy bloger, konkluzja by\u0142a podobna: o serialach wci\u0105\u017c pisze si\u0119 u nas \u017ale – pobie\u017cnie, cz\u0119sto niekompetentnie, czasem ze sporym op\u00f3\u017anieniem wzgl\u0119dem trend\u00f3w \u015bwiatowych. Jednak najwi\u0119cej emocji wzbudzi\u0142o pytanie, jak to jest, \u017ce nasze polskie seriale s\u0105 dla wielu widz\u00f3w synonimem prostej rozrywki, ale te\u017c niskiej jako\u015bci. Tu trzeba si\u0119 zgodzi\u0107 zar\u00f3wno z obro\u0144cami produkcji polskich, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105, \u017ce kr\u0119ci si\u0119 u nas dobrze (\u201eGlina\u201d, \u201eG\u0142\u0119boka Woda\u201d, \u201eParadoks\u201d), tylko widz\u00f3w takich seriali nie ma, jak i z g\u0142osem Wojtka Orli\u0144skiego, wskazuj\u0105cego, \u017ce wszystko rozbija si\u0119 o kwestie \u0142adu prawnego, ustawodawstwa i regulacji dotycz\u0105cych produkcji telewizyjnych (zw\u0142aszcza telewizji pa\u0144stwowych).<\/p>\n

\"\"<\/a> <\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Dow\u00f3d na to, \u017ce konferencyjne wyk\u0142ady cieszy\u0142y si\u0119 spor\u0105 popularno\u015bci\u0105 – trudno znale\u017a\u0107 wolne miejsce (fot.\u00a0Piotr Przytu\u0142a)<\/em><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Tym, czym konferencja olszty\u0144ska r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od wielu konferencji, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mi bra\u0107 udzia\u0142, by\u0142a frekwencja. Na inauguracyjnej sesji (gdzie m.in. Agnieszka Graff m\u00f3wi\u0142a o serialu \u201eDziewczyny\u201d w kontek\u015bcie postfeminizmu) w wielkiej auli Wydzia\u0142u Humanistycznego UWM brakowa\u0142o miejsc. Mimo \u017ce pierwsze wyst\u0105pienia zaczyna\u0142y si\u0119 o 8:45 rano, a referaty wyg\u0142aszano w czterech r\u00f3wnoleg\u0142ych sesjach, nie zdarza\u0142y si\u0119 przypadki m\u00f3wienia do pustej sali. Wr\u0119cz przeciwnie – cz\u0119\u015bciej na salach panowa\u0142 t\u0142ok. Podobnie z dyskusjami, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 d\u0142ugo poza wyznaczone granice, po\u017ceraj\u0105c uczestnikom kolejne przerwy kawowe. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce na wielu konferencjach naukowych po zdaniu „Czy s\u0105 jakie\u015b pytania” zapada g\u0142ucha cisza, by\u0142a to mi\u0142a odmiana. Kt\u00f3ra chyba powinna przekona\u0107 niedowiark\u00f3w, \u017ce dzi\u015b nie tylko serial mo\u017cna bez wstydu ogl\u0105da\u0107, ale te\u017c o nim (naukowo!) bez ko\u0144ca rozmawia\u0107. Do czego b\u0119dzie chyba okazja, bo organizatorzy olszty\u0144skiej konferencji zapowiadaj\u0105, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek cyklu naukowych spotka\u0144 po\u015bwi\u0119conych serialom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, \u017ce seriale mog\u0105 by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c prost\u0105 rozrywk\u0105, wiemy ju\u017c od dawna. Ogl\u0105danie seriali nie jest ju\u017c wstydliwe, a w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach mo\u017cna nawet spotka\u0107 si\u0119 z pewnym snobizmem zwi\u0105zanym z ogl\u0105daniem najbardziej chwalonych tytu\u0142\u00f3w (s\u0105 ludzie, dla kt\u00f3rych stwierdzi\u0107 \u017ce \u201eDetektyw\u201d HBO nas znudzi\u0142, to jak stwierdzi\u0107, \u017ce nudz\u0105 nas filmy […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,16],"tags":[88,87,89,86],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}