{"id":264,"date":"2014-04-24T18:04:36","date_gmt":"2014-04-24T16:04:36","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=264"},"modified":"2014-04-24T19:26:50","modified_gmt":"2014-04-24T17:26:50","slug":"pierwsza-byla-wielka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2014\/04\/24\/pierwsza-byla-wielka\/","title":{"rendered":"Pierwsza by\u0142a Wielka"},"content":{"rendered":"

<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Kiedy przychodzi nam wymieni\u0107 tytu\u0142y seriali rozgrywaj\u0105cych si\u0119 w czasie II wojny \u015bwiatowej, nie mamy z tym wi\u0119kszego problemu. Od razu do g\u0142owy przychodz\u0105 znakomite produkcje HBO \u2013 \u201eKompania Braci\u201d (jeden z najlepszych seriali wojennych w historii) czy \u201ePacyfik\u201d. Nietrudno te\u017c wymieni\u0107 produkcje polskie, poczynaj\u0105c od \u201eStawki wi\u0119kszej ni\u017c \u017cycie\u201d, przez \u201eCzterech Pancernych\u201d, po realizowane w ostatnich latach produkcje, takie jak niezwykle popularny \u201eCzas Honoru\u201d czy nieco mniej udana \u201eTajemnica Twierdzy Szyfr\u00f3w\u201d.\u00a0Problem pojawia si\u0119, kiedy zadajemy sobie pytanie o to, jakie miejsce w kulturze popularnej zaj\u0119\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Tu tytu\u0142y przypomnie\u0107 sobie nieco trudniej. Chyba \u017ce si\u0119gniemy do produkcji brytyjskich. Wtedy bez trudu dostrze\u017cemy, jak bardzo I wojna \u015bwiatowa wci\u0105\u017c \u017cyje w \u015bwiadomo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w wysp.
\n
\nZacznijmy od ekranizacji powie\u015bci \u2013 w ostatnich latach Brytyjczycy zrealizowali miniseriale na podstawie \u201eBirdsong\u201d Sebastiana Faulksa i trylogii \u201eParade\u2019s End\u201d Forda Madoxa Forda. Obie produkcje \u0142\u0105czy podobny spos\u00f3b prowadzenia narracji. Z jednej strony mamy pogmatwane \u017cycie prywatne i uczuciowe bohater\u00f3w, z drugiej – koszmar wojny. Tw\u00f3rcy obu produkcji stawiaj\u0105 przede wszystkim na kontrast pomi\u0119dzy \u015bwiatem sprzed wojny (czy poza wojn\u0105) a koszmarnymi do\u015bwiadczeniami, jakie czekaj\u0105 na bohater\u00f3w w okopach. Zw\u0142aszcza w \u201eParade\u2019e End\u201d (w Polsce pokazywany i dystrybuowany jako \u201eKoniec Defilady\u201d) k\u0142adzie si\u0119 nacisk na to, jak I wojna \u015bwiatowa zako\u0144czy\u0142a pewien etap nie tylko w \u017cyciu bohater\u00f3w, ale i w historii otaczaj\u0105cego ich \u015bwiata. Bohater, reprezentuj\u0105cy zestaw najlepszych cech XIX wiecznego gentelmana, w nowym, kszta\u0142tuj\u0105cym si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego \u015bwiecie nie do ko\u0144ca potrafi znale\u017a\u0107 sobie miejsce. Zreszt\u0105 do tego, jak wojna zmienia \u017cycie bohater\u00f3w, po cz\u0119\u015bci odnosi si\u0119 te\u017c doskona\u0142y serial\u00a0\u201ePeaky Blinders\u201d (mo\u017cna go ogl\u0105da\u0107 na Canale+) \u2013 cho\u0107 opowiada o wydarzeniach ju\u017c po zako\u0144czeniu wojny, to jednak bohater\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105 wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenia z okop\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podobn\u0105 perspektyw\u0119 znajdziemy w produkcjach, kt\u00f3re nie opowiadaj\u0105 bezpo\u015brednio o do\u015bwiadczeniach bohater\u00f3w na froncie. Seriale takie jak \u201eDownton Abbey\u201d czy \u201eUpstairs Downstairs\u201d (w Polsce pokazywany jako \u201eSchodami w g\u00f3r\u0119, schodami w d\u00f3\u0142\u201d; o wydarzeniach zwi\u0105zanych z I wojn\u0105 opowiada\u0142a wersja serialu z 1971 roku) pokazuj\u0105 wojn\u0119 z dystansu. Bohaterowie popularnego serialu \u201eDownton Abbey\u201d\u00a0musz\u0105 do\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 do wysi\u0142ku wojennego, udost\u0119pniaj\u0105c posiad\u0142o\u015b\u0107 na szpital. Cho\u0107 sami nie s\u0105 dotkni\u0119ci dzia\u0142aniami na froncie, to odczuwaj\u0105 braki w zaopatrzeniu i boj\u0105 si\u0119 o zaginionych czy rannych bliskich. To ukazanie wojny z dystansu jest typowym zabiegiem telewizji brytyjskiej, k\u0142ad\u0105cej nacisk nie tylko na histori\u0119 wojenn\u0105, ale tak\u017ce na pokazywanie \u017cycia codziennego z dala od frontu.\u00a0<\/p>\n

W\u0105tek I wojny \u015bwiatowej pojawi si\u0119 wi\u0119c np. w serialu \u201eMr. Selfridge\u201d. W\u0142a\u015bciciel jednego z najwi\u0119kszych i najstarszych dom\u00f3w handlowych w Londynie nie tylko wy\u015ble (z odpowiedni\u0105 pomp\u0105) na front cz\u0119\u015b\u0107 swoich pracownik\u00f3w, ale tak\u017ce we\u017amie udzia\u0142 w dostarczaniu zaopatrzenia armii. Do tego w serialu znajdzie si\u0119 w\u0105tek niech\u0119ci, jak\u0105 Brytyjczycy zacz\u0119li w chwili wybuchu wojny czu\u0107 do obcokrajowc\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Co ciekawe, I wojna \u015bwiatowa pojawia si\u0119 te\u017c w produkcjach, o kt\u00f3rych nigdy by\u015bmy nie pomy\u015bleli w kontek\u015bcie seriali wojennych. Czwarty sezon \u201eCzarnej \u017bmii\u201d \u2013 przezabawnego serialu komediowego, ze znakomit\u0105 rol\u0105 Rowana Atkinsona – w ca\u0142o\u015bci rozgrywa si\u0119 w okopach, gdzie nasi bohaterowie ca\u0142y czas kombinuj\u0105, co zrobi\u0107, by jednak nie znale\u017a\u0107 si\u0119 na pierwszej linii ataku. Cho\u0107 serial (podobnie jak poprzednie sezony) jest nies\u0142ychanie zabawny i absurdalny, to jednak w ostatnich scenach pojawiaj\u0105 si\u0119 nieco powa\u017cniejsze tony. W programie dokumentalnym, po\u015bwi\u0119conym produkcji serialu, jego tw\u00f3rcy sami przyznali, \u017ce mieli pewne opory przed kr\u0119ceniem komediowego serialu dziej\u0105cego si\u0119 w okopach. St\u0105d te\u017c zupe\u0142nie niekomediowe zako\u0144czenie serialu.\u00a0 <\/p>\n

Obecno\u015b\u0107 I wojny mo\u017ce te\u017c zaskakiwa\u0107 w kierowanym g\u0142\u00f3wnie do m\u0142odzie\u017cy \u201eDoktorze Who\u201d.\u00a0W dw\u00f3ch odcinkach serialu (w jego nowej ods\u0142onie) widzom zostaj\u0105 pokazani m\u0142odzi uczniowie, kt\u00f3rzy ju\u017c nied\u0142ugo znajd\u0105 si\u0119 na froncie. Cho\u0107 tematem odcinka s\u0105 wydarzenia z gatunku science fiction, to jednak m\u0142ody widz zobaczy swoich bohater\u00f3w w okopach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W tym roku z racji zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 rocznicy wybuchu I wojny \u015bwiatowej BBC wyprodukowa\u0142o dwa seriale po\u015bwi\u0119cone temu wydarzeniu. Pierwszy to miniserial \u201e37 Days\u201d, po\u015bwi\u0119cony trzem tygodniom pomi\u0119dzy zamachem na Arcyksi\u0119cia Ferdynanda a przyst\u0105pieniem Wielkiej Brytanii do wojny. Ten polityczny serial stawia sobie za zadanie pokazanie widzowi, jak wygl\u0105da\u0142y decyzje, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do wybuchu wojny. Tw\u00f3rcy przed napisaniem scenariusza podj\u0119li wysi\u0142ek przeczytania nie tylko opracowa\u0144, ale tak\u017ce prywatnych list\u00f3w, wspomnie\u0144, stenogram\u00f3w ze spotka\u0144 i sprawozda\u0144 z posiedze\u0144 rz\u0105du. <\/p>\n

Nieco inne podej\u015bcie mieli tw\u00f3rcy serialu \u201eCrismon Field\u201d, opowiadaj\u0105cego o fikcyjnym szpitalu polowym we Francji. Tu nacisk po\u0142o\u017cono przede wszystkim na indywidualne historie lekarzy, piel\u0119gniarek, a przede wszystkim pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy trafiaj\u0105 pod ich opiek\u0119. Cho\u0107 wyemitowano dopiero dwa odcinki serialu, to zbiera on spor\u0105 widowni\u0119 – pierwszy odcinek obejrza\u0142o 7 milion\u00f3w widz\u00f3w, co \u015bwiadczy o sporym zainteresowaniu prezentowan\u0105 tematyk\u0105. W\u015br\u00f3d zapowiedzianych przez BBC produkcji, maj\u0105cych uczci\u0107 rocznic\u0119 wojny, znajduje si\u0119 niemaj\u0105ce jeszcze daty premiery \u201eThe Passing \u2013 Bells\u201d, serial kt\u00f3ry ma o wojnie opowiedzie\u0107 z perspektywy przeci\u0119tnego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry zg\u0142asza si\u0119 na ochotnika.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nie da si\u0119 nauczy\u0107 historii z serialu telewizyjnego. Dla nikogo nie jest to chyba zaskoczeniem. Ale mo\u017cna si\u0119 ca\u0142kiem sporo dowiedzie\u0107 o tym, jak\u0105 rol\u0119 dane wydarzenie odgrywa w zbiorowej pami\u0119ci. Jak wida\u0107, dla brytyjskiego widza I wojna \u015bwiatowa wci\u0105\u017c jest wydarzeniem wa\u017cnym i ciekawym, za\u015b dla tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 wartym tego, by nakr\u0119ci\u0107 jeszcze jeden serial. I cho\u0107 oczywi\u015bcie mamy tu do pewnego stopnia do czynienia z polityk\u0105 historyczn\u0105, to jednak produkcje te ciesz\u0105 si\u0119 w Wielkiej Brytanii sporym zainteresowaniem. <\/p>\n

O ile w polskiej \u015bwiadomo\u015bci wydarzenia I wojny zosta\u0142y z wielu powod\u00f3w zepchni\u0119te na drugi plan, o tyle w pami\u0119ci Brytyjczyk\u00f3w wci\u0105\u017c stanowi\u0105 wa\u017cn\u0105 i bolesn\u0105 cezur\u0119 pomi\u0119dzy starym a nowym \u015bwiatem. Wypada o tym pami\u0119ta\u0107, kiedy zaczynamy ulega\u0107 z\u0142udnemu wra\u017ceniu, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 wszyscy pami\u0119tamy tak samo. <\/p>\n

A tak na koniec, je\u015bli seriale albo ten wpis zach\u0119c\u0105 was do bli\u017cszego zapoznania si\u0119 z wydarzeniami I wojny, to wa\u017cna informacja: \u201ePolityka\u201d wyda\u0142a w\u0142a\u015bnie „Pomocnik Historyczny” ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119cony w\u0142a\u015bnie I wojnie \u015bwiatowej. Warto zajrze\u0107 przed seansem albo po nim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy przychodzi nam wymieni\u0107 tytu\u0142y seriali rozgrywaj\u0105cych si\u0119 w czasie II wojny \u015bwiatowej, nie mamy z tym wi\u0119kszego problemu. Od razu do g\u0142owy przychodz\u0105 znakomite produkcje HBO \u2013 \u201eKompania Braci\u201d (jeden z najlepszych seriali wojennych w historii) czy \u201ePacyfik\u201d. Nietrudno te\u017c wymieni\u0107 produkcje polskie, poczynaj\u0105c od \u201eStawki wi\u0119kszej ni\u017c \u017cycie\u201d, przez \u201eCzterech Pancernych\u201d, po realizowane […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,24,10],"tags":[132,131,133,130,129,136,134,138,127,137,128,135],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/264"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=264"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":273,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/264\/revisions\/273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}