{"id":2814,"date":"2016-12-04T13:24:17","date_gmt":"2016-12-04T12:24:17","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=2814"},"modified":"2016-12-07T16:55:25","modified_gmt":"2016-12-07T15:55:25","slug":"cuda-cuda-czyli-po-finale-mlodego-papieza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2016\/12\/04\/cuda-cuda-czyli-po-finale-mlodego-papieza\/","title":{"rendered":"Cuda, cuda, czyli po finale „M\u0142odego papie\u017ca”"},"content":{"rendered":"

\"\"Za nami pierwszy sezon najbardziej zaskakuj\u0105cego serialu mijaj\u0105cego roku. Telewizyjny debiut autora „Wszystkich odlot\u00f3w Cheyenne’a”, „Wielkiego pi\u0119kna” i „M\u0142odo\u015bci” ma w sobie i odloty, i pi\u0119kno, i m\u0142odo\u015b\u0107, i staro\u015b\u0107. A tak\u017ce\u00a0genialne poczucie humoru, odwag\u0119 podejmowania, jak to si\u0119 m\u00f3wi, temat\u00f3w ostatecznych. I fantastyczn\u0105 obsad\u0119.
\n
\nA zapowiada\u0142o si\u0119 na straszn\u0105 sztamp\u0119. Kolejny w\u0142oski re\u017cyser wchodzi z kamer\u0105 do Watykanu wraz ze \u015bwie\u017co wybranym papie\u017cem. Do tego – na zasadzie prostego, zbyt prostego kontrastu – nowy papie\u017c jest m\u0142ody i przystojny, z figur\u0105 i oczami hollywoodzkiego amanta Jude’a Law. Na plakatach „szokowa\u0142”, pozuj\u0105c z papierosem.<\/p>\n

Tak\u017ce ostatni film Sorrentino, „M\u0142odo\u015b\u0107”, kt\u00f3rego kadry mog\u0142yby w Wikipedii ilustrowa\u0107 has\u0142o „pretensjonalno\u015b\u0107”, nie dawa\u0142 podstaw do nadziei\u00a0na porywaj\u0105cy serial. Do tego po pokazach dw\u00f3ch pierwszych odcink\u00f3w na festiwalu w Wenecji krytycy b\u0142yszczeli\u00a0grami s\u0142ownymi typu „House of Cardinals”. W skr\u00f3cie – buntownik w orancie, buszuj\u0105cy w kaplicy, gry i zabawy hierarch\u00f3w w wielkim przepychu.\"\"Re\u017cyser w pierwszej scenie potwierdzi\u0142 najgorsze przeczucia widz\u00f3w, ale tylko po to, by w kolejnych je bezlito\u015bnie wy\u015bmia\u0107.<\/p>\n

Inauguruj\u0105ca pontyfikat Piusa XIII homilia, wyg\u0142aszana zgodnie z tradycj\u0105 z okna nad zape\u0142nionym wiernymi placem \u015bw. Piotra, to spe\u0142niony sen lewicy, nie tylko ko\u015bcielnej. M\u0142ody papie\u017c jest tu nie tyle Franciszkiem I 2.0, ile Robertem Biedroniem Watykanu. W\u00a0centrum Ko\u015bcio\u0142a stawia nie Boga, tylko cz\u0142owieka i \u017cycie tu i teraz, reklamuje nieskr\u0119powany seks we wszystkich mo\u017cliwych i niemo\u017cliwych do wyobra\u017cenia konfiguracjach itd.<\/p>\n

Jest przewidywalnie do momentu, gdy w kolejnej scenie ogl\u0105damy\u00a0papie\u017ca wygrzebuj\u0105cego si\u0119 spod olbrzymiego stosu… niemowlak\u00f3w. Obie sceny okazuj\u0105 si\u0119\u00a0koszmarem sennym, przera\u017caj\u0105 i brzydz\u0105 papie\u017ca w r\u00f3wnym stopniu. Po takim otwarciu\u00a0Sorrentino zabiera nas – wci\u0105\u017c w lekkim szoku – w serialow\u0105 podr\u00f3\u017c w nieznane.<\/p>\n

Na prawdziw\u0105 homili\u0119 musimy zaczeka\u0107 a\u017c do ko\u0144ca drugiego odcinka. Przez ten czas re\u017cyser zapoznaje nas z najwi\u0119kszym atutem swojego dzie\u0142a: bohaterami. Od samego papie\u017ca, przez watyka\u0144skich kardyna\u0142\u00f3w, ksi\u0119\u017cy, zakonnice – na czele z siostr\u0105 Mary, duchow\u0105 matk\u0105 papie\u017ca, przez szefow\u0105 PR stolicy apostolskiej, po ka\u017cd\u0105 niemal najmniejsz\u0105 rol\u0119 – trudno w\u015br\u00f3d dzisiejszych produkcji telewizyjnych znale\u017a\u0107 ciekawiej napisane charaktery.\u00a0Kiedy ju\u017c\u00a0wydaje nam si\u0119, \u017ce kogo\u015b znamy, w kolejnej scenie bohater pokazuje (jeszcze) inn\u0105 twarz.\"\"Nie ma tu podzia\u0142u na dobrych i z\u0142ych, knuj\u0105cych i potulnych, wierz\u0105cych i ateist\u00f3w w sutannach. Sorrentino nie\u00a0interesuje tworzenie wsp\u00f3\u0142czesnej wersji „Rodziny Borgi\u00f3w” czy „House of Cards” w jeszcze bielszym domu. Interesuj\u0105 go ludzie – z krwi i ko\u015bci, kt\u00f3rzy wybrali \u017cycie w sutannie i habicie. W serialu cz\u0119sto pada pytanie o powo\u0142anie, a odpowiedzi s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne, za niekt\u00f3rymi stoi b\u00f3l, za innymi iluminacja, za kolejnymi przemy\u015blenia\u00a0w rodzaju\u00a0zak\u0142adu Pascala.<\/p>\n

Duchowni nie s\u0105 pozbawieni \u015bmiesznostek, re\u017cyser, tak jak papie\u017c pomara\u0144czami, sprawnie \u017congluje sacrum i profanum, wysokim i niskim.\u00a0Ksi\u0119\u017ca, a tak\u017ce zakonnice – s\u0105 lud\u017ami z ambicjami i potrzeb\u0105 w\u0142adzy (watyka\u0144skie rytua\u0142y sankcjonuj\u0105ce hierarchie s\u0105 pokazane w mocno karykaturalny, co nie znaczy, \u017ce mniej prawdziwy spos\u00f3b), ale i dylematami. Bo\u00a0stawk\u0105 ich dzia\u0142a\u0144 jest, opr\u00f3cz zaspokojenia w\u0142asnego ego, przetrwanie 2000-letniego Ko\u015bcio\u0142a oraz zbawienie duszy.<\/p>\n

I cho\u0107 czasem trudno stwierdzi\u0107, dok\u0105d to wszystko zmierza, o czym w\u0142a\u015bciwie jest ta opowie\u015b\u0107, forma i klimat serialu, kt\u00f3ry czerpie na r\u00f3wni z realizmu i surrealizmu (Luis Bunuel), s\u0105 tak poci\u0105gaj\u0105ce, \u017ce bez trudu wybacza si\u0119 Sorrentino mankamenty jego telewizyjnego\u00a0debiutu.\"\"Pius XIII jest jedn\u0105 z najlepszych, je\u015bli w og\u00f3le nie najlepsz\u0105 rol\u0105 Jude’a Law. Bez sztucznego pobrzydzania i\u00a0scen w typie zjadania przez dzikie zwierz\u0119 uda\u0142o si\u0119 hollywoodzkiemu pi\u0119knisiowi stworzy\u0107 posta\u0107 skomplikowan\u0105, poci\u0105gaj\u0105c\u0105 i odpychaj\u0105c\u0105 jednocze\u015bnie. Najlepszy jest w pierwszych odcinkach, gdy\u00a0zaskakuje ortodoksyjn\u0105 wizj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra rych\u0142o mo\u017ce doprowadzi\u0107 instytucj\u0119 do ruiny. Tolerancja oznacza dla niego s\u0142abo\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 – niegodne przedstawicieli Boga na ziemi przymilanie\u00a0si\u0119 do wiernych.<\/p>\n

M\u0142ody papie\u017c powraca do starej doktryny\u00a0Ko\u015bcio\u0142a, sprzed soboru watyka\u0144skiego II – Ko\u015bcio\u0142a wynios\u0142ego, niedost\u0119pnego, surowego, pi\u0119tnuj\u0105cego i strasz\u0105cego piek\u0142em. Celebruj\u0105cego nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 msze po \u0142acinie, ty\u0142em do wiernych. Wykluczaj\u0105cego gej\u00f3w z szereg\u00f3w kleru („Dzisiaj \u0142atwiej jest zosta\u0107 astronaut\u0105 ni\u017c ksi\u0119dzem” – komentuje sarkastycznie kardyna\u0142 Voiello. „Na co umar\u0142?” – pyta koleg\u0119 kardyna\u0142 po tym, jak przy \u015bniadaniu inny zako\u0144czy\u0142 \u017cycie z twarz\u0105 w owsiance. „Na to, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 – na staro\u015b\u0107”).<\/p>\n

Rewolucja jest kontrrewolucj\u0105, m\u0142odo\u015b\u0107 okazuje si\u0119 bardziej konserwatywna ni\u017c staro\u015b\u0107 – co by\u0142o wida\u0107 w ostatnich wyborach w Polsce, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki wydaje si\u0119 by\u0107 na r\u00f3wni pochy\u0142ej, na ko\u0144cu kt\u00f3rej jest ca\u0142kowita utrata wiernych, dochod\u00f3w i w\u0142adzy. Czy Pius XIII jest pomaza\u0144cem boskim czy szata\u0144skim?<\/p>\n

Najlepsza jest pierwsza po\u0142owa sezonu, kt\u00f3ra pozostawia widza w niepewno\u015bci. Tym bardziej \u017ce Piusowi XIII nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 nie tylko charyzmy i uroku, ale te\u017c i tego, \u017ce jak\u0105\u015b si\u0142\u0119 nadprzyrodzon\u0105 po swojej stronie zdecydowanie posiada. Jego \u017carliwe modlitwy – wspaniale napisane, podobnie jak przem\u00f3wienia czy dialogi w ca\u0142ym serialu – zostaj\u0105 wys\u0142uchane.\"\"R\u00f3wnie ciekaw\u0105 postaci\u0105 jest kardyna\u0142 Voiello (wspania\u0142y Silvio Orlando), szara eminencja Watykanu, polityk i strateg z ironicznym poczuciem humoru, kibicuj\u0105cy ukochanemu zespo\u0142owi w kompletnym stroju pi\u0142karskim i z r\u00f3\u017ca\u0144cem, a przy tym cz\u0142owiek g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy. Dor\u00f3wnuje mu siostra Maria w \u015bwietnym wykonaniu Diane Keaton – pe\u0142na \u017carliwej wiary fanka koszyk\u00f3wki i nami\u0119tna palaczka. A jest te\u017c kardyna\u0142 Gutierrez (Javier Camara), kt\u00f3ry z zastraszonego alkoholika wyrasta na silnego doradc\u0119 papie\u017ca.\"\"Serial ogl\u0105da si\u0119 dla dobrze napisanych i zagranych bohater\u00f3w, dla wizyjnych, nierzadko bawi\u0105cych si\u0119 religijnym kiczem scen, z powodu przepychu typowych dla kina Sorrentino, ale tu nios\u0105cych\u00a0dystans i poczucie humoru, kt\u00f3rego czasem brakowa\u0142o filmom re\u017cysera. Po ogrodach watyka\u0144skich samotnie kica kangur – alter ego papie\u017ca, kt\u00f3ry te\u017c wydaje si\u0119 przez d\u0142ugi czas postaci\u0105 z innej bajki i r\u00f3wnie samotn\u0105. Siostry w wykrochmalonych kornetach graj\u0105 w siatk\u00f3wk\u0119, papie\u017c wiesza na sznurku bia\u0142e podkolan\u00f3wki i \u0107wiczy form\u0119 w bia\u0142ym dresie. W takim antura\u017cu toczone s\u0105 spory doktrynalne – \u015bwietna i bardzo na czasie dysputa o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do aborcji, l\u0105duj\u0105 helikoptery, odbywaj\u0105 si\u0119 audiencje, zawi\u0105zuj\u0105 spiski oraz\u00a0maj\u0105 miejsce\u00a0cuda.<\/p>\n

O czym w\u0142a\u015bciwie jest serial Sorrentino, stale gubi\u0105cy tropy, meandruj\u0105cy, a w jednym z ostatnich odcink\u00f3w nawet zmieniaj\u0105cy bohater\u00f3w i miejsce akcji? Chyba o dojrzewaniu. Kardyna\u0142a Belardo do roli papie\u017ca Piusa XIII i Lenny’ego, 47-letniego ch\u0142opca wci\u0105\u017c na nowo prze\u017cywaj\u0105cego odrzucenie ze strony rodzic\u00f3w do roli doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny i ojca katolickiej rodziny. I nawet je\u015bli nie wszystko si\u0119 Sorrentino uda\u0142o – zw\u0142aszcza pod koniec (nieprzekonuj\u0105ce zako\u0144czenie, banalna homilia wyg\u0142oszona w Wenecji, brak pomys\u0142u\u00a0na w\u0105tek kardyna\u0142a Dussoliera) – to i tak „M\u0142ody papie\u017c” pozostaje jednym z najbardziej zaskakuj\u0105cych i najciekawszych wydarze\u0144 serialowego roku.<\/p>\n

Re\u017cyser pracuje nad drugim, te\u017c 10-odcinkowym sezonem. Jedno jest pewne: po zaskoczeniach zgotowanych przez pierwszy ma\u0142o kto pokusi si\u0119 o przewidywania, w jakim kierunku serial si\u0119 rozwinie.<\/p>\n