{"id":4660,"date":"2019-02-13T08:30:23","date_gmt":"2019-02-13T07:30:23","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=4660"},"modified":"2019-02-13T08:51:46","modified_gmt":"2019-02-13T07:51:46","slug":"nie-po-drodze-mi-z-russian-doll-za-to-shtisel-bardzo-bardzo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2019\/02\/13\/nie-po-drodze-mi-z-russian-doll-za-to-shtisel-bardzo-bardzo\/","title":{"rendered":"Nie po drodze mi z „Russian Doll”, za to „Shtisel” – bardzo, bardzo!"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>„Russian Doll” Netflixa, skrzy\u017cowanie „Dnia \u015bwistaka”, „Alicji z Krainy czar\u00f3w” i kina Lyncha, kolekcjonuje zachwyty. Mnie irytuje w nim wszystko, od wpatrzonej we w\u0142asny p\u0119pek bohaterki, przez st\u0119\u017cenie hipsterskiej fajno\u015bci, po proste prawdy sprzedawane jako objawienia… Kto\u015b ma podobnie? Polecam „Shtisel” – te\u017c na Netflixie, izraelski dramat rodzinny osadzony wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w jerozolimskiej dzielnicy ultraortodoksyjnych \u017byd\u00f3w. M\u00f3g\u0142by si\u0119 wdzi\u0119czy\u0107 do widza egzotyk\u0105, tymczasem uwodzi prostot\u0105.
\n
\nTytu\u0142owy Shtisel to nazwisko czteropokoleniowej rodziny, g\u0142\u00f3wnej bohaterki dwusezonowej serii (24 odcinki), kt\u00f3ra zadebiutowa\u0142a w izraelskiej telewizji w 2013 r. Serial jest po prostu obyczajowy – dramat \u0142\u0105czy si\u0119 z elementami komediowymi, momenty napi\u0119cia z chwilami odpr\u0119\u017cenia, rodzinne k\u0142\u00f3tnie s\u0105siaduj\u0105 z sekwencjami rodzinnej blisko\u015bci i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

A wszystko sk\u0105pane w naturalnej religijno\u015bci i tradycji, kt\u00f3re bywaj\u0105 w \u017cyciu pomoc\u0105, kijem, na kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 wesprze\u0107 w w\u0119dr\u00f3wce, ale te\u017c kamieniem u szyi albo beczk\u0105 \u015bmiechu… Banalne? Ale jak dobrze opowiedziane!<\/p>\n

Najwi\u0119cej ekranowego czasu sp\u0119dzamy z Akiv\u0105 (Michael Aloni), dwudziestoparolatkiem, kt\u00f3ry powinien ju\u017c sposobi\u0107 si\u0119 do \u015blubu z m\u0142od\u0105, pobo\u017cn\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105 z dzielnicy, kt\u00f3r\u0105 naturalnie pomo\u017ce mu wybra\u0107 swat. Ale opr\u00f3cz tego, \u017ce jest pobo\u017cnym, m\u0142odym \u017bydem szanuj\u0105cym tradycj\u0119 i niewyobra\u017caj\u0105cym sobie \u017cycia z dala od rodziny, pocz\u0105tkuj\u0105cym rabinem w jesziwie, to jest tak\u017ce malarzem, marzycielem i w\u0142a\u015bnie si\u0119 zakocha\u0142. A wybranka jest tak samo trudna do zdobycia, co do zaakceptowania przez rodzin\u0119…\"\"<\/a>R\u00f3wnie wa\u017cny jest ojciec Akivy, rabi Shulem, pe\u0142en si\u0142 62-latek, lubiany przez uczni\u00f3w nauczyciel w jesziwie i od roku wdowiec. Lubi swoj\u0105 rol\u0119 nestora rodu i w pe\u0142ni wykorzystuje dane mu moc\u0105 bosk\u0105 i tradycji prawo do decydowania o losach najbli\u017cszych, tak\u017ce wbrew ich woli. Nie stroni od ma\u0142ych k\u0142amstewek i manipulacji (cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki) i bywa niemile zaskoczony, gdy orientuje si\u0119, \u017ce sam te\u017c podlega manipulacjom innych.<\/p>\n

Rabi Shulem opr\u00f3cz Akivy ma inne dzieci. Najbli\u017cej \u017cyje z Zvi Arie (i jego rodzin\u0105), niespe\u0142nionym kantorem, kt\u00f3ry tkwi w jesziwie, czekaj\u0105c na awans. Oraz z c\u00f3rk\u0105 Giti (i jej pi\u0105tk\u0105 dzieci, w tym najstarsz\u0105 Ruchami), kt\u00f3rej wyjazd i zachowanie m\u0119\u017ca ka\u017c\u0105 zrewidowa\u0107 stosunek do religii i tradycji.<\/p>\n

A jest jeszcze wspania\u0142a babcia Malka, matka Shulema. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca rezyduje w domu opieki, gdzie odkrywa uroki „gojskiego” \u017cycia, w tym seriale, na czele z „Mod\u0105 na sukces”; Brooke i Redge’a do\u0142\u0105cza do listy cz\u0142onk\u00f3w rodziny, za kt\u00f3rych si\u0119 codziennie modli. Nierzadko okazuje si\u0119 najbardziej otwart\u0105 i tolerancyjn\u0105 osob\u0105 w ca\u0142ej rodzinie.<\/p>\n

W Izraelu ortodoksi to dra\u017cliwy temat – nie uznaj\u0105 syjonizmu i samego pa\u0144stwa, bojkotuj\u0105 jego instytucje (m.in. s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105), ale ju\u017c nie rozmaite formy pa\u0144stwowego wsparcia socjalnego, nie ucz\u0105 si\u0119 hebrajskiego, m\u00f3wi\u0105 w jidisz, wiele z ich zwyczaj\u00f3w (tak\u017ce pozycja kobiet) mo\u017ce budzi\u0107 w XXI w. co najmniej zastrze\u017cenia. Grany w jidisz „Shtisel” – napisany przez dw\u00f3ch scenarzyst\u00f3w o korzeniach ultraortodoksyjnych – daje wgl\u0105d do tego \u015bwiata, cho\u0107 zdecydowanie nie jest to dokument.<\/p>\n

Napi\u0119cia mi\u0119dzy \u015bwieckim pa\u0144stwem a jego ultrareligijnymi obywatelami s\u0105 lekko rysowane, ale odczuwalne. Nie brak te\u017c dramat\u00f3w niedopasowania, rozdarcia mi\u0119dzy warto\u015bciami, w kt\u00f3rych zosta\u0142o si\u0119 ukszta\u0142towanym, a pragnieniem \u017cycia poza dzielnic\u0105, rodzin\u0105, religi\u0105, w innym \u015bwiecie. Jednak akcja toczy si\u0119 w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci Geuli, dzielnicy Jerozolimy znacznie bardziej otwartej na nowoczesno\u015b\u0107 ni\u017c s\u0142ynna z ekstremizmu obyczajowego i politycznego Mea Shearim.\"\"<\/a>Izraelczycy od dawna udowadniaj\u0105, \u017ce potrafi\u0105 robi\u0107 seriale. Tutaj te\u017c wida\u0107 sztuk\u0119 opowiadania – bez zad\u0119cia, z lekko\u015bci\u0105 i interesuj\u0105co. Codzienno\u015b\u0107 jest codzienna, egzotyka \u017cycia bez internetu, za to z modlitw\u0105 na ka\u017cd\u0105 okazj\u0119, przedstawiona jest jak co\u015b naturalnego, i taka si\u0119 powoli dla widza staje.<\/p>\n

Wszystko to dzi\u0119ki dobrze napisanym i \u015bwietnie zagranym bohaterom, na czele z Akiv\u0105 i Shulemem.\u00a0Amazon w 2016 r. og\u0142osi\u0142 plany w\u0142asnej, osadzonej na Brooklinie wersji serialu, ale potem o projekcie s\u0142uch zagin\u0105\u0142.\"\"<\/a>Za to seria spodoba\u0142a si\u0119 i \u015bwieckim Izraelczykom, i ortodoksyjnym \u017bydom. Jak donosi\u0142 „Times of Israel”, jedna z piosenek napisanych do serialu dwa dni po emisji odcinka zosta\u0142a za\u015bpiewana na weselu ultraortodoksyjnych \u017byd\u00f3w przez uczni\u00f3w z jesziwy, a zapis wyst\u0119pu pojawi\u0142 si\u0119 na YouTubie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Izraelczycy od dawna udowadniaj\u0105, \u017ce potrafi\u0105 robi\u0107 seriale.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4682,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18,13],"tags":[197,1132],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4660"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4690,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4660\/revisions\/4690"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4682"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}