{"id":5020,"date":"2019-06-20T15:30:40","date_gmt":"2019-06-20T13:30:40","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=5020"},"modified":"2019-06-20T17:08:16","modified_gmt":"2019-06-20T15:08:16","slug":"rok-za-rokiem-godny-brytyjski-nastepca-czarnego-lustra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2019\/06\/20\/rok-za-rokiem-godny-brytyjski-nastepca-czarnego-lustra\/","title":{"rendered":"„Rok za rokiem” – godny brytyjski nast\u0119pca „Czarnego lustra”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Po tym, jak tw\u00f3rcy „Czarnego lustra” porzucili brytyjsk\u0105\u00a0telewizj\u0119 na rzecz ameryka\u0144skiego giganta internetowego, Brytyjczycy stworzyli now\u0105, \u015bwie\u017c\u0105 i jeszcze bardziej przera\u017caj\u0105c\u0105 serialow\u0105 wizj\u0119 przysz\u0142o\u015bci. Sze\u015bcioodcinkowy „Rok za rokiem” („Years and Years”), z akcj\u0105 startuj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie i biegn\u0105c\u0105 przez nast\u0119pne 15 lat, to ekranizacja\u00a0naszych najgorszych l\u0119k\u00f3w.
\n
\nRussell T. Davies, tw\u00f3rca m.in. wsp\u00f3\u0142czesnej ods\u0142ony przyg\u00f3d Doktora Who, wykorzysta\u0142 prosty, ale \u015bwietnie dzia\u0142aj\u0105cy chwyt. Swoj\u0105 przera\u017caj\u0105c\u0105 i niepozbawion\u0105 akcent\u00f3w dydaktycznych wizj\u0119 przysz\u0142o\u015bci Wielkiej Brytanii i \u015bwiata wpisa\u0142 w konwencj\u0119 rodzinnej telenoweli. Rozpad znanego porz\u0105dku politycznego, gospodarczego i ekologicznego przestaje by\u0107 abstrakcj\u0105, gdy widzimy bezpo\u015bredni wp\u0142yw wszystkich tych proces\u00f3w na \u017cycie zwyk\u0142ej, trzypokoleniowej rodziny z Manchesteru.<\/p>\n

Famili\u0119 Lyons\u00f3w tworzy Muriel, jej czworo doros\u0142ych wnuk\u00f3w, ich partnerzy i partnerki oraz dorastaj\u0105ce dzieci. Muriel (Anne Reid) jest charyzmatyczn\u0105 nestork\u0105 rodu. To babcia i prababcia, posiadaczka starego domu, niegdy\u015b pi\u0119knego, a dzi\u015b murszej\u0105cego i wymagaj\u0105cego remontu, na kt\u00f3ry wci\u0105\u017c nie ma pieni\u0119dzy, wi\u0119c spraw\u0119 si\u0119 odk\u0142ada (to pewnie symbol Wielkiej Brytanii, a mo\u017ce i zachodniej Europy).<\/p>\n

Najstarszy z rodze\u0144stwa Stephen (Rory Kinnear) jest analitykiem finansowym, m\u0119\u017cem majestatycznej Celeste (T’Nia Miller), ksi\u0119gowej w mi\u0119dzynarodowej korporacji, i ojcem dw\u00f3ch nastolatek, z kt\u00f3rych jedna marzy o zdigitalizownaniu si\u0119 – cyborgizacji. Edith (Jessica Hynes) jest polityczn\u0105 i ekologiczn\u0105, radykaln\u0105 aktywistk\u0105. Daniel (Russell Tovey), szcz\u0119\u015bliwy m\u0105\u017c Ralpha, pracuje w miejskiej mieszkani\u00f3wce, gdzie zajmuje si\u0119 obozami dla uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy… Rosie (Ruth\u00a0Madeley), poruszaj\u0105ca si\u0119 na w\u00f3zku pe\u0142na energii samotna matka dw\u00f3ch syn\u00f3w, prowadzi szkoln\u0105 kuchni\u0119.<\/p>\n

Tak wygl\u0105da serialowy punkt wyj\u015bcia, czyli nasz rok 2019. Kolejne wydarzenia – kryzys ekonomiczny i ekologiczny, uchod\u017acy (ciekawy problem klimatycznych uchod\u017ac\u00f3w wewn\u0119trznych), zmiany rz\u0105d\u00f3w na coraz bardziej nieprzewidywalne, cynizm polityk\u00f3w, przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na codzienne \u017cycie i relacje mi\u0119dzyludzkie rosn\u0105ce poczucie braku punkt\u00f3w oparcia – zmieniaj\u0105 rodzin\u0119 Lyons\u00f3w dramatycznie.<\/p>\n

Nie wchodz\u0105c w szczeg\u00f3\u0142y, by nie odebra\u0107 przysz\u0142ym widzom tej \u015bwietnej miniserii (do obejrzenia w HBO GO) samodzielnego odkrywania kolejnych „cywilizacyjnych” zwrot\u00f3w akcji, napisz\u0119 tylko, \u017ce chaos zaczyna si\u0119 od wojny celnej mi\u0119dzy USA i Chinami. Prezydent Trump si\u0119ga po sprawdzon\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 metod\u0119 wygrywania konflikt\u00f3w w Azji – nakazuje zrzuci\u0107 na jedn\u0105 z chi\u0144skich wysp… bomb\u0119 atomow\u0105. A potem napi\u0119cie tylko ro\u015bnie.<\/p>\n

Nieprawdopodobne? Straszliwy urok serialu Russella T. Daviesa polega w\u0142a\u015bnie na tym, \u017ce pokazuje sytuacje, kt\u00f3re jeszcze nie tak dawno uznaliby\u015bmy za kompletnie fantastyczne, a dzi\u015b ju\u017c niestety nie. W kilku scenach bohaterowie konstatuj\u0105 ze zdziwieniem, \u017ce ekscytuj\u0105 si\u0119 wyborami, kt\u00f3re jeszcze kilka lat wcze\u015bniej nikogo nie porywa\u0142y. Dzi\u015b stawk\u0105 ka\u017cdych wybor\u00f3w czy referend\u00f3w jest system warto\u015bci, kt\u00f3ry przek\u0142ada si\u0119 na konkretne decyzje polityczne i prawne, a te na jako\u015b\u0107 \u017cycia (a czasem \u015bmier\u0107) konkretnych ludzi: mniejszo\u015bci seksualnych, religijnych, uchod\u017ac\u00f3w prosz\u0105cych o azyl, naszych s\u0105siad\u00f3w o bardziej egzotycznym pochodzeniu itd.\"\"<\/a>Symbolem upadku brytyjskiej (i \u015bwiatowej) polityki jest kariera Vivienne Rook (granej z rozmachem przez bia\u0142ow\u0142os\u0105\u00a0Emm\u0119 Thompson). Bizneswoman zaczyna od populistycznych wypowiedzi w telewizji, by stopniowo pi\u0105\u0107 si\u0119 po politycznej drabinie. Jej has\u0142em jest „Fuck”, kt\u00f3re zamienia na bardziej poprawnie brzmi\u0105ce „Cztery gwiazdki” – tak nazwie swoj\u0105 parti\u0119.<\/p>\n

Zamiast programu i pomys\u0142\u00f3w na rozwi\u0105zanie najbardziej pal\u0105cych problem\u00f3w ma krytyk\u0119 i obra\u017canie poprzednik\u00f3w oraz puste, ale wznios\u0142e s\u0142owa o glorii i chwale narodu angielskiego, Wielkiej Wielkiej Brytanii itd. A w zanadrzu pe\u0142en arsena\u0142 stosowany przez autorytarnych polityk\u00f3w, tyle \u017ce dot\u0105d zwykle nie w tym tzw. cywilizowanym, zachodnim albo do zachodniego aspiruj\u0105cym \u015bwiecie. Satyra czy ostrze\u017cenie?<\/p>\n

W fina\u0142owym odcinku babcia Muriel wyg\u0142asza do rodziny, a tak naprawd\u0119 do nas, widz\u00f3w, moralizatorsko-dydaktyczny speech, kt\u00f3rego prawdziwo\u015b\u0107 ka\u017cdy oceni sam. Brzmi mniej wi\u0119cej tak: Wszystko posz\u0142o nie tak, ale to nasza wina, ka\u017cdego z nas, naszych codziennych wybor\u00f3w. Bo T-shirtowi za funta nikt si\u0119 nie oprze. Nie jest specjalnie \u0142adny ani wytrzyma\u0142y, ale przecie\u017c kosztuje tylko funta. Co z tego, \u017ce sklepikarz zarabia na nim jedyne 5 pens\u00f3w, a robotnik w trzecim \u015bwiecie jedn\u0105 setn\u0105 tego. Uwa\u017camy, \u017ce to w porz\u0105dku, przekazujemy tego funta i tak ka\u017cdego dnia wkupujemy si\u0119 w ten system, utrwalamy go. To my stworzyli\u015bmy ten \u015bwiat.<\/p>\n