{"id":5259,"date":"2019-10-06T11:37:47","date_gmt":"2019-10-06T09:37:47","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=5259"},"modified":"2019-10-06T12:07:28","modified_gmt":"2019-10-06T10:07:28","slug":"imperium-zmyslow-o-katarzynie-wielkiej-helen-mirren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2019\/10\/06\/imperium-zmyslow-o-katarzynie-wielkiej-helen-mirren\/","title":{"rendered":"Imperium zmys\u0142\u00f3w – o „Katarzynie Wielkiej” Helen Mirren"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Po rolach brytyjskich kr\u00f3lowych Helen Mirren zapragn\u0119\u0142a wcieli\u0107 si\u0119 w rosyjsk\u0105 caryc\u0119. „Katarzyna Wielka” jest osobliw\u0105 hybryd\u0105 kostiumowego melodramatu z sieriozn\u0105 opowie\u015bci\u0105 o w\u0142adzy, budowie „wielkiej Rosji”, kt\u00f3ra nie chce si\u0119 „czo\u0142ga\u0107 przed Europ\u0105”, oraz pierwszym zaj\u0119ciu Krymu…
\n
\n„W Rosji s\u0105 ludzie bez skrupu\u0142\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie ja te\u017c do nich nale\u017c\u0119” – m\u00f3wi z u\u015bmiechem w pierwszych scenach caryca. Jest \u015bwie\u017co po zamachu stanu i odebraniu m\u0119\u017cowi Piotrowi III najpierw korony, a potem \u017cycia. A jeszcze przed wybiciem b\u0105d\u017a zmarginalizowaniem innych konkurent\u00f3w do rosyjskiego tronu.<\/p>\n

Akcja 4-odcinkowego miniserialu HBO i Sky Atlantic toczy si\u0119 w drugiej po\u0142owie XVIII w., w czasach gdy Katarzyna Wielka sukcesywnie odchodzi\u0142a od o\u015bwieceniowych idea\u0142\u00f3w, z jakimi zaczyna\u0142a rz\u0105dy jako „Semiramida P\u00f3\u0142nocy”, koresponduj\u0105ca z Voltairem, „rosyjska patriotka o niemieckim umy\u015ble”, jak sama, urodzona w Szczecinie, si\u0119 przedstawia\u0142a.<\/p>\n

Spiski, knuj\u0105cy w celu przej\u0119cia w\u0142adzy syn, powstania i wojny pchn\u0119\u0142y j\u0105 w stron\u0119 budowy monarchii absolutnej, a w ko\u0144cu tyranii. Uprzedzaj\u0105c pytania – w\u0105tek rozbior\u00f3w si\u0119 nie pojawia, a nasz kraj jest wspomniany raz. Gdy caryca wymienia kochank\u00f3w, pada fraza: „jeden polski kr\u00f3l”…\"\"<\/a>Winna by\u0142a tak\u017ce wszechobecna mizoginia i seksizm – kobieta u w\u0142adzy w patriarchalnym kraju to kolejny (ponadczasowy) temat serialu.<\/p>\n

Oba te w\u0105tki, polityczny i kobiecy – cho\u0107 nienowe czy \u015bwie\u017ce – s\u0105 wa\u017cne i ciekawe. A raczej by\u0142yby, gdyby zosta\u0142y potraktowane powa\u017cniej, opowiedziane g\u0142\u0119biej, w mniej wy\u015bwiechtany i \u0142opatologiczny spos\u00f3b. Ale na to zabrak\u0142o czasu, bo tw\u00f3rcy z jakiego\u015b powodu najwi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119cili romansowi Katarzyny z Grigorijem Potiomkinem (Jason Clarke).\"\"<\/a>Najpierw s\u0105 d\u0142ugie podchody, potem wielkie dylematy, bo mi\u0142o\u015b\u0107 oznacza oddanie si\u0119 drugiej osobie i zaufanie, co czyni zakochanego – w tym wypadku wci\u0105\u017c walcz\u0105c\u0105 z atakami caryc\u0119 – s\u0142abym. Do tego m\u0119\u017cczy\u017ani kiepsko si\u0119 sprawdzaj\u0105 w roli faworyt\u00f3w (o czym Katarzyna ju\u017c wie), nie potrafi\u0105 sta\u0107 w cieniu, zawsze pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej za\u017c\u0105daj\u0105 w\u0142adzy i blasku.<\/p>\n

Szczebioty i k\u0142\u00f3tnie (o w\u0142adz\u0119 i o kochank\u00f3w) wypadaj\u0105 pretensjonalnie, mi\u0142osne zapewnienia pasuj\u0105 do seriali dla nastolatk\u00f3w, dialogi brzmi\u0105 sztucznie, frazy: „Dlaczego tacy jeste\u015bmy?” czy „Chcieli\u015bmy chwa\u0142y i glorii i sp\u00f3jrz, co z nami zrobi\u0142y?”, „Kochasz tylko siebie”… Trudno te\u017c poczu\u0107 chemi\u0119 mi\u0119dzy aktorami.\"\"<\/a>Ca\u0142o\u015b\u0107 rozgrywana jest w wystawnej scenografii (zdj\u0119cia powstawa\u0142y na Litwie) i w kostiumach, o kt\u00f3rych zwyk\u0142o si\u0119 pisa\u0107 „pyszne”. W pa\u0142acowych komnatach Katarzyny wprawne oko pono\u0107 dostrze\u017ce dzie\u0142a sztuki skopiowane z tych wystawianych w petersburskim Ermita\u017cu, scenom wieczorowym i nocnym uroku dodaje blask \u015bwiec…<\/p>\n

To ostatnie, a tak\u017ce sam temat kobiety na tronie ka\u017ce por\u00f3wna\u0107 dzie\u0142o Nigela Williamsa (scenariusz) i Philipa Martina (re\u017cyseria) do niedawnej „Faworyty” Georgiosa Lanthimosa, obsypanej nagrodami. W tym Oscarem dla Olivii Colman graj\u0105cej Ann\u0119 Stuart, walcz\u0105c\u0105 z rozpadem cia\u0142a i psychiki kr\u00f3low\u0105 lesbijk\u0119 z pocz\u0105tk\u00f3w XVIII w.<\/p>\n

W ostatnim czasie por\u00f3wnania seriali i film\u00f3w wypadaj\u0105 cz\u0119sto na korzy\u015b\u0107 tych pierwszych – \u0142atwiej pokaza\u0107 psychologiczne niuanse bohater\u00f3w oraz t\u0142o spo\u0142eczne, gdy dysponuje si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 ekranowego czasu. Jednak „Katarzyna Wielka” nie wykorzystuje tej szansy.<\/p>\n

Wywrotowym elementem ma by\u0107 chyba wiek graj\u0105cej tytu\u0142ow\u0105 rol\u0119 Helen Mirren. Aktorka ma 74 lata i gra kobiet\u0119 \u017c\u0105dn\u0105 w\u0142adzy, mi\u0142o\u015bci i seksu. Podczas gdy widok m\u0119\u017cczyzn w wieku mocno dojrza\u0142ym w \u0142\u00f3\u017cku z m\u0142odymi kobietami przez dekady m\u0119skich rz\u0105d\u00f3w w szo\u0142biznesie nie by\u0142 w kinie i telewizji niczym szokuj\u0105cym (m.in. filmy Woody’ego Allena), to dojrza\u0142a kobieta w \u0142\u00f3\u017cku czy w zwi\u0105zku z m\u0142odzie\u0144cem jest czym\u015b stosunkowo \u015bwie\u017cym i wci\u0105\u017c wywo\u0142uje emocje.<\/p>\n