{"id":5362,"date":"2019-11-18T21:26:21","date_gmt":"2019-11-18T20:26:21","guid":{"rendered":"http:\/\/seryjni.blog.polityka.pl\/?p=5362"},"modified":"2019-11-18T21:26:21","modified_gmt":"2019-11-18T20:26:21","slug":"rewolucja-bez-aksamitu-czesi-gorzko-o-swojej-wolnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/seryjni\/2019\/11\/18\/rewolucja-bez-aksamitu-czesi-gorzko-o-swojej-wolnosci\/","title":{"rendered":"Rewolucja bez aksamitu – Czesi gorzko o swojej wolno\u015bci"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

„Nie\u015bwiadomi” to kolejny po „Pustkowiu” \u015bwietny serial HBO, w kt\u00f3rym czescy tw\u00f3rcy portretuj\u0105 sw\u00f3j kraj. Bez pardonu, bez „czeskiego” humoru, bole\u015bnie i gorzko.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n

Na ulicach Pragi<\/a> (i s\u0142owackiej Bratys\u0142awy) zn\u00f3w, jak 30 lat temu podczas aksamitnej rewolucji, wyleg\u0142y setki tysi\u0119cy ludzi. W listopadzie 1989 r. domagali si\u0119 wolno\u015bci i demokracji, teraz pytaj\u0105 o stan ich obu. W kraju, kt\u00f3ry coraz mocniej pogr\u0105\u017ca si\u0119 w korupcji, z premierem nazywanym czeskim Berlusconim i prezydentem jawnie stawiaj\u0105cym Czechom za wz\u00f3r putinowsk\u0105 Rosj\u0119 oraz rzeszami ich wyborc\u00f3w nazywaj\u0105cych siebie pragmatykami.<\/p>\n

6-odcinkowy serial „Nie\u015bwiadomi” w konwencji thrillera szpiegowskiego bezlito\u015bnie ods\u0142ania korzenie dzisiejszej czeskiej rzeczywisto\u015bci. G\u0142\u00f3wna akcja toczy si\u0119 jesieni\u0105 1989 r. – tu\u017c przed i w trakcie aksamitnej rewolucji, ale nie brak wycieczek w przesz\u0142o\u015b\u0107, do 1977 r., gdy opozycja og\u0142osi\u0142a s\u0142ynn\u0105 Kart\u0119 77.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wkr\u00f3tce po tym jeden z nich, Wiktor Skala (Martin My\u0161icka) oraz zakochana w nim c\u00f3rka czo\u0142owego czeskiego dysydenta, pocz\u0105tkuj\u0105ca skrzypaczka Maria (Tatiana Pauhofov\u00e1, znana m.in. z g\u0142\u00f3wnej roli w „Gorej\u0105cym krzewie” Agnieszki Holland) uciekaj\u0105 przed represjami z kraju. 12 lat p\u00f3\u017aniej wiod\u0105 dostatnie \u017cycie w Londynie. Ona wyst\u0119puje, on uczy i przygotowuje analizy sytuacji politycznej w Europie \u015arodkowej i Wschodniej dla brytyjskiego wywiadu.<\/p>\n

Kruszenie si\u0119 \u017celaznej kurtyny sk\u0142ania ich do z\u0142o\u017cenie wizyty w ojczy\u017anie. Tu trwa pr\u00f3ba si\u0142. Jak to okre\u015bla estebak (od StB – S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa) Honza: Oni si\u0119 jeszcze nas boj\u0105, ale my ju\u017c boimy si\u0119 ich.<\/p>\n

Kilka dni po przyje\u017adzie do Pragi w Mari\u0119 i Wiktora uderza rozp\u0119dzone auto. Kobieta budzi si\u0119 ze \u015bpi\u0105czki w szpitalu i odkrywa, \u017ce o jej m\u0119\u017cu zagin\u0105\u0142 s\u0142uch. Zaczyna \u015bledztwo.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Scena po scenie okazuje si\u0119, \u017ce w czeskiej pr\u00f3bie si\u0142 bierze udzia\u0142 wi\u0119cej zawodnik\u00f3w, ni\u017c si\u0119 wydawa\u0142o – nam widzom i bohaterom. Obok StB, reprezentowanej przez Honz\u0119 i jego szefa, kt\u00f3rego umieranie \u017cony na raka sk\u0142ania do rewizji \u017cyciowych wybor\u00f3w, w grze o kontrol\u0119 nad „wolnymi” Czechami zaanga\u017cowane s\u0105 tak\u017ce obce wywiady, a w tych wywiadach zwalczaj\u0105ce si\u0119 frakcje…<\/p>\n

Ondrej Gabriel, debiutuj\u0105cy scenarzysta „Nie\u015bwiadomych” jest historykiem i politologiem, ale jego serial nie ro\u015bci sobie pretensji do dokumentalnej prawdy. To raczej filmowy odpowiednik dzisiejszych nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych, coraz powszechniejszego przekonania o korozji lokalnej (i nie tylko) polityki i o moralnej degrengoladzie rz\u0105dz\u0105cych krajem elit. Z pytaniem o rol\u0119 tzw. szarego cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Serial du\u017co zawdzi\u0119cza szpiegowskim thrillerom Johna Le Carre. Za\u015b od strony estetycznej to dzie\u0142o Ivana Zachari\u00e1\u0161a, kt\u00f3ry jako mi\u0142o\u015bnik brzydoty, ciemno\u015bci i beznadziei da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 ju\u017c w „Pustkowiu”.<\/p>\n

Sa tu momenty mocno, powiedzmy, na wyrost – kto pami\u0119ta samotny rajd Macieja Stuhra w „Belfrze” zdezelowanym autem na Bia\u0142oru\u015b z wizyt\u0105 do straaasznego mafioza, ten wie, o czym mowa. Ale serial potrafi te\u017c w sze\u015bciu godzinnych odcinkach zbudowa\u0107 mocne charaktery, tak\u017ce w drugim i trzecim planie (wspania\u0142a posta\u0107 siostry Marii).<\/p>\n

A przede wszystkim wiarygodnie pokaza\u0107 koszmar \u017cycia w autorytarnym kraju, w systemie, kt\u00f3ry depcze i niszczy ludzi, skazuje na koszmarne dylematy i wegetacj\u0119 w ci\u0105g\u0142ym strachu.<\/p>\n

Gorzki komentarz do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i mocna przestroga przed przysz\u0142o\u015bci\u0105. Czesi potrafi\u0105.<\/p>\n