Bierność niszczy Trybunał

Wielu prawników od piątkowego wieczoru zwraca uwagę na wątpliwości prawne lub uznaje za niedopuszczalną podaną przez sędzię Annę Korwin-Piotrowską podstawę prawną, którą posłużyła się, przejmując obowiązki kierującej Trybunałem Konstytucyjnym i odsuwając od czynności sędziowskich jego prezesa i wiceprezesa. Tym prawnikom odpowiadają w oświadczeniu byli prezesi TK: Marek Safjan, Jerzy Stępień, Bohdan Zdziennicki i Andrzej Zoll. Piszą m.in.:

„Nic nie może usprawiedliwiać bierności w sytuacji, kiedy każdego dnia kryzys konstytucyjny ulega pogłębieniu ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami dla państwa prawa i obywateli. Podjęte obecnie przez sędziów działania są nakierowane na to, aby przywrócić zgodne z Konstytucją funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Należy umożliwić sędziom urzeczywistnienie tego zamierzenia i zastosowanie koniecznych, legalnych procedur, w tym przede wszystkim zwołanie Zgromadzenia Ogólnego sędziów TK i podjęcie uchwał w sprawie skierowanych do TK wniosków Prokuratora Generalnego o uchylenie immunitetu sędziom Bogdanowi Święczkowskiemu oraz Bartłomiejowi Sochańskiemu. Nie istnieje inna droga pozwalająca na zakończenie kryzysu konstytucyjnego i przywrócenie społeczeństwu Trybunału Konstytucyjnego”.

Wątpliwości prawników, którzy krytykują procedurę przyjętą przez sędzię Korwin-Piotrowską, są częściowo uzasadnione. Przejmując obowiązki prezesa, powołuje się ona na art. 11 ust. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu TK: „od dnia powstania wakatu do czasu powołania Prezesa Trybunału pracami Trybunału kieruje sędzia Trybunału posiadający najdłuższy, liczony łącznie, staż pracy”. Tymczasem wakatu na stanowisku prezesa TK nie ma.

Dalej: ustawa o statusie sędziów TK (art. 30) przewiduje, że w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się ustawę o ustroju sądów powszechnych. Art. 130 usp stanowi, że prezes sądu lub minister sprawiedliwości może zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego, jeśli wymaga tego rodzaj czynu dokonanego przez sędziego, powaga sądu lub istotne interesy służby. Pytanie, czy „czynności służbowe sędziego” to także jego obowiązki wynikające z bycia prezesem sądu?

Wreszcie: par. 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli sędzia, o którym mowa wyżej, pełni funkcję prezesa sądu, zarządzenie przerwy w czynnościach służbowych należy do ministra sprawiedliwości. Sędzia Korwin-Piotrowska ministrem nie jest. Jednak: gdyby prezesa Trybunału w czynnościach zawieszać miał członek rządu, powstałby uzasadniony zarzut ingerencji władzy wykonawczej w sądowniczą.

Sytuacja, która powstała w Trybunale Konstytucyjnym w efekcie działań prezesa Święczkowskiego niedopuszczającego sędziów do orzekania, manipulującego składami sądzącymi i – czego możemy się tylko domyślać – ściśle współpracującego z politykami PiS w sprawie treści wydawanych orzeczeń, nie może być tolerowana z powodu braku jednoznacznie brzmiących przepisów prawa dedykowanych rozwiązaniu takiej właśnie sytuacji. Skoro do Trybunału wpływają wnioski Prokuratora Generalnego o uchylenie immunitetów prezesowi i wiceprezesowi TK z powodu zarzutów karnych, to ich rozpatrzenie nie może zależeć od osób w nich wskazanych. Trzeba więc szukać rozwiązań prawnie niedoskonałych, ale przywracających wartości konstytucyjne naruszone faktyczną sytuacją w Trybunale.

Możliwe, że mniej prawnie niedoskonałe byłoby jakieś inne rozwiązanie, ale nikt z krytyków go nie przedstawił. Bo trudno brać na poważnie rozwiązanie polityczne zwane dla niepoznaki „resetem konstytucyjnym”, a zmierzające do tego, by główne siły polityczne dogadały się między sobą na temat podziału miejsc w Trybunale. To dopiero byłoby naruszenie konstytucyjnej zasady niezależności Trybunału.

Najlepszą z konstytucyjnego i ustrojowego punktu widzenia jest sytuacja, gdy kryzys w Trybunale rozwiązują sami sędziowie, bez ingerencji innych władz. I to właśnie może się stać dzięki niedoskonałemu prawnie rozwiązaniu, które zastosowała sędzia Korwin-Piotrowska, i pozostałym siedmiu nowym sędziom TK.

Jeśli uda się zebrać kworum na zwołanym Zgromadzeniu Ogólnym sędziów TK, może ono swoimi uchwałami uporządkować sytuację, np. dopuścić wszystkich nowych sędziów, czy przyjąć nowy Regulamin TK, który uporządkuje takie kwestie jak transparentne zasady przydziału sędziom spraw, uniemożliwiające manipulowanie składami sądzącymi.

Dopóki sami sędziowie rozwiązują kryzys, nie może być mowy o żadnym „zamachu stanu”. Zamachnąć się na sąd konstytucyjny mogą tylko politycy pozostałych dwóch władz.

Całe oświadczenie byłych prezesów TK:

OŚWIADCZENIE byłych prezesów Trybunału Konstytucyjnego: Marka Safjana, Jerzego Stępnia, Bohdana Zdziennickiego i Andrzeja Zolla.

„Legalnie powołani przez Sejm do Trybunału Konstytucyjnego sędziowie podjęli konieczne działania mające na celu przywrócenie funkcji i statusu tej kluczowej dla państwa prawa oraz ochrony praw i wolności obywateli instytucji ustrojowej.

Trybunał jest pogrążony w głębokim kryzysie od ponad 10 lat, składy orzekające są obsadzane z udziałem osób wadliwie powołanych, ale bez udziału sędziów legalnie wybranych. Trybunałem Konstytucyjnym kieruje osoba wybrana w nieprawidłowej procedurze, a w ostatnim okresie jego działalność została całkowicie sparaliżowana wobec niezwoływania Zgromadzenia Ogólnego sędziów TK. Nie są wykonane orzeczenia najważniejszych sądów europejskich – Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości UE nakazujące użycie instrumentów pozwalających na przywrócenie Trybunałowi funkcji instytucji niezależnej i bezstronnej.

Dopóki to nie nastąpi, obywatele są pozbawieni skutecznej obrony swoich praw i wolności, nie mogą korzystać z indywidualnej skargi konstytucyjnej. Taka sytuacja ma charakter alarmujący i wymagała zdecydowanych działań, które pozwolą odbudować autorytet tej instytucji i zaufanie społeczeństwa. Z pewnością nie służy temu zachowanie Prezydenta Rzeczypospolitej, który od wielu miesięcy, wspólnie z sędzią Święczkowskim blokuje możliwość objęcia funkcji przez sędziów powołanych przez Sejm, a w dniu wczorajszym podjął bezpośrednią próbę naruszenia autonomii sądu konstytucyjnego.

Nic nie może usprawiedliwiać bierności w sytuacji, kiedy każdego dnia kryzys konstytucyjny ulega pogłębieniu ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami dla państwa prawa i obywateli. Podjęte obecnie przez sędziów działania są nakierowane na to, aby przywrócić zgodne z Konstytucją funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Należy umożliwić sędziom urzeczywistnienie tego zamierzenia i zastosowanie koniecznych, legalnych procedur, w tym przede wszystkim zwołanie Zgromadzenia Ogólnego sędziów TK i podjęcie uchwał w sprawie skierowanych do TK wniosków Prokuratora Generalnego o uchylenie immunitetu sędziom Bogdanowi Święczkowskiemu oraz Bartłomiejowi Sochańskiemu. Nie istnieje inna droga pozwalająca na zakończenie kryzysu konstytucyjnego i przywrócenie społeczeństwu Trybunału Konstytucyjnego”.

Lubisz blogi - wspieraj nas

Tylko raz w roku subskrypcje z wyjątkowymi rabatami

Subskrybuj
Reklama