Od p\u00f3\u0142 roku rz\u0105d blokuje opublikowanie raportu Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom na temat Polski. A tortur w Polsce nie ma \u2013 w kodeksie karnym. Dlatego policjanci, kt\u00f3rzy doprowadzili torturami do \u015bmierci Igora Stachowiaka, odpowiadaj\u0105 za przekroczenie uprawnie\u0144.
\n
\nDefinicji tortur w polskim prawie nie ma. Za to jest przepis, kt\u00f3ry zach\u0119ca policj\u0119 do stosowania tortur \u2013 fizycznych i psychicznych – do wymuszania zezna\u0144. W \u015bwie\u017cej (pokazanej 22 maja na konferencji RPO \u201ePa\u0144stwo bez tortur\u201d) opinii sporz\u0105dzonej przez Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Cz\u0142owieka (ODIHR) dzia\u0142aj\u0105ce w ramach OBWE zaleca si\u0119 Polsce wpisanie do kodeksu karnego przest\u0119pstwa tortur. I usuni\u0119cie z procedury karnej wprowadzonego tam w 2016 roku z inicjatywy rz\u0105du przepisu, kt\u00f3ry nakazuje s\u0105dom uwzgl\u0119dnianie dowod\u00f3w zdobytych przez funkcjonariuszy w wyniku przest\u0119pstwa.<\/p>\n
Europejski Komitet ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu i Poni\u017caj\u0105cemu Traktowaniu albo Karaniu (CPT) stoi na stra\u017cy przestrzegania Konwencji przeciw torturom. Co kilka lat wizytuje kraje sygnatariuszy i sprawdza, jak traktuje si\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w zatrzymanych w policyjnych aresztach, w izbach wytrze\u017awie\u0144, osoby \u2013 w tym dzieci \u2013 przebywaj\u0105ce w zak\u0142adach psychiatrycznych czy domach opieki. Czyli wsz\u0119dzie tam, gdzie cz\u0142owiek jest przetrzymywany i zdany na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 funkcjonariuszy czy personelu.<\/p>\n
W Polsce przedstawiciele Komitetu byli w maju zesz\u0142ego roku. W listopadzie, na posiedzeniu plenarnym, Komitet zatwierdzi\u0142 raport z tej wizytacji i przekaza\u0142 go polskiemu rz\u0105dowi. Wed\u0142ug Konwencji to rz\u0105dy publikuj\u0105 raporty. Nie jest to przymus, ale dobra praktyka. Polskie rz\u0105dy do tej pory zawsze raporty publikowa\u0142y. Ale np. w\u0142adze Rosji \u2013 kt\u00f3ra te\u017c jest stron\u0105 Konwencji \u2013 ich nie publikuj\u0105, traktuj\u0105c je jako uwagi skierowane wy\u0142\u0105cznie do siebie.<\/p>\n
Rz\u0105d PiS jest pierwszym w Polsce, kt\u00f3ry raportu nie publikuje przez tak d\u0142ugi okres. Czego si\u0119 boi? Tego, \u017ce od ostatniego raportu sytuacja w Polsce zamiast si\u0119 polepszy\u0107, pogorszy\u0142a si\u0119? \u017be PiS nie wype\u0142ni\u0142 \u017cadnego z poprzednich zalece\u0144 CPT? A mo\u017ce w og\u00f3le ma problemy z Konwencj\u0105 przeciw torturom, bo zawsze g\u0142osi\u0142, \u017ce \u201eprzest\u0119pca powinien si\u0119 ba\u0107\u201d? Wybrana przez PiS Krajowa Rada S\u0105downictwa postuluje \u015bciganie s\u0119dziego Igora Tuleyi za to, \u017ce w wyroku w sprawie doktora G. por\u00f3wna\u0142 nocne, wielogodzinne przes\u0142uchania, zastraszanie i szanta\u017cowanie \u015bwiadk\u00f3w do metod \u015bledczych z czas\u00f3w stalinowskich.<\/p>\n
Do tej pory Polska i tak nie mia\u0142a si\u0119 czym chwali\u0107, je\u015bli chodzi o zapobieganie torturom. To u nas w\u0142adze (SLD) dopu\u015bci\u0142y do istnienia tajnego wi\u0119zienia CIA, gdzie Amerykanie torturowali porwanych muzu\u0142man\u00f3w, kt\u00f3rych podejrzewali o terroryzm. Prokuratura, od dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 roku podleg\u0142a rz\u0105dowi PiS, ci\u0105gle nie zamkn\u0119\u0142a \u015bledztwa w sprawie tajnych wi\u0119zie\u0144, mimo \u017ce zobowi\u0105zuje j\u0105 do tego wyrok Trybuna\u0142u w Strasburgu z 2014 roku, w kt\u00f3rym Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka uzna\u0142 nasze pa\u0144stwo winnym dopuszczenia do stosowania tortur na swoim terytorium.<\/p>\n
Nie mamy si\u0119 czym chwali\u0107, je\u015bli chodzi o policj\u0119. Niedawno uwolniony od winy Tomasz Komenda sp\u0119dzi\u0142 niewinnie 18 lat w wi\u0119zieniu na podstawie zezna\u0144, kt\u00f3re wymuszono od niego biciem. Mimo \u017ce zg\u0142asza\u0142 to prokuratorowi i s\u0105dowi \u2013 nie by\u0142o reakcji.<\/p>\n
Dzia\u0142aj\u0105cy w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich od dziesi\u0119ciu lat Krajowy Mechanizm Prewencji, monitoruj\u0105cy przestrzeganie praw os\u00f3b w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b pozbawionych wolno\u015bci, wyst\u0105pi\u0142 21 maja z apelem do w\u0142adzy – w\u0142a\u015bnie na tle sprawy Tomasza Komendy: \u201eDziesi\u0119cioletnie do\u015bwiadczenia dzia\u0142alno\u015bci KMPT pokazuj\u0105, \u017ce nie jest to jednostkowy przypadek. Osoby zatrzymywane przez policj\u0119 s\u0105 bite w wyrafinowany spos\u00f3b (przy u\u017cyciu m.in. policyjnych pa\u0142ek), podduszane, straszone broni\u0105, zmuszane bez powodu do poddania si\u0119 rewizji osobistej, po\u0142\u0105czonej ze zdj\u0119ciem bielizny do kostek i rozchyleniem kolan, niekt\u00f3rym m\u0119\u017cczyznom \u015bciskano j\u0105dra i wykr\u0119cano genitalia, rozbierano i wystawiano na widok publiczny przez okno, straszono zgwa\u0142ceniem, pobiciem metalowym m\u0142otkiem, przestrzeleniem kolan przy pr\u00f3bie ucieczki. (…) Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur apeluje do w\u0142adz oraz przedstawicieli wymiaru sprawiedliwo\u015bci nie tylko o wyja\u015bnienie sprawy Tomasza Komendy i ukaranie winnych tej zbrodni, ale tak\u017ce o podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re zagwarantuj\u0105, \u017ce do takich s\u0105dowych pomy\u0142ek, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 wymuszone przemoc\u0105 wyja\u015bnienia, ju\u017c nigdy wi\u0119cej nie b\u0119dzie dochodzi\u0107\u201d.<\/p>\n
Min\u0119\u0142o 13 miesi\u0119cy, odk\u0105d Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do ministra sprawiedliwo\u015bci Zbigniewa Ziobry w sprawie zagwarantowania ka\u017cdemu kontaktu z obro\u0144c\u0105 ju\u017c od chwili zatrzymania. Prawo to \u2013 jak pokazuje do\u015bwiadczenie wielu kraj\u00f3w – obok monitoringu wizyjnego na komendach policji, w wi\u0119zieniach, izbach wytrze\u017awie\u0144 i podczas policyjnych interwencji najskuteczniejszy spos\u00f3b zniech\u0119cania funkcjonariuszy do nadu\u017cywania uprawnie\u0144.<\/p>\n
Minister milczy. Wcze\u015bniej znowelizowa\u0142 kodeks post\u0119powania karnego tak, \u017ce zach\u0119ca funkcjonariuszy do \u0142amania prawa. W szczeg\u00f3lno\u015bci do bicia bez uszkodze\u0144 cia\u0142a powy\u017cej siedmiu dni i zastraszania w celu wydobycia zezna\u0144. Art. 168a kpk stanowi: \u201eDowodu nie mo\u017cna uzna\u0107 za niedopuszczalny wy\u0142\u0105cznie na tej podstawie, \u017ce zosta\u0142 uzyskany z naruszeniem przepis\u00f3w post\u0119powania lub za pomoc\u0105 czynu zabronionego\u201d. Wyj\u0105tkiem jest dow\u00f3d uzyskany w wyniku \u201ezab\u00f3jstwa, umy\u015blnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolno\u015bci\u201d.<\/p>\n
W opinii ODIHR dotycz\u0105cej \u201edefinicji tortur i bezwzgl\u0119dnego zakazu ich stosowania w polskim ustawodawstwie\u201d, sporz\u0105dzonej na pro\u015bb\u0119 Krajowego Mechanizmu Prewencji, a przedstawionej na konferencji w Biurze RPO, napisano: \u201eZaleca si\u0119, aby w ustawodawstwie zawrze\u0107 przepisy wyra\u017anie zabraniaj\u0105ce wykorzystywania dowod\u00f3w uzyskanych w wyniku tortur oraz, zgodnie z zasad\u0105 wy\u0142\u0105czenia dowod\u00f3w, okre\u015blaj\u0105ce jako niedopuszczalne dowody lub pozas\u0105dowe o\u015bwiadczenia uzyskane w wyniku tortur lub innego z\u0142ego traktowania\u201d.<\/p>\n
RPO zaskar\u017cy\u0142 art. 168a kpk \u2013 ten, kt\u00f3ry wymusza na s\u0105dach dopuszczanie dowod\u00f3w zdobytych w wyniku przest\u0119pstwa – do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Ale wniosek wycofa\u0142, gdy Trybuna\u0142 odm\u00f3wi\u0142 mu wy\u0142\u0105czenia ze sk\u0142adu orzekaj\u0105cego dubler\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w. Na konferencji prasowej pytany, co w takim razie radzi s\u0105dom, kt\u00f3re dostan\u0105 np. dowody zdobyte biciem, Adam Bodnar odpowiedzia\u0142: stosowa\u0107 bezpo\u015brednio konstytucj\u0119.<\/p>\n
I to si\u0119 ju\u017c zdarzy\u0142o: rok temu S\u0105d Apelacyjny we Wroc\u0142awiu uzna\u0142, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na konstytucyjn\u0105 zasad\u0119 rzetelnego procesu s\u0105dowego, \u017ce dowody zdobyte przez s\u0142u\u017cby z przekroczeniem granic prowokacji (CBA pod\u017cega\u0142o oskar\u017conych do korupcji) nie mog\u0105 by\u0107 dopuszczone w procesie \u2013 i uniewinni\u0142 oskar\u017conych. S\u0105d powo\u0142a\u0142 si\u0119 te\u017c na wyroki Trybuna\u0142u w Strasburgu stosuj\u0105cego Europejsk\u0105 Konwencj\u0119 Praw, kt\u00f3ra jest w Polsce obowi\u0105zuj\u0105cym prawem i ma pierwsze\u0144stwo przed ustawami \u2013 w tym przed kodeksem post\u0119powania karnego.<\/p>\n
Niedawno lubelski s\u0105d poradzi\u0142 sobie z brakiem definicji tortur w polskim kodeksie karnym. Chodzi\u0142o o proces policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy torturowali zatrzymanego polskiego studenta i Francuza m.in. paralizatorami. S\u0119dzia Jaros\u0142aw Dul z S\u0105du Rejonowego Lublin-Zach\u00f3d orzek\u0142, \u017ce to, co robili, odpowiada definicji tortur z europejskiej Konwencji przeciwko torturom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Definicji tortur w polskim prawie nie ma.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1045,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[17,10,15],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1039"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1047,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1039\/revisions\/1047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}