Niemal r\u00f3wno w rocznic\u0119 uchwalenia przez polski parlament ustawy antyterrorystycznej mail o pod\u0142o\u017ceniu bomby w warszawskiej siedzibie Pen Clubu przerwa\u0142 uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia prof. Ewie \u0141\u0119towskiej nagrody im. Ksawerego i Mieczys\u0142awa Pruszy\u0144skich. Nagrody za bycie \u201erzecznikiem i nauczycielem praw obywatelskich, (\u2026) kt\u00f3rej my\u015bl, s\u0142owo i odwaga cywilna staj\u0105 na drodze ucieczki od wolno\u015bci. Tej, kt\u00f3ra ironi\u0119 czystego rozumu stawia na stra\u017cy prawa do nadziei\u201d.
\n
\nNa sali zebra\u0142a si\u0119 elita obywateli gorszego sortu: s\u0119dziowie, adwokaci, nauczyciele akademiccy i naukowcy, literaci, dziennikarze. Laudacj\u0119 zd\u0105\u017cyli wyg\u0142osi\u0107 Adam Zagajewski i prof. Leszek Kubicki. Sama laureatka ju\u017c nie zd\u0105\u017cy\u0142a \u2013 policja nakaza\u0142a natychmiast opu\u015bci\u0107 pomieszczenie, co elita obywateli gorszego sortu, acz powoli i niech\u0119tnie, jednak wykona\u0142a.<\/p>\n
Na zewn\u0105trz prof. \u0141\u0119towska zosta\u0142a przez wyproszonych go\u015bci poproszona o wyg\u0142oszenie odczytu. Zapowiada\u0142 si\u0119 pi\u0119knie: \u201eKonstytucja i poezja\u201d. Ale ch\u0119tnych do s\u0142uchania by\u0142o sporo, a nie by\u0142o nag\u0142o\u015bnienia. Pani Profesor stre\u015bci\u0142a wi\u0119c g\u0142\u00f3wne my\u015bli swojego wyst\u0105pienia, cho\u0107 nie by\u0142o to \u0142atwe, bo poezji raczej stre\u015bci\u0107 si\u0119 nie da. Poni\u017cej zamieszczam pisemne streszczenie dokonane przez sam\u0105 Pani\u0105 Profesor. Ca\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie wyg\u0142oszona w Pen Clubie 22 czerwca o 18 \u2013 oczywi\u015bcie je\u015bli bombiarz pozwoli.<\/p>\n
Bombiarz by\u0142 to raczej nasz, polski, bo mimo wszystko trudno podejrzewa\u0107, \u017ce jaki\u015b \u201euchod\u017aca muzu\u0142ma\u0144ski\u201d zagi\u0105\u0142 parol akurat na Pani\u0105 Profesor i elit\u0119 obywateli gorszego sortu. Zreszt\u0105 sort\u00f3w obywatelskich w Polsce Al Kaida czy Pa\u0144stwo Islamskie chyba nie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105.<\/p>\n
Policjanci nie wzi\u0119li zamachu do ko\u0144ca serio. Owszem, przerwali uroczysto\u015b\u0107 i wyprosili (zdecydowanie) go\u015bci, a potem ogrodzili spory teren przed Pen Clubem. A \u017ce jest on na placu Zamkowym \u2013 wywo\u0142ali pewn\u0105 sensacj\u0119 w\u015br\u00f3d licznych zagranicznych turyst\u00f3w. Otoczenie terenu ta\u015bm\u0105 zabezpieczy\u0142o wi\u0119c przed utworzeniem si\u0119 nielegalnego zgromadzenia wok\u00f3\u0142 Pani Profesor (natychmiast zostali\u015bmy wyrzuceni poza nawias, czyli ta\u015bm\u0119), ale raczej przyci\u0105gn\u0119\u0142o gapi\u00f3w, a wi\u0119c potencjalne ofiary wybuchu.<\/p>\n
Policjanci zupe\u0142nie nie przejmowali si\u0119, \u017ce w kamienicy przylegaj\u0105cej do Pen Clubu siedz\u0105 ludzie (wygl\u0105dali zaciekawieni przez okna). Na uwagi, \u017ce przecie\u017c jakby co, to zagro\u017cony jest w\u0142a\u015bnie ten s\u0105siaduj\u0105cy budynek i mo\u017ce by ludzi ewakuowa\u0107 \u2013 nie odpowiadali. Z honorami przyjecha\u0142y policyjny radiow\u00f3z i w\u00f3z stra\u017cacki. Postali – i po krzyku.<\/p>\n
To, \u017ce ca\u0142e zdarzenie mia\u0142o miejsce niemal r\u00f3wno rok po uchwaleniu ustawy antyterrorystycznej (uchwalono j\u0105 10 czerwca 2016 r.), jest jako\u015b symbolicznie. Przypomn\u0119, \u017ce ustawa daje mn\u00f3stwo dodatkowych uprawnie\u0144 policji, s\u0142u\u017cbom specjalnym, w szczeg\u00f3lno\u015bci ABW, po to, by zapobiega\u0142y zamachom terrorystycznym. Mi\u0119dzy innymi daje ABW mo\u017cliwo\u015b\u0107 praktycznie nieograniczonego wgl\u0105du w sieci teleinformatyczne, a wi\u0119c te\u017c w dane przesy\u0142ane internetem \u2013 r\u00f3wnie\u017c na poziomie indywidualnych komputer\u00f3w czy smartfon\u00f3w.<\/p>\n
Funkcjonariusze zapobiegli nieszcz\u0119\u015bciu, ale wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce bomber ich zawiadomi\u0142. I to, dla pewno\u015bci, drog\u0105 mailow\u0105. A wi\u0119c ustawa niekoniecznie si\u0119 przyda\u0142a. Ciekawe, czy zostanie u\u017cyta do identyfikacji bombera? Wiadomo, \u017ce maila wys\u0142ano z sieci uniwersyteckiej, a wej\u015bcie do niej nie jest dla ABW \u017cadnym problemem.<\/p>\n
No wi\u0119c b\u0119d\u0119 z zainteresowaniem \u015bledzi\u0107, jak po\u017cyteczna oka\u017ce si\u0119 ustawa antyterrorystyczna. Jest to bodaj pierwsza okazja do jej przetestowania.<\/p>\n
Jedno ju\u017c jest pocieszaj\u0105ce: \u017ce z powodu domniemanego zamachu terrorystycznego na Pen Club i elit\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa gorszego sortu w\u0142adza nie skorzysta\u0142a z danej jej przez ustaw\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wprowadzenia stanu wyj\u0105tkowego z zawieszeniem prawa do zgromadze\u0144.<\/p>\n
Autorskie streszczenie wyst\u0105pienia prof. Ewy \u0142etowskiej z okazji przyznania jej nagrody im. Ksawerego i Mieczys\u0142awa Pruszy\u0144skich<\/strong><\/p>\n \u201eKonstytucja i poezja\u201d<\/p>\n \u201eNiczego o nas nie ma w konstytucji\u201d \u2013 gniewna fraza Marcina \u015awietlickiego („Pod wulkanem”) oskar\u017ca konstytucj\u0119 o odrzucenie. Ale konstytucja wi\u0119cej znaczy i mo\u017ce, ni\u017c dos\u0142ownie m\u00f3wi. Trzeba jednak umie\u0107 wydobywa\u0107 jej znaczenie i trzeba nauczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 z niej korzysta\u0107 \u2013 aby potrafili jej u\u017cywa\u0107.<\/p>\n Polska konstytucja z 1997 r. zawiera wiele zasad, instrument\u00f3w, konstrukcji, mechanizm\u00f3w przydatnych dla ochrony interes\u00f3w jednostki. Zaniedbano jednak rozumnej promocji jej warto\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci. Tych, kt\u00f3rzy powinni zosta\u0107 pozyskani, spotka\u0142 zaw\u00f3d. Marsz spo\u0142eczny ku lepszemu uleg\u0142 rozci\u0105gni\u0119ciu. Maruder\u00f3w pozostawiono samym sobie, daleko za tymi, dla kt\u00f3rych transformacja okaza\u0142a si\u0119 fortunna. Zaniedbano kultur\u0119 \u201egospodarki zasobami ludzkimi\u201d, co mog\u0142oby z\u0142agodzi\u0107 dyskomforty upo\u015bledzenia ekonomicznego. Gdyby\u017c jeszcze to, co konstytucja tak \u0142atwo gwarantuje na papierze, w rzeczywisto\u015bci by\u0142o bez nadmiernych trudno\u015bci dost\u0119pne i osi\u0105galne niezawodnie i bez \u201ewyszarpywania swego\u201d \u2013 zapewne wiara w dobroczynne dla og\u00f3\u0142u warto\u015bci demokracji deliberatywnej i pa\u0144stwa prawa by\u0142aby bardziej rozpowszechniona, a same warto\u015bci powszechniej akceptowane. \u201eNiczego o nas nie ma w konstytucji\u201d, poniewa\u017c ci, kt\u00f3rych powinno\u015bci\u0105 by\u0142o naucza\u0107, t\u0142umaczy\u0107, promowa\u0107 \u2013 \u201eprzechodzili, mijali, milczeli: obcy, oboj\u0119tni, smutni\u201d (J. Tuwim\u2026 et arceo).<\/p>\n 2. Delikatny mechanizm prawa \u201eniewidzialnego, przezroczystego, o anemicznej cerze chorowitego ch\u0142opca, kt\u00f3ry rozwi\u0105zuje szarady\u201d (A. Zagajewski, „Prawo”) \u2013 ulega zatem destrukcji. Zacina si\u0119. A przecie\u017c „to ono, wytrwa\u0142e jak spr\u0119\u017cyny zegar\u00f3w na zamkowych wie\u017cach, d\u017awiga i wzmacnia ramiona wolnych ludzi\u201d \u2013 gdy go zabraknie, ludzie nie ud\u017awign\u0105 swej wolno\u015bci i nie b\u0119d\u0105 jej nie\u015bli ze sob\u0105.<\/p>\n 3. Mamy kryzys konstytucyjny, spowodowany zmian\u0105 azymut\u00f3w. Zmiana kierunku marszu stopniowo, nieznacznie odbiega od pierwotnej trasy. Z czasem dystans ro\u015bnie. Zmiany nie dotykaj\u0105 tekstu samej konstytucji. Natomiast obejmuj\u0105 szerokie po\u0142acie ustawodawstwa zwyk\u0142ego, czemu towarzyszy b\u0142yskawicznie id\u0105ca za tym zasadnicza zmiana standard\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa, zwi\u0105zana z planow\u0105 wymian\u0105 elit, ograniczeniem transparencji dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stwa dla ewentualnych krytyk\u00f3w i wy\u0142\u0105czeniem prawnych zabezpiecze\u0144 przed arbitralno\u015bci\u0105. Dokonuje si\u0119 wi\u0119c zasadniczy zwrot. Od otwartego – ku spo\u0142ecze\u0144stwu zamkni\u0119temu, nieinkluzywnemu. Zar\u00f3wno dos\u0142ownie, jak i kulturowo: niech\u0119\u0107 do przybysz\u00f3w i obcych, uznawanie uniwersalnych warto\u015bci humanistycznych za zagro\u017cenie dla silne eksponowanej w\u0142asnej, rodzimej tradycji historycznej. Preambu\u0142a konstytucyjna nakazuje wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej oszcz\u0119dnie korzysta\u0107 z matematycznej przewagi i nie marginalizowa\u0107 ca\u0142kowicie mniejszo\u015bci – ale bie\u017c\u0105ca praktyka jest zgo\u0142a odmienna. <\/p>\n Z nieufno\u015bci\u0105 traktuje si\u0119 organy i mechanizmy konstytucyjnie niezale\u017cne. \u201eSuwerena\u201d w obecnym dyskursie politycznym uto\u017csamiany jest z aktualn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 parlamentarn\u0105, a nie z narodem, jak to nakazywa\u0142by art. 4. konstytucji. Nic nie s\u0142ycha\u0107 przy tym, aby suweren tak rozumiany mia\u0142 obowi\u0105zek chronienia mniejszo\u015bci przed arbitralno\u015bci\u0105 wi\u0119kszo\u015bci.<\/p>\n 4. Poezja zawsze odgrywa\u0142a rol\u0119 prometejsk\u0105 lepiej ni\u017c analitycy spo\u0142ecze\u0144stwa i idei.<\/p>\n Urodzi\u0142em si\u0119 Ten rozd\u017awi\u0119k A\u017c zdarzy\u0142 si\u0119 cud (Adam Bieszk, „Zapowied\u017a\u201d, fragment)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niemal r\u00f3wno w rocznic\u0119 uchwalenia przez polski parlament ustawy antyterrorystycznej mail o pod\u0142o\u017ceniu bomby w warszawskiej siedzibie Pen Clubu przerwa\u0142 uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia prof. Ewie \u0141\u0119towskiej nagrody im. Ksawerego i Mieczys\u0142awa Pruszy\u0144skich. Nagrody za bycie \u201erzecznikiem i nauczycielem praw obywatelskich, (\u2026) kt\u00f3rej my\u015bl, s\u0142owo i odwaga cywilna staj\u0105 na drodze ucieczki od wolno\u015bci. Tej, kt\u00f3ra ironi\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106\/revisions\/123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nw czasie drugiej wojny
\ni wi\u0119kszo\u015b\u0107 istnienia
\nprze\u017cy\u0142em
\nw moim kraju i nie moim pa\u0144stwie.<\/p>\n
\nniczym smuga dziegciu
\nznaczy\u0142 sob\u0105
\nmniej lub wi\u0119cej
\nwszystko,
\ni zapomnieli\u015bmy,
\n\u017ce mo\u017ce by\u0107 inaczej.<\/p>\n
\nwszystko znormalnia\u0142o.
\nRado\u015bnie zaskoczeni
\nszybko si\u0119 uczyli\u015bmy
\ni uwierzyli\u015bmy,
\n\u017ce to naprawd\u0119.<\/p>\n